Nhật Bản chốt trần phát hành trái phiếu 40 nghìn tỷ yen: tín hiệu thắt chặt tài khóa và áp lực lên JGB, yen

Trần nợ mới: thắt chặt hay vẫn nới?

Thủ tướng Sanae Takaichi tuyên bố chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu giữ phát hành trái phiếu mới quanh mức 40 nghìn tỷ yen (khoảng 251 tỷ USD) trong ngân sách năm tài khóa 2027. Con số này tương đương với phát hành thực tế năm 2025 nhưng cao hơn đáng kể so với 32,7 nghìn tỷ yen của ngân sách năm 2026. Thoạt nhìn, đây có vẻ là một bước thắt chặt tài khóa, nhưng giới phân tích cho rằng mục tiêu này vẫn mang tính mở rộng nếu so với mức 40,3 nghìn tỷ yen của năm 2025, như nhận định của ông Toru Suehiro, chuyên gia kinh tế trưởng tại Daiwa Securities.

Thực tế, tổng yêu cầu ngân sách từ các bộ ngành cho năm tài khóa 2027 dự kiến vượt 130 nghìn tỷ yen, có thể lên tới 140 nghìn tỷ yen – mức kỷ lục năm thứ tư liên tiếp. Việc đưa các khoản chi thường được tài trợ qua ngân sách bổ sung vào ngân sách ban đầu có thể làm tăng chi tiêu danh nghĩa, gây áp lực lên kỷ luật tài khóa.

Chi phí dịch vụ nợ tăng vọt: gánh nặng lãi suất

Bộ Tài chính Nhật Bản đã yêu cầu kỷ lục 36,64 nghìn tỷ yen (229,78 tỷ USD) cho chi phí dịch vụ nợ trong năm tài khóa 2027, tăng 5,36 nghìn tỷ yen so với năm hiện tại. Nguyên nhân chính là lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng cao, buộc Bộ Tài chính nâng giả định lãi suất lên 3,8% – mức cao nhất trong 29 năm – từ mức 3,0% của ngân sách 2026 và 2,6% của năm trước đó.

Điều này phản ánh áp lực lạm phát và kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ. Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã leo thang trong thời gian qua, kéo theo chi phí trả lãi tăng. Việc giới hạn phát hành nợ mới ở mức 40 nghìn tỷ yen có thể giúp kiểm soát cung trái phiếu, nhưng nếu chi tiêu vẫn tăng, chính phủ sẽ phải tìm nguồn thu khác hoặc cắt giảm chi tiêu, gây áp lực lên tăng trưởng.

Tác động lên JGB và yen: kỳ vọng lãi suất cao hơn

Động thái này có thể củng cố kỳ vọng BoJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian tới. Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã tăng lên vùng cao nhất trong nhiều thập kỷ, phản ánh lo ngại về lạm phát và thâm hụt ngân sách. Nếu chính phủ duy trì kỷ luật tài khóa, áp lực lên BoJ sẽ giảm bớt, nhưng nếu chi tiêu vẫn vượt kiểm soát, thị trường có thể yêu cầu bù đắp rủi ro cao hơn, đẩy lợi suất tăng tiếp.

Đồng yen hiện đang yếu, với USD/JPY quanh 160,08 vào phiên giao dịch châu Á ngày 30/08. Sự chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn là yếu tố chi phối. Nếu lợi suất JGB tăng nhanh, yen có thể được hỗ trợ phần nào, nhưng việc chính phủ cân nhắc sử dụng quỹ dự trữ ngoại hối 1,3 nghìn tỷ USD để tài trợ cho kế hoạch giảm thuế tiêu dùng có thể làm dấy lên lo ngại về sự can thiệp tiền tệ, tạo thêm biến động cho USD/JPY.

Kế hoạch giảm thuế tiêu dùng: rủi ro tài khóa

Thủ tướng Takaichi cũng đề cập khả năng dùng dự trữ ngoại hối để bù đắp khoản hụt thu khoảng 5 nghìn tỷ yen mỗi năm từ việc giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm – một chính sách trọng tâm nhằm giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt. Việc sử dụng dự trữ ngoại hối cho mục đích tài khóa là một động thái bất thường, có thể gây áp lực lên đồng yen và làm suy yếu niềm tin vào sự ổn định tài chính của Nhật Bản.

Nếu chính phủ thực sự rút từ kho dự trữ này, điều đó có thể làm giảm khả năng can thiệp của Bộ Tài chính trong tương lai, khiến yen dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc bên ngoài. Thị trường sẽ theo dõi sát diễn biến này, đặc biệt khi USD/JPY đã vượt mốc 160 – vùng mà giới chức Nhật Bản từng can thiệp trước đây.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến diễn biến lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm, đặc biệt nếu nó vượt các mốc kỹ thuật quan trọng. Ngoài ra, các cuộc đấu giá trái phiếu chính phủ trong những tháng tới sẽ là thước đo cho khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Cuối cùng, bất kỳ tuyên bố nào từ BoJ về việc tăng lãi suất hoặc từ Bộ Tài chính về việc sử dụng dự trữ ngoại hối sẽ là chất xúc tác lớn cho biến động USD/JPY.