Lợi nhuận kỷ lục của các ông lớn dầu khí: Áp lực thuế lợi nhuận bất thường gia tăng

Lợi nhuận kỷ lục giữa khủng hoảng Hormuz

Việc Iran đóng gần như hoàn toàn eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu khí giữa châu Á và châu Âu – đã tạo ra cú sốc cung lớn nhất trong lịch sử thị trường năng lượng. Giá dầu Brent tăng từ khoảng 68 USD/thùng cuối tháng 2 lên gần 100 USD/thùng vào tháng 5. Trong bối cảnh đó, tám tập đoàn dầu khí lớn nhất (Aramco, BP, Shell, Equinor, TotalEnergies, Eni, Chevron, ExxonMobil) đã đạt tổng lợi nhuận hơn 90 tỷ USD trong quý 2/2026, gần gấp đôi so với mức dưới 50 tỷ USD cùng kỳ năm trước.

Sự gia tăng lợi nhuận không đến từ việc mở rộng sản lượng một cách bền vững, mà chủ yếu nhờ giá bán tăng cao khi thế giới phải trả giá cao để đảm bảo nguồn cung. Aramco, dù bị hư hại cơ sở hạ tầng do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Iran và lực lượng Houthi, vẫn báo lãi ròng quý tăng 34%, đạt hơn 33 tỷ USD. BP ghi nhận lợi nhuận quý 2 đạt 5,73 tỷ USD, gần gấp đôi cùng kỳ và là mức cao nhất kể từ quý 3/2022. Chevron cũng đạt lợi nhuận điều chỉnh 12 tỷ USD, cao nhất trong ít nhất sáu năm, với mảng thượng nguồn đóng góp 8,2 tỷ USD, tăng 200% so với năm trước.

Cơ chế tác động: Giá cao, lợi nhuận cao, chi phí người tiêu dùng tăng

Khi nguồn cung từ Hormuz bị gián đoạn, các công ty có khả năng khai thác và vận chuyển dầu thay thế sẽ hưởng lợi trực tiếp từ chênh lệch giá. Họ không cần tăng sản lượng quá nhiều, nhưng mỗi thùng dầu bán ra đem lại biên lợi nhuận lớn hơn. Điều này giải thích vì sao lợi nhuận của các ông lớn tăng vọt trong khi sản lượng toàn cầu chỉ tăng nhẹ.

Tuy nhiên, mặt trái là người tiêu dùng và doanh nghiệp trên toàn thế giới phải gánh chi phí năng lượng tăng cao, góp phần đẩy lạm phát lên. Tại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng vẫn ở mức cao, và các ngân hàng trung ương phải đối mặt với bài toán khó: kiềm chế lạm phát mà không làm nghẹt thở tăng trưởng. Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, giá dầu cao thường là tin tốt ngắn hạn vì cải thiện cán cân thương mại. Nhưng nếu lạm phát dầu mỏ lan tỏa sang các lĩnh vực khác, các ngân hàng trung ương có thể phải thắt chặt chính sách tiền tệ nhanh hơn, gây áp lực lên tăng trưởng.

Áp lực thuế lợi nhuận bất thường: Từ lời kêu gọi đến hành động

Lợi nhuận khổng lồ trong khi người dân vật lộn với hóa đơn năng lượng tăng đã làm sống lại cuộc tranh luận về thuế lợi nhuận bất thường (windfall tax). Các chính phủ, đặc biệt ở châu Âu, đang cân nhắc đánh thuế cao hơn đối với các khoản lợi nhuận vượt mức bình thường để trợ cấp hóa đơn năng lượng hoặc tài trợ cho các chương trình chống biến đổi khí hậu. Ngay cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, người vốn ủng hộ ngành dầu khí, cũng lên tiếng chỉ trích ExxonMobil và Chevron vì 'kiếm quá nhiều tiền' từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Các nhà môi trường và tổ chức phi chính phủ như Global Witness đang thúc đẩy mạnh mẽ việc áp thuế, cho rằng các công ty này phải trả tiền để khắc phục thiệt hại môi trường mà họ gây ra. Tuy nhiên, việc áp thuế có thể gặp phải sự phản đối từ các tập đoàn, những người cho rằng điều này sẽ làm giảm đầu tư vào năng lượng sạch và làm trầm trọng thêm khủng hoảng cung. Đây là một cuộc chiến chính trị phức tạp, và kết quả sẽ phụ thuộc vào áp lực công chúng cũng như tình hình kinh tế vĩ mô.

Tác động đến thị trường và chiến lược giao dịch

Đối với nhà giao dịch, diễn biến giá dầu và các chính sách thuế mới sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến các cặp tiền tệ nhạy cảm với hàng hóa. CAD thường được hưởng lợi khi giá dầu tăng, nhưng nếu lạm phát Canada tăng cao, Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) có thể phải thắt chặt chính sách, tạo ra sự biến động mạnh cho USD/CAD. Dữ liệu lạm phát Canada sắp công bố vào ngày 17/8 (dự báo 2,9% so với cùng kỳ) sẽ là chất xúc tác quan trọng. Tương tự, AUD và NOK cũng phản ứng với giá năng lượng và kim loại, nhưng mức độ phụ thuộc vào dầu khí khác nhau.

Ngoài ra, các quyết định về thuế lợi nhuận bất thường nếu được thực thi có thể ảnh hưởng đến chi phí hoạt động của các công ty dầu khí, từ đó tác động đến giá cổ phiếu và khả năng đầu tư của họ. Điều này gián tiếp ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối thông qua dòng vốn và tâm lý nhà đầu tư.

Những gì cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến các yếu tố sau:

• Diễn biến tại Hormuz: Bất kỳ dấu hiệu nới lỏng hay thắt chặt nào cũng sẽ tạo ra biến động giá dầu lớn.
• Chính sách thuế của các nước: Các thông báo về thuế lợi nhuận bất thường từ EU, Mỹ hay các nước khác có thể gây áp lực lên giá cổ phiếu năng lượng và ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.
• Dữ liệu lạm phát Canada: Chỉ số CPI tháng 7 sẽ được công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam ngày 17/8. Nếu lạm phát tăng mạnh hơn dự báo, khả năng BoC tăng lãi suất sẽ tăng, hỗ trợ CAD.
• Giá dầu Brent: Mức kháng cự tâm lý 100 USD/thùng là then chốt. Nếu giá vượt qua, có thể thấy đà tăng tiếp diễn; ngược lại, nếu không giữ được, giá có thể điều chỉnh.

Việc theo dõi sát sao những yếu tố này sẽ giúp nhà giao dịch đưa ra quyết định sáng suốt trong bối cảnh thị trường đầy biến động.