Saudi Arabia đẩy nhanh thay thế dầu nội địa: 1 triệu thùng/ngày và bài toán xuất khẩu

Chiến lược đa dạng hóa năng lượng của Saudi Arabia

Saudi Arabia đang thực hiện một cuộc chuyển dịch năng lượng sâu rộng, nhằm thay thế hơn 1 triệu thùng dầu tiêu thụ nội địa mỗi ngày bằng khí đốt, năng lượng tái tạo và điện hạt nhân. Đây không chỉ là câu chuyện môi trường mà còn là chiến lược kinh tế để giải phóng dầu thô cho xuất khẩu – nguồn thu chính của quốc gia này. Trong bối cảnh giá dầu biến động và nhu cầu toàn cầu chuyển dịch, việc tối ưu hóa nội địa trở thành ưu tiên.

Vào mùa hè, nhu cầu tiêu thụ dầu cho sản xuất điện và khử mặn tăng cao, đạt đỉnh 1,42 triệu thùng/ngày vào tháng 6/2024. Ngược lại, vào mùa đông, con số này giảm mạnh, trung bình chỉ 678.000 thùng/ngày trong tháng 1-2/2025 – mức thấp nhất kể từ 2016. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc cắt giảm đốt dầu nội địa, đặc biệt khi các nguồn năng lượng thay thế đi vào hoạt động.

Vai trò của khí đốt và năng lượng tái tạo

Khí đốt là trụ cột chính trong kế hoạch thay thế dầu. Mỏ khí Jafurah, bắt đầu sản xuất từ tháng 12/2025, là trung tâm của kế hoạch tăng công suất khí bán ra khoảng 80% so với năm 2021. Bên cạnh đó, Saudi Arabia đặt mục tiêu đạt 130 GW công suất năng lượng tái tạo vào 2030. Các nguồn này sẽ thay thế nhiên liệu lỏng trong sản xuất điện, trong khi chương trình thay thế nhiên liệu lỏng rộng hơn nhắm đến các lĩnh vực tiện ích, công nghiệp và nông nghiệp.

Tuy nhiên, việc triển khai không hề dễ dàng. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện ước tính 3,1%/năm đến 2030, đòi hỏi đầu tư khổng lồ. Nếu thành công, lượng dầu giải phóng có thể lên tới 1 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 1% nguồn cung toàn cầu – một con số đủ sức ảnh hưởng đến cân bằng thị trường.

Điện hạt nhân: cơ hội và thách thức

Điện hạt nhân là mảnh ghép dài hạn. Thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự 30 năm giữa Mỹ và Saudi Arabia, ký ngày 22/7, mở đường cho các công ty Mỹ tham gia. Nhà máy đầu tiên dự kiến tại Duwaiheen, với hai lò phản ứng áp lực, tổng công suất 2,8 GW. Nếu vận hành với hệ số công suất 90%, nhà máy sẽ sản xuất khoảng 22 TWh mỗi năm, tương đương tiết kiệm khoảng 105.000 thùng dầu/ngày – một con số không nhỏ nhưng chỉ là một phần nhỏ so với mục tiêu 1 triệu thùng.

Một nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu KAPSARC cho thấy điện hạt nhân có thể cung cấp điện nền với chi phí khoảng 60 USD/MWh, rẻ hơn 30% so với điện mặt trời kèm pin. Điều này giải thích tại sao Saudi Arabia theo đuổi hạt nhân dù có tiềm năng mặt trời lớn: hạt nhân đảm bảo nguồn điện ổn định khi mặt trời không chiếu sáng.

Tác động đến thị trường dầu và tiền tệ hàng hóa

Nếu Saudi Arabia thành công trong việc thay thế 1 triệu thùng dầu nội địa, lượng dầu xuất khẩu tăng thêm sẽ tạo áp lực giảm giá dầu toàn cầu. Điều này có lợi cho các nước nhập khẩu nhưng lại là thách thức với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, vốn nhạy cảm với giá dầu. DXY hiện ở mức 99.741, cho thấy đồng USD tương đối ổn định, nhưng nếu giá dầu giảm sâu, CAD và NOK có thể suy yếu.

Ngoài ra, việc giảm đốt dầu nội địa còn giúp Saudi Arabia có thêm dư địa xuất khẩu, củng cố vai trò là nhà sản xuất chủ chốt trong OPEC+. Điều này có thể ảnh hưởng đến các quyết định sản lượng của OPEC+ trong dài hạn.

Những gì cần theo dõi

Người giao dịch nên chú ý đến tiến độ triển khai các dự án khí và tái tạo, cũng như khả năng hoàn tất thỏa thuận hạt nhân với Mỹ – vốn còn vướng mắc chính trị, bao gồm điều kiện liên quan đến Israel. Bên cạnh đó, các báo cáo tồn kho dầu thô API và EIA, cũng như quyết định lãi suất của BoC trong ngày hôm nay, sẽ cung cấp tín hiệu ngắn hạn cho thị trường. Sự kết hợp giữa chính sách năng lượng dài hạn và dữ liệu kinh tế ngắn hạn sẽ định hình xu hướng giá dầu và biến động của các cặp tiền tệ liên quan.