Lợi nhuận kỷ lục của Big Oil và áp lực chính trị: Liệu nguồn cung có bị đe dọa?

Sự bùng nổ lợi nhuận và câu hỏi về dòng tiền

Năm siêu lớn ngành dầu khí gồm Exxon Mobil, Chevron, BP, Shell và TotalEnergies vừa công bố tổng lợi nhuận 48 tỷ USD trong quý 2/2026, nhờ giá nhiên liệu hóa thạch tăng cao do xung đột Mỹ - Iran. Dòng tiền tạo ra trong kỳ đạt gần 90 tỷ USD, mức cao nhất mọi thời đại, vượt cả giai đoạn sau khi Nga tấn công Ukraine năm 2022. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ là con số khổng lồ, mà là cách các công ty sử dụng khoản tiền này.

Dữ liệu từ IEEFA cho thấy chi tiêu vốn, cổ tức và mua lại cổ phiếu của Big Oil gần như không đổi. Thay vào đó, lượng tiền mặt dự trữ tăng thêm hơn 17 tỷ USD trong quý, và phần lớn được dùng để trả nợ, củng cố bảng cân đối kế toán. Điều này đặt ra câu hỏi: nếu không đầu tư mạnh vào khai thác mới, liệu nguồn cung dầu trong tương lai có đủ đáp ứng nhu cầu?

Áp lực chính trị và chiến lược thận trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai chỉ trích Exxon và Chevron vì kiếm lợi nhuận quá lớn từ giá nhiên liệu tăng trong bối cảnh chiến tranh Iran, đồng thời yêu cầu giảm giá xăng dầu. Trong khi đó, các nhà hoạt động môi trường kêu gọi áp thuế gió đối với lợi nhuận bất thường, và Bồ Đào Nha đã thông qua loại thuế này cho năm 2026. Sức ép chính trị ngày càng lớn khiến các hãng dầu khí phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc đáp ứng kỳ vọng chính phủ và đảm bảo lợi ích cổ đông.

Thực tế, các công ty đang ưu tiên các mảng có thể kiểm soát như vận hành, thương mại và tối ưu hóa. BP điều chỉnh hoạt động lọc dầu để tối đa hóa sản phẩm thiết yếu như nhiên liệu máy bay và diesel, trong khi Shell coi biến động là "trạng thái bình thường mới" và tận dụng giá cao. Tuy nhiên, theo Russ Mould từ AJ Bell, các hãng vẫn thận trọng với đầu tư vào mỏ mới, vì lo ngại lợi nhuận hiện tại không bền vững nếu Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, hoặc nếu thuế mới được áp dụng.

Tác động đến nguồn cung và thị trường năng lượng

Việc Big Oil không tăng chi tiêu vốn đáng kể dù lợi nhuận cao là một tín hiệu đáng lo ngại cho nguồn cung dài hạn. Trong ngắn hạn, sản lượng dầu của Mỹ vẫn ở mức kỷ lục nhờ các khoản đầu tư trước đó, nhưng nếu xu hướng này tiếp tục, thị trường có thể đối mặt với thiếu hụt nguồn cung trong vài năm tới. Điều này sẽ giữ giá dầu ở mức cao, gây áp lực lạm phát toàn cầu và ảnh hưởng đến các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK.

Đối với CAD, giá dầu cao thường hỗ trợ đồng tiền này do Canada là nước xuất khẩu dầu lớn. Tuy nhiên, nếu áp lực chính trị buộc các hãng giảm đầu tư, sản lượng tương lai có thể giảm, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và giá trị CAD về dài hạn. Trong khi đó, NOK cũng nhạy cảm với giá dầu khí, và biến động giá có thể tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các đồng tiền này.

Theo dõi tiếp: Dữ liệu tồn kho và chính sách thuế

Nhà giao dịch cần chú ý đến báo cáo tồn kho dầu thô API vào ngày 12/8, vì số liệu này sẽ phản ánh cung cầu hiện tại. Ngoài ra, các tín hiệu từ chính phủ Mỹ về thuế gió hoặc các biện pháp can thiệp giá sẽ là yếu tố quan trọng quyết định chiến lược đầu tư của Big Oil. Nếu áp lực chính trị gia tăng, khả năng các hãng cắt giảm đầu tư dài hạn sẽ lớn hơn, tạo ra rủi ro nguồn cung và đẩy giá dầu lên cao hơn trong tương lai. Ngược lại, nếu căng thẳng Iran hạ nhiệt và giá dầu giảm, lợi nhuận của các hãng sẽ thu hẹp, nhưng điều này có thể làm dịu áp lực lạm phát và hỗ trợ các đồng tiền nhập khẩu năng lượng.