Áp lực chính trị lên ECB gia tăng khi nợ công châu Âu tiếp tục phình to

Áp lực chính trị lên ECB: Tín hiệu từ chỉ số mới của Commerzbank

Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục bị chính quyền Trump chỉ trích, một mối đe dọa âm thầm hơn nhưng không kém phần quan trọng đang hình thành ở châu Âu: áp lực chính trị lên Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Commerzbank vừa công bố Chỉ số Áp lực Chính trị lên Ngân hàng Trung ương (CBPI), sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích phát ngôn của các chính trị gia, cho thấy rủi ro độc lập của ECB đang gia tăng khi gánh nặng nợ công ở khu vực đồng euro tiếp tục leo thang.

Khác với Mỹ, nơi các cuộc tấn công bằng lời nói đến từ một cá nhân duy nhất (Tổng thống Trump), áp lực lên ECB đến từ nhiều chính trị gia hàng đầu châu Âu, đặc biệt trong các giai đoạn khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng nợ công khu vực đồng euro năm 2010-2012 là ví dụ điển hình, khi các nhà lãnh đạo Đức, Pháp và các nước khác công khai gây sức ép buộc ECB can thiệp để cứu các quốc gia thành viên.

Nợ công cao và rủi ro chính trị hóa chính sách tiền tệ

Theo ước tính của Commerzbank, tỷ lệ nợ trên GDP của Pháp và Italy hiện ở mức lần lượt 120% và 130%, và có khả năng tiếp tục tăng trong bối cảnh lãi suất cao hơn làm tăng chi phí trả lãi ngân sách. Trong những năm gần đây, ECB đã tránh được áp lực chính trị nhờ triển khai nhanh chóng Chương trình Mua khẩn cấp trong đại dịch (PEPP) và gói tài chính 750 tỷ euro Next Generation EU (NGEU) được tài trợ bằng nợ chung. Tuy nhiên, PEPP đang dần kết thúc và NGEU đang ở giai đoạn cuối, trong khi tình hình tài chính của nhiều nước vẫn căng thẳng.

Điều này đặt ECB vào thế khó: nếu thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát, họ có thể làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ của các nước thành viên, tạo điều kiện cho các chính trị gia can thiệp. Ngược lại, nếu duy trì chính sách nới lỏng quá lâu, ECB có thể bị chỉ trích là không làm tròn nhiệm vụ ổn định giá cả.

Phản ứng của thị trường và những gì có thể đang bị bỏ qua

Thị trường hiện đang tập trung vào việc Fed sẽ cắt giảm lãi suất bao nhiêu lần trong năm nay, nhưng có thể đang đánh giá thấp rủi ro chính trị đối với ECB. EUR/USD đang giao dịch quanh mức 1.1540, tăng nhẹ 0.16% trong ngày, trong bối cảnh đồng USD yếu (DXY giảm 0.14%). Tuy nhiên, nếu áp lực chính trị lên ECB gia tăng, có thể khiến ECB thận trọng hơn trong việc thắt chặt chính sách, từ đó làm suy yếu đồng euro về trung hạn.

Một điểm quan trọng mà thị trường có thể đang bỏ qua là sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa Fed và ECB. Trong khi Fed phải đối mặt với áp lực từ một cá nhân (Tổng thống Trump), ECB phải đối mặt với áp lực từ nhiều chính trị gia ở các quốc gia khác nhau, điều này có thể tạo ra sự phức tạp và khó lường hơn trong việc dự đoán chính sách tiền tệ.

Kết luận và điều cần theo dõi

Nhà giao dịch nên theo dõi chặt chẽ diễn biến nợ công của Pháp và Italy, cũng như các phát ngôn của các chính trị gia châu Âu về ECB trong thời gian tới. Ngoài ra, việc ECB có gia hạn hay không các chương trình mua tài sản sau khi PEPP kết thúc sẽ là một tín hiệu quan trọng. Nếu ECB tỏ ra do dự trong việc thắt chặt chính sách vì lo ngại áp lực chính trị, đồng euro có thể chịu áp lực giảm giá, tạo cơ hội cho các chiến lược giao dịch dựa trên sự phân kỳ chính sách giữa Fed và ECB.