Thuế quan Mỹ-Canada đẩy thép, nhôm Bắc Mỹ vào vòng xoáy chi phí, ngành ô tô chịu thiệt kép

Ngành ô tô Bắc Mỹ: miễn nhiễm với thuế quan là điều không tưởng

Cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Canada đổ vỡ tuần trước đã châm ngòi cho một vòng leo thang thuế quan mới, siết chặt dòng chảy thép và nhôm – hai nguyên liệu sống còn của ngành sản xuất nặng và chuỗi cung ứng ô tô Bắc Mỹ. Khác với những tranh chấp thương mại trước đây, lần này mức độ đan xen của chuỗi cung ứng khiến không bên nào thực sự chiến thắng.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở ngành ô tô. Một chiếc xe hoàn chỉnh có thể đi qua biên giới Mỹ-Canada nhiều lần trước khi lắp ráp xong, nên thuế quan chồng thuế quan là điều khó tránh khỏi. Moody’s Ratings đánh giá ngành này “không có người thắng” – doanh nghiệp hai bên biên giới đều phải gánh chi phí tăng, dù họ có trực tiếp xuất khẩu hay không. Trong khi đó, thép Mỹ có thể nhỉnh hơn một chút nhờ thị trường nội địa lớn hơn, nhưng lợi thế đó khó bù đắp cho sự đứt gãy chuỗi cung ứng tổng thể.

Chuỗi cung ứng xuyên biên giới: trả thuế nhiều lần, chi phí chồng chất

Mỹ áp thuế lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada, bao gồm rượu, xi măng, máy móc. Đáp lại, Canada tuyên bố thuế trả đũa có hiệu lực từ ngày 8/9, nâng thuế với thép và nhôm từ 25% lên 50%, ngang bằng mức Mỹ áp từ 22/8. Điều này đồng nghĩa một sản phẩm thép hoặc nhôm đi qua biên giới nhiều lần sẽ bị đánh thuế nhiều lần, đẩy chi phí sản xuất tăng vọt.

Theo ước tính của ING Research, trong nửa đầu năm 2026, Canada cung cấp 60% lượng nhôm thô nhập khẩu của Mỹ. Trong khi đó, Mỹ chỉ sản xuất khoảng 750.000 tấn nhôm sơ cấp mỗi năm, còn nhập khẩu đáp ứng khoảng 85% nhu cầu nội địa. Điều này cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc của Mỹ vào nhôm Canada, và việc áp thuế sẽ chỉ làm tăng chi phí cho chính các nhà sản xuất Mỹ, ít nhất là trong ngắn hạn.

Sản xuất nhôm nội địa Mỹ: bài toán không chỉ là thuế quan

Các nhà phân tích cho rằng thuế quan khó có thể đưa sản xuất nhôm trở lại Mỹ một cách nhanh chóng. Việc khởi động lại các nhà máy cũ hoặc xây dựng công suất mới cần nhiều năm để xin giấy phép, huy động vốn, xây dựng và vận hành. Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING, nhấn mạnh rằng cho đến khi công suất mới đi vào hoạt động, các nhà sản xuất Mỹ vẫn phải mua nhôm Canada và chịu thuế.

Câu chuyện AI càng làm phức tạp thêm bức tranh này. Các trung tâm dữ liệu sử dụng nhôm trong hệ thống dây điện, làm mát, giá đỡ máy chủ và tòa nhà. Chúng cũng cạnh tranh với các nhà máy luyện nhôm về nguồn điện, vốn là yếu tố then chốt cho sản xuất nhôm. Nếu không có điện giá rẻ, cơ sở hạ tầng và sự chắc chắn về chính sách, mục tiêu giảm phụ thuộc nhập khẩu sẽ khó đạt được.

Tác động lạm phát và hệ lụy với Fed, CAD

Sự leo thang thuế quan này không chỉ dừng lại ở chi phí nguyên vật liệu. Chi phí thép, nhôm tăng sẽ lan tỏa vào giá thành sản phẩm cuối cùng, từ ô tô đến thiết bị công nghiệp, tạo áp lực lạm phát. Điều này có thể ảnh hưởng đến lộ trình cắt giảm lãi suất của Fed – vốn đang phải cân nhắc giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát giá cả. Đồng CAD cũng chịu áp lực khi nền kinh tế Canada đối mặt với rủi ro xuất khẩu sang Mỹ bị thu hẹp. Dữ liệu PMI sản xuất Canada công bố hôm nay (dự báo 52.7, thấp hơn mức 53.5 trước đó) sẽ là tín hiệu đầu tiên về mức độ tổn thương của ngành sản xuất nước này.

Những gì cần theo dõi tiếp

Giới giao dịch nên chú ý đến các phiên điều trần hoặc tuyên bố mới từ chính quyền hai nước về khả năng mở rộng danh sách hàng hóa chịu thuế. Ngoài ra, các chỉ số PMI sản xuất của Mỹ và Canada hôm nay sẽ phản ánh sơ bộ tâm lý doanh nghiệp trước cú sốc thuế quan. Cuối cùng, biến động giá thép và nhôm trên các sàn giao dịch kim loại sẽ là thước đo trực tiếp cho mức độ căng thẳng thương mại, từ đó giúp dự báo xu hướng lạm phát và chính sách tiền tệ trong những tháng tới.