Hàn Quốc chi ngân sách kỷ lục 597 tỷ USD: Vì sao tăng lãi suất trở thành 'không thể tránh khỏi'?

Một ngân sách 'siêu mở rộng' dựa trên cú huých từ chip AI

Hôm nay (1/9), Bộ Kế hoạch và Tài chính Hàn Quốc đã trình lên Quốc hội dự thảo ngân sách năm 2027 với tổng chi tiêu 821 nghìn tỷ won (tương đương 597 tỷ USD), tăng 12,8% so với năm 2026 – mức tăng lớn nhất trong lịch sử. Đây là bước đi thể hiện rõ triết lý tài khóa mở rộng của Tổng thống Lee Jae-myung, người đã theo đuổi chính sách kích thích kinh tế kể từ khi nhậm chức tháng 6/2025, chấm dứt ba năm thắt lưng buộc bụng dưới thời người tiền nhiệm.

Điều đáng chú ý là nguồn tài chính cho gói chi tiêu khổng lồ này không đến từ nợ vay mà đến từ nguồn thu thuế tăng vọt nhờ cuộc bùng nổ chip AI. Samsung Electronics và SK Hynix đang thu về lợi nhuận chưa từng có nhờ nhu cầu bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ trí tuệ nhân tạo. Tổng thu thuế dự kiến năm tới tăng 40,7% lên 584,4 nghìn tỷ won, riêng thuế doanh nghiệp dự kiến tăng hơn gấp đôi lên 216,7 nghìn tỷ won. Nhờ đó, tỷ lệ nợ trên GDP dự kiến giảm từ 51,6% (năm 2026) xuống 48,3% (năm 2027).

Tăng lãi suất: 'Không thể tránh khỏi' – tín hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ

Trong bối cảnh ngân sách mở rộng, Tổng thống Lee Jae-myung phát biểu cùng ngày rằng nền kinh tế đã đến điểm mà việc tăng lãi suất là 'không thể tránh khỏi', dù ông thừa nhận điều này có thể gây tổn hại đến tăng trưởng và ảnh hưởng đến nhóm yếu thế. Đây là tín hiệu đảo chiều rõ rệt so với lập trường trước đây của ông, vốn ưu tiên kích thích tăng trưởng và duy trì lãi suất thấp.

Áp lực lạm phát đang gia tăng do chi tiêu chính phủ mạnh tay và nền kinh tế có dấu hiệu quá nóng. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) từ lâu đã phải cân nhắc giữa việc kiểm soát giá cả và hỗ trợ tăng trưởng. Phát biểu của Tổng thống có thể là tín hiệu cho thấy chính phủ sẽ không can thiệp vào quyết định của BOK, tạo điều kiện cho việc tăng lãi suất trong các cuộc họp tới.

Phản ứng thị trường và những điểm có thể bị hiểu sai

Thị trường hiện đang có những phản ứng trái chiều. Đồng won yếu hơn so với USD, trong bối cảnh DXY tăng nhẹ 0,09% lên 99,499. Vàng giảm 0,34% xuống 4431,82 USD/oz, phản ánh tâm lý chấp nhận rủi ro. EUR/USD giảm 0,09% xuống 1,16064, USD/JPY tăng 0,04% lên 159,798.

Nhiều nhà giao dịch có thể hiểu sai rằng việc tăng lãi suất sẽ làm mạnh đồng won và hỗ trợ chống lại lạm phát. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là lần đầu tiên một tổng thống Hàn Quốc công khai ủng hộ việc thắt chặt tiền tệ trong bối cảnh tài khóa mở rộng. Sự kết hợp này có thể dẫn đến một kịch bản phức tạp: lãi suất tăng sẽ hút dòng vốn nước ngoài vào trái phiếu chính phủ, nhưng chi tiêu chính phủ lớn có thể đẩy lạm phát lên cao hơn, buộc BOK phải tăng lãi suất mạnh hơn dự kiến. Điều này có thể gây áp lực lên tăng trưởng và làm suy yếu đồng won trong trung hạn, thay vì củng cố nó.

Quỹ 'Ứng phó tương lai' và chiến lược giảm phát hành nợ

Điểm đáng chú ý khác là kế hoạch sử dụng 162,3 nghìn tỷ won thặng dư thuế vào Quỹ Ứng phó Tương lai (Future Response Fund) – một quỹ tài sản chiến lược cho đầu tư dài hạn, thay vì chi tiêu ngắn hạn. Quỹ này sẽ giải ngân 45,4 nghìn tỷ won vào năm tới cho các chương trình phúc lợi thanh niên, động lực tăng trưởng mới và giáo dục đặc biệt. Ngoài ra, 21,3 nghìn tỷ won được phân bổ cho cơ sở hạ tầng bán dẫn như hệ thống nước công nghiệp, lưới điện và mạng lưới logistics.

Đáng chú ý, chính phủ cũng dùng một phần thặng dư để giảm phát hành trái phiếu chính phủ. Tổng phát hành năm tới dự kiến giảm xuống 222,8 nghìn tỷ won từ 225,7 nghìn tỷ won năm 2026. Phát hành ròng (nợ mới) giảm mạnh hơn, từ 109,4 nghìn tỷ won xuống 96,3 nghìn tỷ won. Điều này cho thấy chính phủ muốn duy trì kỷ luật tài khóa trong dài hạn, nhưng lại gây ra một nghịch lý: nếu giảm phát hành trái phiếu trong khi vẫn cần tài trợ cho chi tiêu lớn, chính phủ có thể phải dựa nhiều hơn vào nguồn thu từ thuế và có thể gây áp lực lên thanh khoản hệ thống.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Thị trường nên theo dõi sát diễn biến lạm phát và các tín hiệu từ BOK trong các cuộc họp sắp tới. Phát biểu của Tổng thống Lee có thể là bước đệm cho một đợt tăng lãi suất vào cuối năm nay. Ngoài ra, quá trình Quốc hội phê duyệt ngân sách cũng sẽ là một điểm mấu chốt – nếu ngân sách bị cắt giảm, cam kết tăng lãi suất có thể suy yếu. Cuối cùng, dữ liệu lạm phát tháng 8 và 9 sẽ xác nhận liệu áp lực giá có thực sự buộc BOK phải hành động ngay lập tức hay không.