Giá hàng hoá tiệm cận đỉnh 18 năm: phần lạm phát nào khó hạ nhiệt hơn 2022?

Một chỉ số hàng hoá tổng hợp ở vùng cao nhất 18 năm

Mức đỉnh 18 năm của rổ hàng hoá quốc tế không đến từ một nhóm duy nhất. Ba lực đẩy cùng lúc: xung đột tại Trung Đông, nhu cầu gắn với trí tuệ nhân tạo, và niềm tin vào đồng USD suy giảm. Điểm đáng lưu ý là các lực này vận hành theo chu kỳ thời gian rất khác nhau — năng lượng phản ứng trong vài tuần, kim loại trong vài quý, còn nông sản theo mùa vụ. Chính sự lệch pha đó khiến lạm phát hàng hoá lần này khó hạ nhiệt hơn đợt 2022.

Bối cảnh tiền tệ xác nhận câu chuyện: DXY ở 98,735, vàng giao dịch quanh 4.409,78 USD/oz. Khi vàng tăng cùng lúc với rổ hàng hoá, thị trường không chỉ định giá lại rủi ro nguồn cung — họ đang định giá lại đơn vị tiền tệ dùng để niêm yết hàng hoá.

Bóc tách: phần năng lượng và phần phi năng lượng

Năng lượng là phần dễ nhận diện nhất nhưng cũng dễ đảo chiều nhất. Căng thẳng tại Hormuz làm tồn kho dầu toàn cầu giảm trở lại, và dự báo tồn kho dầu thô API cho thấy mức giảm -1,3 triệu thùng, tiếp nối mức -2,6 triệu thùng kỳ trước. Đây là loại lạm phát có thể biến mất nhanh nếu tuyến vận tải được nối lại — như năm 2022 từng chứng minh.

Phần khó hơn nằm ở kim loại và nông sản. Đồng leo gần mức kỷ lục vì nhu cầu AI từ cả Mỹ và Trung Quốc, trong khi nguồn cung mỏ mới cần 5–10 năm mới vào vận hành. Đây không phải cú sốc giá có thể giải quyết bằng một quyết định chính trị. Nông sản cộng thêm một lớp lạm phát dai dẳng vì chi phí phân bón và vận tải đều neo theo năng lượng.

Vì sao lần này khó hạ nhiệt hơn 2022

Ba khác biệt cấu trúc.

Thứ nhất, năm 2022 là cú sốc cung thuần tuý sau xung đột Nga – Ukraine, và giá hạ nhiệt khi tuyến xuất khẩu Biển Đen mở lại. Lần này, xung đột Trung Đông chồng lên một chu kỳ đầu tư hạ tầng AI đang ở giai đoạn tăng tốc — cầu không co lại khi giá tăng.

Thứ hai, các ngân hàng trung ương đã mua vàng mạnh từ 2022, tạo một tầng cầu phi nhạy cảm với lãi suất. Vàng ở 4.409 USD không còn chỉ là hàng hoá trú ẩn; nó là tài sản dự trữ thay thế. Điều này làm suy yếu chính kênh truyền dẫn mà Fed từng dùng để hạ nhiệt giá hàng hoá — đó là đồng USD mạnh.

Thứ ba, biên độ biến động đang hẹp hơn nhưng nền giá cao hơn. Với DXY chỉ giảm 0,05% và EUR/USD nhích 0,05% lên 1,16391, áp lực lên hàng hoá đến từ cấu trúc cung cầu chứ không từ một cú bán tháo USD. Loại lạm phát này bám vào chỉ số giá sản xuất (PPI) lâu hơn và lan vào giá tiêu dùng chậm hơn nhưng bền hơn.

Vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hoá

PPI dự báo tăng 0,4% so với 0% kỳ trước, PPI lõi 0,3% so với 0,2% — đây là điểm nối trực tiếp giữa giá hàng hoá và lạm phát lõi. Chi phí đầu vào tăng ở khâu sản xuất sẽ chuyển vào giá bán sau khoảng hai đến ba quý. Nếu PPI hôm nay xác nhận dự báo, áp lực lên lạm phát lõi cuối năm là có thật, không chỉ là hiệu ứng nền.

Với CAD, AUD và NOK, tác động hai chiều. Đồng tiền hàng hoá được hưởng lợi từ điều kiện thương mại cải thiện, nhưng đồng thời ngân hàng trung ương của họ buộc phải giữ lãi suất cao hơn để chặn lạm phát nhập khẩu. AUD nhạy nhất với đồng và quặng sắt — nhóm đang được AI đẩy giá. NOK hưởng lợi trực tiếp từ dầu khí và là kênh truyền dẫn nhanh nhất của căng thẳng Hormuz. CAD nằm giữa: dầu thô hỗ trợ, nhưng độ nhạy với chu kỳ sản xuất Mỹ khiến nó phản ứng chậm hơn khi số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ở mức 205K và doanh số nhà đã qua sử dụng giảm về 3,98 triệu.

Điều cần theo dõi

Trước hết là phản ứng của PPI lõi với giá hàng hoá — nếu mức 0,3% bị vượt, kịch bản lạm phát vòng hai sẽ được định giá lại. Tiếp theo là diễn biến tồn kho dầu thô API và thương lượng qua Hormuz, vì đây là biến số có thể đảo chiều nhanh nhất trong rổ. Cuối cùng, theo dõi tương quan giữa vàng và DXY: nếu vàng tiếp tục tăng trong khi USD chỉ đi ngang, đó là dấu hiệu thị trường đang định giá lại vai trò dự trữ của USD chứ không chỉ phòng ngừa rủi ro địa chính trị. Với AUD, CAD và NOK, mốc cần quan sát là liệu lợi suất trái phiếu của các nước này có tăng cùng giá hàng hoá hay không — nếu có, thị trường đang tính đến việc ngân hàng trung ương phải hành động.