Kazakhstan tìm tuyến xuất khẩu dầu thay thế: địa chính trị định hình lại bản đồ nguồn cung

Kazakhstan tìm tuyến xuất khẩu dầu thay thế: địa chính trị định hình lại bản đồ nguồn cung

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga đã gây ra những gián đoạn nghiêm trọng đối với dòng chảy dầu thô từ Kazakhstan, buộc quốc gia Trung Á này phải tìm kiếm các tuyến xuất khẩu thay thế. Bộ Năng lượng Kazakhstan xác nhận đang xem xét vận chuyển dầu qua hệ thống đường ống Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC), qua Biển Caspian và lãnh thổ Azerbaijan, cũng như tuyến Baku-Supsa. Động thái này không chỉ là một phản ứng trước mắt mà còn phản ánh một sự thay đổi chiến lược lâu dài trong bản đồ nguồn cung dầu toàn cầu, khi các quốc gia xuất khẩu đang tìm cách giảm phụ thuộc vào các điểm trung chuyển nhạy cảm về địa chính trị.

Rủi ro hạ tầng và sự phụ thuộc vào Nga

Hiện tại, phần lớn dầu thô của Kazakhstan được vận chuyển qua đường ống CPC (Caspian Pipeline Consortium) từ bờ biển Caspian đến cảng Novorossiysk trên Biển Đen của Nga. Tuyến đường này xử lý khoảng 80% lượng dầu xuất khẩu của Kazakhstan, bao gồm sản lượng từ các mỏ lớn Tengiz, Kashagan và Karachaganak, nơi có sự tham gia của các tập đoàn phương Tây như Chevron, ExxonMobil, Shell và Eni. Việc phụ thuộc vào một cảng của Nga đã trở thành điểm yếu chí mạng khi các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga ngày càng gia tăng. Trong tháng 7, dòng chảy qua CPC đã bị đình chỉ ba lần, có thời điểm kéo dài cả tuần, khiến khoảng 1 triệu thùng/ngày sản lượng dầu của Kazakhstan bị rút khỏi thị trường. Điều này không chỉ gây tổn thất cho Kazakhstan mà còn làm gia tăng rủi ro nguồn cung toàn cầu, vốn đã chịu áp lực từ các gián đoạn ở Biển Đen và Trung Đông.

Tác động đến giá dầu và lạm phát

Giá dầu thô đã phản ứng trước những gián đoạn này, với biến động tăng trong ngắn hạn. Mặc dù thị trường đã quen với các rủi ro địa chính trị, nhưng việc mất đi hơn 1 triệu thùng/ngày từ Kazakhstan, dù chỉ là tạm thời, đã củng cố đà tăng của giá dầu Brent và WTI. Điều này có tác động vòng hai đến lạm phát toàn cầu, khi chi phí năng lượng tăng sẽ đẩy giá hàng hóa và dịch vụ lên cao, gây áp lực lên các ngân hàng trung ương trong việc duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, giá dầu cao hơn thường là yếu tố hỗ trợ tích cực, nhưng mức độ phụ thuộc và cán cân thương mại của từng quốc gia sẽ quyết định mức độ hưởng lợi. Trong bối cảnh USD mạnh lên nhẹ (DXY tăng 0.16% lên 99.761), các đồng tiền này có thể chịu áp lực nếu giá dầu không duy trì được đà tăng.

Chiến lược đa dạng hóa của Kazakhstan

Kazakhstan không chỉ tìm cách chuyển hướng sang các tuyến đường qua Azerbaijan, Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ mà còn tăng cường xuất khẩu sang Trung Quốc qua đường ống phía đông. Việc đa dạng hóa này là cần thiết để giảm thiểu rủi ro, nhưng cũng đặt ra những thách thức về chi phí và năng lực vận chuyển. Tuyến BTC có công suất khoảng 1.2 triệu thùng/ngày, nhưng hiện đang vận chuyển dầu từ Azerbaijan và một phần từ Turkmenistan, nên việc bổ sung thêm dầu Kazakhstan sẽ đòi hỏi sự phối hợp và có thể cần mở rộng. Ngoài ra, việc vận chuyển qua Biển Caspian đòi hỏi tàu chở dầu, vốn có thể bị hạn chế về số lượng và lịch trình. Dù vậy, đây là hướng đi tất yếu để đảm bảo an ninh năng lượng cho Kazakhstan trong dài hạn, đồng thời giảm sức ép từ Nga.

Theo dõi tiếp

Nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến tại khu vực Biển Đen và các cuộc tấn công UAV của Ukraine vào cơ sở hạ tầng Nga, vì bất kỳ sự gián đoạn nào kéo dài cũng có thể đẩy giá dầu lên cao hơn. Bên cạnh đó, dữ liệu tồn kho dầu thô API vào ngày 12/08 sẽ cung cấp thêm tín hiệu về cung cầu thực tế tại Mỹ. Sự chuyển hướng của Kazakhstan sẽ là một chủ đề dài hạn, ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại dầu mỏ và có thể tạo ra sự thay đổi trong cấu trúc giá dầu theo khu vực.