CPI Nam Phi giảm bất ngờ nhưng El Niño đe dọa đảo ngược xu hướng lạm phát

Lạm phát hạ nhiệt nhờ yếu tố tạm thời

Dữ liệu CPI tháng 8 của Nam Phi gây bất ngờ khi giảm xuống 4,3% (so với cùng kỳ năm trước), thấp hơn dự báo của thị trường, trong khi lạm phát lõi ở mức 4,2%. Tuy nhiên, nhìn vào cơ cấu, sự giảm tốc này chủ yếu đến từ giá xăng dầu và thực phẩm – những yếu tố được đánh giá là khó duy trì trong dài hạn. Giá dầu thô thế giới vẫn ở mức cao, và Bộ Năng lượng Nam Phi gần như chắc chắn sẽ tăng giá xăng trong nước vào tháng 9, chấm dứt giai đoạn hỗ trợ từ mặt hàng này.

Điều đáng lo ngại hơn là triển vọng giá lương thực. Các nhà khí tượng ngày càng đồng thuận về khả năng xảy ra El Niño trong năm nay, với xác suất 90% cho một đợt El Niño mạnh và 69% cho khả năng mạnh nhất kể từ năm 1950. El Niño thường mang đến thời tiết khô và nóng cho Nam Phi từ tháng 11 đến tháng 3, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mùa màng.

El Niño – cú sốc cung giá lương thực

Lịch sử cho thấy hai đợt El Niño mạnh gần đây (2015/16 và 2023/24) đã khiến sản lượng ngô – lương thực chính của Nam Phi – giảm từ 20% đến 50%. Hệ quả là giá ngũ cốc tăng vọt, điển hình như năm 2016 khi giá tăng khoảng 15% trong một năm. Nếu kịch bản tương tự lặp lại, lạm phát thực phẩm sẽ quay đầu tăng mạnh, đẩy CPI tổng thể vượt mục tiêu của Ngân hàng Dự trữ Nam Phi (SARB) trong nhiều tháng.

SARB đã nhiều lần nhấn mạnh rằng họ không chỉ nhìn vào số liệu hiện tại mà còn đánh giá rủi ro phía trước. Với việc El Niño có khả năng cao xảy ra, việc cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn sẽ là quyết định mạo hiểm. Thị trường đang kỳ vọng SARB sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 9, và dữ liệu CPI yếu hơn dự kiến có thể không đủ để thay đổi lập trường thận trọng này.

Tác động lên đồng rand và thị trường tiền tệ

Đồng rand Nam Phi đã phản ứng trái chiều trước dữ liệu lạm phát. Một mặt, CPI thấp hơn có thể làm dịu lo ngại về việc SARB phải thắt chặt thêm, hỗ trợ nhẹ cho rand. Mặt khác, rủi ro El Niño làm xấu đi triển vọng tăng trưởng và cán cân thương mại (xuất khẩu nông sản giảm) lại gây áp lực lên đồng tiền này. Trong bối cảnh đồng USD suy yếu (DXY giảm 0,16% xuống 98,61), rand vẫn có thể hưởng lợi nhất định, nhưng mức tăng sẽ bị giới hạn.

Đối với các cặp tiền chính, diễn biến này củng cố xu hướng hiện tại: EUR/USD tăng nhẹ lên 1,1706, vàng giữ ở mức cao quanh 4.482 USD/ounce. Nếu lạm phát Nam Phi tăng trở lại do El Niño, điều đó có thể ảnh hưởng đến tâm lý đối với các đồng tiền hàng hóa (AUD, NZD) vốn cũng nhạy cảm với thời tiết và giá nông sản.

Theo dõi tiếp những gì?

Giới giao dịch cần theo dõi chặt chẽ các báo cáo khí tượng về El Niño trong những tuần tới, cùng với đó là diễn biến giá dầu và giá ngô trên thị trường quốc tế. Quyết định lãi suất của SARB vào tháng 9 sẽ là thước đo quan trọng cho mức độ ưu tiên của ngân hàng trung ương này giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Ngoài ra, biên bản họp ECB và dữ liệu thất nghiệp Mỹ công bố trong ngày có thể chi phối tâm lý thị trường toàn cầu.