Fed giữa áp lực chính trị và dữ liệu lạm phát: Cuộc họp tháng 9 trở thành bài kiểm tra độc lập

Áp lực chính trị chưa từng có trước thềm cuộc họp Fed

Chưa đầy 10 ngày trước cuộc họp ngày 15-16/9, nơi Fed gần như chắc chắn sẽ xem xét tăng lãi suất, chính quyền Trump đã mở chiến dịch gây áp lực công khai với quy mô và cường độ hiếm thấy. Không chỉ Tổng thống Trump, mà cả Phó Tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và cố vấn kinh tế Peter Navarro đều lên tiếng trong tuần qua, kêu gọi Fed không tăng lãi suất, thậm chí cắt giảm.

Điểm nhấn đáng chú ý là phát ngôn của Trump trên Truth Social ngày thứ Sáu: ông đe dọa sẽ đình chỉ thương mại với các nước có thặng dư thương mại lớn với Mỹ nếu Fed không hạ lãi suất. Đây là lần đầu tiên Trump trực tiếp dùng mối đe dọa thuế quan để gây sức ép lên chính sách tiền tệ – một bước leo thang rõ rệt so với những lời chỉ trích trước đây.

Navarro còn mạnh mẽ hơn khi gọi các thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) là "những kề hề" và cảnh báo việc tăng lãi suất sẽ "đánh trúng chính những lĩnh vực mà nước Mỹ cần để thịnh vượng". Ông cũng nhận xét Chủ tịch Fed Kevin Warsh đang cố gắng "làm điều đúng đắn".

Lập luận kinh tế của chính quyền và phản biện từ Fed

Trọng tâm lập luận của chính quyền là tăng trưởng không gây lạm phát khi nền kinh tế được mở rộng về phía cung nhờ cắt giảm thuế và đầu tư vốn. Họ chỉ ra lạm phát CPI lõi ba tháng gần nhất chỉ ở mức 1,6%, trong khi lạm phát PCE lõi – thước đo ưa thích của Fed – vẫn trên 3%.

Tuy nhiên, nhiều quan chức Fed lo ngại lạm phát đã vượt mục tiêu 2% trong suốt 5 năm qua và có dấu hiệu lan tỏa ngoài yếu tố thuế quan và chi phí năng lượng tăng do chiến tranh với Iran. Tại cuộc họp tháng 7, ba thành viên FOMC – Beth Hammack, Neel Kashkari và Lorie Logan – đã phản đối khi Fed giữ nguyên lãi suất, cho thấy sự chia rẽ nội bộ.

Chủ tịch Warsh trong bài phát biểu tại Jackson Hole nhấn mạnh Fed cần tập trung vào lạm phát, khi 54% trong số 199 thành phần của chỉ số PCE tăng trên 3% trong 12 tháng qua. Điều này phản bác trực tiếp quan điểm của chính quyền rằng tăng trưởng không tạo áp lực giá.

Thị trường đặt cược vào khả năng tăng lãi suất

Thị trường hiện định giá khoảng 60% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tới, được củng cố bởi báo cáo việc làm tháng 8 mạnh mẽ. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là tăng trưởng tiền lương vẫn được kiểm soát: thu nhập trung bình theo giờ tăng 0,3% trong tháng và 3,1% so với cùng kỳ, tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,1%. Điều này có thể làm giảm lo ngại về lạm phát do tiền lương.

Đồng đô la Mỹ phản ứng trái chiều: DXY tăng nhẹ 0,16% lên 99,159, trong khi vàng giảm gần 1% xuống 4430 USD/oz. EUR/USD giảm nhẹ 0,11% còn 1,1613, và USD/JPY tăng 0,26% lên 156,195. Thị trường dường như đang lưỡng lự giữa khả năng Fed tăng lãi suất và áp lực chính trị có thể khiến Fed do dự.

Bài kiểm tra độc lập của Fed

Khác với người tiền nhiệm Jerome Powell, Warsh tránh đối đầu trực tiếp với Trump. Ông khẳng định Tổng thống không ảnh hưởng đến quyết định của mình và dẫn chứng việc Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 7 như bằng chứng về sự độc lập. Tuy nhiên, báo cáo của Wall Street Journal cho thấy Trump đã nói chuyện với Warsh nhiều lần, dù Tổng thống phủ nhận.

Bối cảnh hiện tại gợi nhớ đến năm 2019, khi chính quyền Trump cũng gây áp lực tương tự và Fed đã cắt giảm lãi suất hai tháng sau đó. Nhưng lần này, lạm phát vẫn cao hơn đáng kể và Fed có vẻ quyết tâm hơn trong việc kiểm soát giá cả.

Một điểm mà thị trường có thể đang đọc sai là sự khác biệt giữa CPI và PCE. Chính quyền nhấn mạnh CPI lõi ba tháng chỉ 1,6%, nhưng Fed lại ưu tiên PCE lõi – vốn đang ở mức trên 3%. Nếu Fed hành động theo PCE, khả năng tăng lãi suất là rất cao, bất chấp áp lực chính trị.

Trọng tâm tiếp theo: Báo cáo CPI tháng 8

Thị trường sẽ dồn sự chú ý vào báo cáo CPI tháng 8 công bố vào thứ Sáu tuần này, được các quan chức Fed coi là thước đo quan trọng để quyết định tăng hay giữ nguyên lãi suất. Nếu CPI cho thấy lạm phát hạ nhiệt, Fed có thể chọn cách chờ đợi để tránh đối đầu với chính quyền. Ngược lại, nếu lạm phát vẫn nóng, Warsh và các thành viên FOMC sẽ phải đưa ra lựa chọn khó khăn giữa việc giữ uy tín của Fed và chịu sức ép từ Nhà Trắng.

Bên cạnh CPI, thị trường cũng cần theo dõi bất kỳ phát ngôn nào từ các quan chức Fed trong những ngày tới, đặc biệt là về quan điểm của họ đối với áp lực chính trị. Mọi dấu hiệu cho thấy Fed nhượng bộ có thể làm suy yếu độc lập của ngân hàng trung ương trong dài hạn, trong khi kiên định có thể gây ra phản ứng mạnh từ chính quyền Trump.