BOJ: Kỳ vọng tăng lãi suất lên 1,25% tháng 9 và 1,75% giữa 2027 — thị trường đã đi trước bao xa?

Kỳ vọng tăng lãi suất của BOJ đang dịch chuyển nhanh hơn dự kiến

Khảo sát của Reuters thực hiện từ ngày 1–8/9 đã tạo ra một bước ngoặt đáng chú ý trong kỳ vọng chính sách tiền tệ Nhật Bản. Trong số 68 nhà kinh tế được hỏi, 66 người — tương đương gần như tuyệt đối — dự báo Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ nâng lãi suất lên 1,25% tại cuộc họp ngày 18/9. Con số này tăng vọt so với mức 57% trong cuộc khảo sát trước đó, phản ánh sự đồng thuận gần như hoàn toàn về một đợt tăng lãi suất trong tháng này.

Điểm đáng lưu ý hơn nằm ở phần đuôi của đường cong kỳ vọng. Có tới 24 trong số 66 nhà kinh tế (hơn một phần ba) cho rằng BOJ sẽ tiếp tục nâng lãi suất lên 1,50% ngay trong tháng 10 hoặc tháng 12 năm nay — gấp đôi tỷ lệ trong khảo sát tháng 8. Nhìn xa hơn, 89% chuyên gia (57/64) kỳ vọng lãi suất đạt ít nhất 1,50% trước cuối tháng 3/2027, tăng mạnh từ mức 65% của tháng trước. Và khoảng 62% dự báo lãi suất chạm ít nhất 1,75% vào cuối Q2/2027, sớm hơn ba tháng so với dự báo đưa ra hồi tháng 8.

Điều gì đã thay đổi so với lần trước?

Sự dịch chuyển này không chỉ phản ánh áp lực lạm phát kéo dài. Có một yếu tố chính trị quan trọng: 82% nhà kinh tế được hỏi cho rằng cuộc can thiệp mua yên chung giữa Mỹ và Nhật Bản nhằm ngăn đà trượt giá của JPY xuống mức thấp nhất 40 năm, cùng những phát ngôn của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent về chính sách BOJ, đã "giảm đáng kể" hoặc "phần nào" hạ thấp rào cản chính trị đối với việc tăng lãi suất.

Đây là điểm mấu chốt. Trước đây, BOJ thường né tránh các đợt tăng lãi suất vì lo ngại phản ứng từ các đối tác thương mại chính — đặc biệt là Mỹ — khi đồng yên mạnh lên gây bất lợi cho xuất khẩu. Việc Washington không chỉ chấp nhận mà còn thúc đẩy việc thu hẹp chênh lệch lãi suất đã thay đổi hoàn toàn phương trình chính trị. Nói cách khác, rào cản lớn nhất đối với việc BOJ bình thường hóa chính sách giờ đây không còn là ngoại giao, mà là điều kiện kinh tế trong nước.

Phản ứng thị trường: USD/JPY neo cao bất chấp kỳ vọng tăng lãi suất

Điều đáng chú ý là phản ứng của thị trường ngoại hối dường như chưa phản ánh đầy đủ mức độ diều hâu trong kỳ vọng. Tại thời điểm 08:27 ngày 10/9/2026 theo giờ Việt Nam, USD/JPY giao dịch quanh 153,665, tăng nhẹ 0,10% trong ngày. Chỉ số DXY ở mức 98,803, gần như đi ngang.

Sự phân kỳ này đặt ra câu hỏi: thị trường đã định giá bao nhiêu phần trăm khả năng BOJ tăng lãi suất? Nếu 66/68 chuyên gia đều kỳ vọng một đợt tăng lãi suất vào ngày 18/9, lẽ ra đồng yên phải mạnh lên đáng kể. Việc USD/JPY vẫn neo trên 153 cho thấy thị trường hoặc đang nghi ngờ mức độ quyết liệt của BOJ, hoặc đang tập trung vào các yếu tố khác — chẳng hạn như chênh lệch lợi suất trái phiếu vẫn còn rộng, hoặc tâm lý ưa thích rủi ro toàn cầu.

Rủi ro carry trade nằm ở đâu?

Đây là điểm mấu chốt mà giới giao dịch cần đặc biệt lưu tâm. Carry trade — vay đồng yên lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn — đã là một trong những chiến lược phổ biến nhất trong hơn một thập kỷ qua, kể từ khi BOJ duy trì chính sách siêu lỏng lẻo từ năm 2013. Khi lãi suất Nhật Bản tăng từ mức âm lên 1,25% và có thể lên 1,75%, chi phí vay đồng yên tăng lên đáng kể, làm xói mòn lợi nhuận của các vị thế carry trade.

Rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân đợt tăng lãi suất ngày 18/9 — điều này đã được định giá phần lớn. Rủi ro nằm ở tốc độ của các đợt tăng tiếp theo. Nếu BOJ thực sự tăng lên 1,50% trong tháng 10 hoặc tháng 12, và sau đó lên 1,75% vào giữa 2027, quá trình tháo gỡ các vị thế carry trade bằng đồng yên có thể diễn ra nhanh và dữ dội hơn nhiều so với dự kiến. Lịch sử cho thấy các đợt unwinding carry trade thường không diễn ra từ từ mà theo kiểu "nén lò xo" — tích tụ áp lực rồi bung ra đột ngột, gây biến động mạnh trên diện rộng từ ngoại hối đến chứng khoán và tín dụng.

Một yếu tố khác cần cân nhắc: nếu BOJ tăng lãi suất trong khi các ngân hàng trung ương lớn khác đang cắt giảm hoặc giữ nguyên, chênh lệch lợi suất sẽ thu hẹp nhanh hơn. Điều này hỗ trợ đồng yên nhưng đồng thời làm giảm sức hấp dẫn của carry trade, buộc các quỹ phải tái cơ cấu danh mục. Với việc ECB cũng đang trong chu kỳ nới lỏng và Chủ tịch Lagarde có bài phát biểu hôm nay, bức tranh chính sách toàn cầu đang trở nên phức tạp hơn.

Điều gì thị trường có thể đang đọc sai?

Có hai kịch bản mà thị trường có thể đang định giá chưa đúng. Thứ nhất, nếu BOJ tăng lãi suất nhưng phát tín hiệu thận trọng về các đợt tăng tiếp theo — điều hoàn toàn có thể xảy ra nếu BOJ lo ngại về tác động lên nền kinh tế trong nước — thì đồng yên có thể yếu đi chứ không mạnh lên sau cuộc họp ngày 18/9. Kịch bản "tăng lãi suất nhưng ôn hòa" này thường gây thất vọng cho thị trường và có thể đẩy USD/JPY lên vùng 155–156.

Thứ hai, nếu BOJ tăng lãi suất và phát tín hiệu diều hâu hơn dự kiến — đặc biệt nếu nhắc đến khả năng tăng lên 1,50% ngay trong tháng 10 — thì đồng yên có thể mạnh lên nhanh chóng, kích hoạt làn sóng unwinding carry trade. Trong kịch bản này, USD/JPY có thể giảm về vùng 148–150 trong thời gian ngắn, với biến động lan rộng sang các tài sản rủi ro.

Điều đáng lưu ý là khảo sát Reuters cho thấy kỳ vọng đã dịch chuyển rất nhanh chỉ trong một tháng. Điều này có nghĩa là thị trường có thể chưa kịp điều chỉnh hết, và rủi ro bất ngờ nằm ở cả hai phía. Với chỉ số DXY ở 98,803 và vàng ở 4.414,08 USD/oz — mức cao phản ánh nhu cầu trú ẩn — bức tranh thị trường đang cho thấy sự thận trọng nhất định.

Điều cần theo dõi

Trọng tâm trước mắt là cuộc họp BOJ ngày 18/9 và những tín hiệu về lộ trình tăng lãi suất sau đó. Bên cạnh đó, bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde hôm nay và dữ liệu sản lượng công nghiệp khu vực đồng euro có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng chính sách toàn cầu. Về phía Nhật Bản, cần theo dõi liệu Bộ Tài chính có can thiệp thêm hay không nếu đồng yên tiếp tục yếu, cũng như diễn biến của chênh lệch lợi suất trái phiếu 10 năm Mỹ–Nhật — thước đo quan trọng cho áp lực lên USD/JPY. Cuối cùng, bất kỳ dấu hiệu nào về việc tháo gỡ các vị thế carry trade quy mô lớn — qua biến động của các cặp tiền tệ chéo và dòng vốn — sẽ là chỉ báo sớm cho một đợt điều chỉnh mạnh hơn.