Khí đốt châu Âu: Kho trống, LNG Qatar đình trệ và cuộc đua trước mùa đông

Kho trống và cuộc đua trước mùa đông

Giá khí đốt chuẩn châu Âu (TTF) đang giao dịch quanh mốc 65 EUR/MWh, một mức cao bất thường so với chu kỳ nhiều năm gần đây. Nguyên nhân không chỉ đến từ một cú sốc cung đơn lẻ, mà từ sự hội tụ của ba yếu tố: kho dự trữ tại EU đang ở mức thấp nhất theo mùa kể từ khi dữ liệu được ghi nhận (năm 2009), nguồn cung LNG từ Qatar bị đình trệ kéo dài, và giai đoạn bơm đầy khí cho mùa đông sắp kết thúc.

Theo tính toán của Commerzbank, tổng mức tồn kho khí đốt của EU hiện chỉ hơn 61%, thấp hơn 17 điểm phần trăm so với mức trung bình thông thường. Riêng Đức – nền kinh tế đầu tàu – chỉ đạt khoảng 50%, tức thấp hơn 27 điểm phần trăm so với trung bình 5 năm. Đây là một khoảng trống rất lớn, và nó đang thu hẹp dần cơ hội bơm đầy trước khi nhu cầu sưởi ấm tăng vọt.

Vì sao giá có thể tăng bền vững?

Điểm mấu chốt mà thị trường đang theo dõi là liệu khoảng cách 17 điểm phần trăm so với mức thường lệ có tiếp tục nới rộng hay không. Nếu có, giá TTF có thể vượt xa mốc 65 EUR/MWh và thiết lập một vùng giá cao mới kéo dài, thay vì chỉ là một đợt tăng nhất thời. Cơ chế rất rõ ràng: khi kho cạn, châu Âu buộc phải nhập khẩu nhiều hơn trong khi mùa đông đang tới, tạo áp lực cạnh tranh với châu Á – nơi cũng đang tăng mua LNG để dự trữ.

Việc Qatar đình trệ xuất khẩu LNG càng làm trầm trọng thêm cán cân cung cầu. Qatar là một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, và sự vắng mặt của họ trên thị trường giao ngay khiến châu Âu phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nguồn khác, thường có chi phí cao hơn. Căng thẳng Trung Đông nếu kéo dài sẽ tiếp tục siết chặt nguồn cung và đẩy giá đi xa hơn.

Tác động vòng hai: Lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Giá khí đốt cao không chỉ là câu chuyện riêng của thị trường năng lượng. Nó lan tỏa trực tiếp vào hóa đơn tiền điện và sưởi ấm của hộ gia đình, cũng như chi phí sản xuất của các ngành công nghiệp tiêu tốn nhiều năng lượng như phân bón, hóa chất, thép. Điều này có thể đảo ngược xu hướng giảm lạm phát mà ECB đang theo đuổi, buộc ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Đồng EUR, vốn đã yếu, có thể tiếp tục chịu áp lực nếu kỳ vọng lạm phát tăng mà tăng trưởng vẫn trì trệ.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có tác động hai chiều. Một mặt, giá năng lượng cao hỗ trợ thu nhập từ xuất khẩu của Na Uy (NOK) và Canada (CAD) – hai nước xuất khẩu năng lượng lớn. Mặt khác, nếu tăng trưởng toàn cầu chậm lại do chi phí năng lượng leo thang, nhu cầu đối với hàng hóa của họ có thể suy yếu, tạo lực cản. Tuần này, dữ liệu doanh số bán lẻ của Canada (công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam) sẽ cho thấy người tiêu dùng đang chịu đựng thế nào trước áp lực chi phí.

Theo dõi tiếp điều gì?

Người giao dịch cần để mắt đến ba yếu tố trong những tuần tới. Thứ nhất, tốc độ lấp đầy kho khí của EU – nếu khoảng cách với mức trung bình tiếp tục nới rộng, giá TTF sẽ có lý do để tăng tiếp. Thứ hai, tình hình Trung Đông và bất kỳ dấu hiệu nào về việc nối lại xuất khẩu LNG từ Qatar. Thứ ba, mức độ cạnh tranh giữa châu Âu và châu Á trong việc thu hút các lô hàng LNG giao ngay – điều này sẽ quyết định mức giá cân bằng dài hạn. Bất kỳ sự leo thang nào ở một trong ba yếu tố này đều có thể đẩy giá khí đốt lên một đỉnh mới, kéo theo những biến động mạnh trên thị trường tiền tệ và trái phiếu.