Nhật Bản thâm hụt tài khoản vãng lai lần đầu sau 17 tháng: tín hiệu suy yếu cấu trúc và áp lực lên yen

Lần đầu tiên sau 17 tháng, Nhật Bản rơi vào thâm hụt tài khoản vãng lai

Số liệu từ Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 10/8 cho thấy cán cân vãng lai tháng 6/2026 ở mức âm 92,3 tỷ yen (tương đương khoảng 584,5 triệu USD). Con số này trái ngược hoàn toàn với dự báo thặng dư 1,51 nghìn tỷ yen từ cuộc khảo sát của Reuters và là mức thâm hụt đầu tiên kể từ tháng 1/2025. So với cùng kỳ năm ngoái (thặng dư 1,28 nghìn tỷ yen), mức suy giảm là rất lớn.

Điều đáng chú ý: đây không phải là một cú sốc tạm thời mà phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc dòng vốn. Thu nhập từ đầu tư (primary income) – vốn là trụ cột giúp Nhật Bản duy trì thặng dư trong nhiều thập kỷ – đã thu hẹp tới 74% so với cùng kỳ, chỉ còn 380 tỷ yen. Nguyên nhân chính là các công ty Nhật chi trả cổ tức lớn hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, trong bối cảnh dòng vốn ngoại đổ vào thị trường chứng khoán Tokyo tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn.

Vì sao thâm hụt lại là vấn đề đáng lo ngại?

Thông thường, một tháng thâm hụt tài khoản vãng lai không phải là thảm họa, nhưng nó mang ý nghĩa quan trọng khi xét tới bối cảnh vĩ mô hiện tại. Thứ nhất, chi phí nhập khẩu dầu thô tăng cao đã đẩy cán cân thương mại sang trạng thái âm, góp phần kéo toàn bộ tài khoản vãng lai xuống dưới mức cân bằng. Thứ hai, việc thu nhập từ đầu tư giảm sâu cho thấy lợi nhuận từ các khoản đầu tư ra nước ngoài của Nhật Bản – vốn là nguồn bù đắp chính cho thâm hụt thương mại – đang suy yếu.

Điều này càng trở nên nhạy cảm khi đồng yen đang ở vùng giá thấp lịch sử. USD/JPY hiện giao dịch quanh mức 158,8, tăng hơn 0,6% trong ngày. Một tài khoản vãng lai thâm hụt có nghĩa là Nhật Bản đang phải vay hoặc bán tài sản để tài trợ cho dòng tiền ra, tạo thêm áp lực giảm giá cho đồng tiền này. Với việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) vẫn duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng trong khi Fed đã bắt đầu chu kỳ nới lỏng, chênh lệch lãi suất vẫn là yếu tố chủ đạo kéo yen xuống.

Bức tranh nửa đầu năm vẫn tích cực, nhưng rủi ro cuối năm đang tăng

Dù tháng 6 thâm hụt, nhưng tính chung 6 tháng đầu năm 2026, Nhật Bản vẫn ghi nhận thặng dư tài khoản vãng lai kỷ lục 17,4 nghìn tỷ yen, tăng 22,5% so với cùng kỳ. Động lực chính là xuất khẩu chất bán dẫn và thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu AI, giúp cán cân thương mại hàng hóa thặng dư. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào một nhóm mặt hàng công nghệ cao khiến cán cân vãng lai trở nên dễ tổn thương trước chu kỳ đầu tư toàn cầu.

Nếu nhu cầu chip bán dẫn hạ nhiệt hoặc giá dầu tiếp tục leo thang, Nhật Bản có thể đối mặt với những tháng thâm hụt tiếp theo. Điều này sẽ buộc BoJ phải cân nhắc lại lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ. Một đồng yen yếu hơn nữa sẽ đẩy chi phí nhập khẩu tăng, gây áp lực lên lạm phát – vốn đã vượt mục tiêu 2% của BoJ trong nhiều tháng. Ngược lại, việc tăng lãi suất sớm có thể làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ công vốn đã ở mức cao nhất thế giới.

Tác động lên thị trường ngoại hối và những gì cần theo dõi

Phản ứng tức thời trên thị trường là đồng yen suy yếu, USD/JPY nhích lên vùng 158,8. Điều này cho thấy giới đầu tư đang đặt cược BoJ sẽ chần chừ trong việc thắt chặt chính sách. Với chỉ số DXY quanh mức 99,7 và vàng ở 4.344 USD/oz, dòng tiền vẫn đang tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn, nhưng yen không còn được coi là lựa chọn hàng đầu.

Trong các phiên tới, giới giao dịch cần theo dõi sát sao các phát biểu của quan chức BoJ, đặc biệt là về lạm phát và tốc độ tăng lương. Ngoài ra, dữ liệu cán cân thương mại tháng 7 của Nhật Bản (dự kiến công bố cuối tháng) sẽ là minh chứng quan trọng xem thâm hụt tháng 6 là ngoại lệ hay đang trở thành xu hướng. Nếu thâm hụt kéo dài, khả năng BoJ phải hành động mạnh tay hơn sẽ tăng lên, và đó có thể là chất xúc tác khiến yen đảo chiều bất ngờ.