Saudi chuyển hướng 33% lượng dầu qua Địa Trung Hải để né Houthi: bài toán logistics và rủi ro chậm trễ

Dòng chảy dầu mỏ đang được vẽ lại giữa căng thẳng Biển Đỏ

Saudi Arabia, nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đã tăng khoảng 33% lượng dầu xuất khẩu qua cảng Sidi Kerir của Ai Cập trên Địa Trung Hải trong vòng một tháng qua, theo dữ liệu theo dõi tàu chở dầu do Bloomberg tổng hợp. Động thái này diễn ra sau khi lực lượng Houthi liên kết với Iran đe dọa các chuyến hàng dầu của Saudi ở phía nam Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb.

Aramco, gã khổng lồ dầu mỏ nhà nước Saudi, đã bắt đầu sử dụng dịch vụ tàu con thoi từ cảng Yanbu trên Biển Đỏ đi về phía bắc tới cảng Ain Sukhna của Ai Cập. Tại đây, dầu được bơm qua đường ống trên bộ SUMED để tới Sidi Kerir, rồi tiếp tục hành trình vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi để đến các khách hàng châu Á. Tuyến đường này khiến thời gian vận chuyển dầu của Saudi tới các nhà máy lọc dầu châu Á tăng thêm gần một tháng.

Theo dữ liệu từ Kpler, lưu lượng dầu của Aramco qua tuyến Biển Đỏ phía bắc đã tăng lên khoảng 1,1 triệu thùng/ngày. Ít nhất bốn tàu chở dầu đã thực hiện hành trình Yanbu – Ain Sukhna ít nhất hai lần, vận chuyển hơn 16 triệu thùng dầu trong những tuần gần đây. Các hãng vận hành tàu phương Tây như Sinokor (Hàn Quốc), DHT Management (Na Uy) và Dynacom (Hy Lạp) đang hỗ trợ Aramco trong hoạt động này.

Vì sao Saudi chấp nhận tuyến đường dài hơn?

Việc chuyển hướng này không chỉ đơn thuần là tránh rủi ro an ninh. Nó phản ánh một thực tế chiến lược: an toàn của chuỗi cung ứng đang được đặt lên hàng đầu, ngay cả khi phải đánh đổi bằng chi phí và thời gian. Houthi đã nhiều lần tấn công tàu thương mại ở Biển Đỏ, khiến các hãng bảo hiểm tăng phí và nhiều chủ tàu né tránh khu vực này. Với Saudi, việc giữ dòng chảy dầu ổn định đến châu Á – thị trường tiêu thụ chính – quan trọng hơn việc tiết kiệm thời gian vận chuyển.

Tuyến đường vòng qua Mũi Hảo Vọng không chỉ kéo dài thời gian mà còn làm tăng chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và thuê tàu. Nhưng bù lại, Saudi tránh được nguy cơ gián đoạn lớn nếu một tàu chở dầu bị tấn công ở Biển Đỏ. Điều này cũng giải thích vì sao một số nhà máy lọc dầu châu Á đã yêu cầu Aramco giao hàng tại Sidi Kerir thay vì chờ tàu đến cảng của họ.

Tác động lên giá dầu và lạm phát toàn cầu

Việc kéo dài thời gian vận chuyển đồng nghĩa với việc dầu Saudi đến châu Á chậm hơn, tạo ra sự thiếu hụt tạm thời trên thị trường vật chất. Điều này có thể đẩy giá dầu Brent và WTI tăng trong ngắn hạn, đặc biệt khi nhu cầu từ các nhà máy lọc dầu châu Á vẫn mạnh. Tuy nhiên, mức tăng có thể bị giới hạn bởi nguồn cung dồi dào từ các nước ngoài OPEC như Mỹ và Brazil.

Đối với lạm phát, chi phí vận chuyển tăng sẽ lan tỏa vào giá thành hàng hóa nhập khẩu, tạo áp lực lên các ngân hàng trung ương. Các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK có thể hưởng lợi nếu giá dầu và các nguyên liệu thô khác tăng, nhưng cũng chịu rủi ro nếu tăng trưởng toàn cầu chậm lại do chi phí logistics cao hơn.

Theo dõi gì tiếp theo?

Nhà giao dịch cần để mắt đến số liệu tồn kho dầu thô của Mỹ (EIA) và các báo cáo từ OPEC về sản lượng thực tế. Bên cạnh đó, diễn biến ở Biển Đỏ – liệu Houthi có tiếp tục leo thang hay không – sẽ quyết định mức độ bền vững của tuyến đường vòng này. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, Saudi có thể nhanh chóng quay lại tuyến đường ngắn qua Bab el-Mandeb, giúp rút ngắn thời gian giao hàng và hạ nhiệt giá dầu.

Ngoài ra, các chỉ số kinh tế Mỹ trong tuần tới như doanh số nhà mới và chỉ số giá nhà Case-Shiller sẽ phần nào phản ánh sức khỏe nền kinh tế, từ đó ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất của Fed và đồng USD – yếu tố tác động ngược chiều lên giá hàng hóa.