Chi tiêu hộ gia đình Nhật giảm kỷ lục 6,4%: BoJ có dám tăng lãi suất trong tháng 9?

Chi tiêu hộ gia đình Nhật Bản: cú sốc 6,4% và bức tranh tiêu dùng ảm đạm

Dữ liệu vừa công bố từ Bộ Nội vụ Nhật Bản cho thấy chi tiêu hộ gia đình tháng 6 giảm tới 6,4% so với tháng trước (điều chỉnh theo mùa), vượt xa mức dự báo giảm 3,1% của giới phân tích. So với cùng kỳ năm ngoái, chi tiêu giảm 3,3%, đánh dấu tháng giảm thứ bảy liên tiếp, trong khi thị trường kỳ vọng tăng 1%. Đây là mức giảm theo tháng sâu nhất trong nhiều năm, phản ánh người tiêu dùng Nhật Bản vẫn đang thắt chặt chi tiêu dù thu nhập thực tế được cải thiện.

Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh tiền lương thực tế tăng 1,6% so với cùng kỳ (tháng thứ sáu liên tiếp tăng), theo số liệu từ Bộ Lao động. Sự phân kỳ giữa tiền lương tăng và tiêu dùng giảm cho thấy người dân vẫn dè dặt, chưa sẵn sàng chi tiêu dù sức mua được nâng lên. Nguyên nhân có thể đến từ lo ngại lạm phát dai dẳng, tâm lý thận trọng sau nhiều năm giá cả tăng, và việc các khoản hỗ trợ của chính phủ (như giảm giá điện, gas) chưa đủ bù đắp cho gánh nặng chi phí sinh hoạt chung.

Chỉ số niềm tin người tiêu dùng trong tháng 6 có cải thiện nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 10 năm và 20 năm. Điều này củng cố nhận định rằng người tiêu dùng Nhật Bản vẫn chưa sẵn sàng quay lại xu hướng chi tiêu mạnh mẽ, bất chấp những tín hiệu tích cực từ thị trường lao động.

BoJ đứng trước bài toán khó: tăng lãi suất hay chờ đợi?

Số liệu chi tiêu yếu kém là một yếu tố quan trọng mà Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) sẽ cân nhắc trong cuộc họp chính sách tháng 9. Trước đó, nhiều nhà hoạch định chính sách đã nhấn mạnh tăng trưởng tiền lương là bằng chứng cho thấy Nhật Bản đang thoát khỏi giảm phát, từ đó củng cố lập luận cho việc tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, sự sụt giảm mạnh của chi tiêu hộ gia đình làm suy yếu luận điểm này, bởi nó đặt câu hỏi về sức mạnh của nhu cầu nội địa – một trong những động lực chính cho tăng trưởng bền vững.

Nếu BoJ quyết định tăng lãi suất trong tháng 9, họ sẽ phải đối mặt với nguy cơ kìm hãm tiêu dùng vốn đã yếu. Ngược lại, nếu trì hoãn, họ có thể bị chỉ trích là thiếu quyết đoán trong việc kiểm soát lạm phát, đặc biệt khi đồng yên yếu đang đẩy chi phí nhập khẩu tăng cao. Sự phân kỳ giữa tiền lương tăng và chi tiêu giảm khiến bức tranh kinh tế trở nên mờ mịt, buộc BoJ phải thận trọng hơn trong việc đọc các tín hiệu từ nền kinh tế thực.

Các nhà giao dịch đang theo dõi sát sao các phát biểu của thành viên BoJ trong những tuần tới để tìm kiếm manh mối về hướng điều hành chính sách. Nếu thị trường diễn giải dữ liệu này là dấu hiệu BoJ sẽ lùi thời điểm tăng lãi suất, đồng yên có thể chịu áp lực giảm giá trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn lãi suất toàn cầu vẫn ở mức cao.

Tác động lên thị trường: đồng yên, chứng khoán và các cặp tiền chính

Ngay sau khi số liệu được công bố, đồng yên Nhật đã suy yếu nhẹ, với USD/JPY tăng lên vùng 157,76 trước khi có dấu hiệu hạ nhiệt. Sự suy yếu của đồng yên có thể tiếp tục nếu thị trường đặt cược vào việc BoJ trì hoãn tăng lãi suất. Điều này sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu Nhật Bản, nhưng lại gây áp lực lên các cổ phiếu trong nước phụ thuộc vào tiêu dùng nội địa.

Trên thị trường ngoại hối, đồng yên yếu hơn có thể tác động đến các cặp tiền chính. USD/JPY có thể tiếp tục dao động quanh vùng 157–158 nếu BoJ giữ nguyên lập trường ôn hòa. Ngược lại, nếu BoJ bất ngờ có tín hiệu diều hâu, USD/JPY có thể giảm xuống dưới 155. EUR/JPY cũng sẽ phản ứng tương tự, trong bối cảnh đồng euro đang được hỗ trợ bởi kỳ vọng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) duy trì chính sách thắt chặt.

Đối với chỉ số DXY, đồng yên yếu có thể giúp đồng đô la Mỹ mạnh lên tương đối, nhưng xu hướng chung của DXY vẫn phụ thuộc nhiều vào dữ liệu kinh tế Mỹ và kỳ vọng về lãi suất của Fed. Vàng, vốn đang ở mức cao kỷ lục trên 4.300 USD/ounce, có thể tiếp tục được hưởng lợi từ môi trường bất ổn và lãi suất thực âm tại nhiều nền kinh tế lớn.

Nhìn về phía trước: những gì cần theo dõi

Trong bối cảnh hiện tại, giới giao dịch cần đặc biệt chú ý đến các yếu tố sau:

• Phát biểu của các quan chức BoJ: Bất kỳ bình luận nào về lộ trình tăng lãi suất sẽ là chất xúc tác mạnh cho biến động của đồng yên.
• Dữ liệu lạm phát và tiền lương tháng 7: Nếu tiền lương tiếp tục tăng nhưng chi tiêu vẫn yếu, áp lực lên BoJ sẽ càng lớn.
• Diễn biến của lạm phát toàn cầu và chính sách Fed: Sự khác biệt trong chính sách tiền tệ giữa Fed và BoJ sẽ quyết định xu hướng dài hạn của USD/JPY.
• Tâm lý thị trường chứng khoán Nhật Bản: Sự phân hóa giữa cổ phiếu nội địa và xuất khẩu có thể phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về chính sách BoJ.

Bài toán của BoJ không hề đơn giản: tăng lãi suất quá sớm có thể dập tắt đà phục hồi tiêu dùng, còn trì hoãn quá lâu có thể khiến lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát. Dữ liệu chi tiêu hộ gia đình tháng 7, dự kiến công bố vào đầu tháng 9, sẽ là mảnh ghép cuối cùng trước cuộc họp chính sách quan trọng này.