Hóa đơn nhập khẩu kỷ lục của Nhật Bản: Tín hiệu căng thẳng cho thương mại toàn cầu và đồng Yên

Nhật Bản trả giá đắt cho an ninh năng lượng

Dữ liệu thương mại tháng 7 vừa công bố cho thấy hóa đơn nhập khẩu của Nhật Bản đã chạm mức kỷ lục 76,39 tỷ USD, tăng 27,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Điểm đáng chú ý không nằm ở khối lượng – vốn chỉ tăng 5,5% – mà ở giá trị: chi phí dầu thô tăng tới 87,8%, phá vỡ kỷ lục trước đó lập vào tháng 6. Sự kết hợp giữa khối lượng phục hồi, giá dầu neo cao và việc chuyển sang mua dầu Mỹ đắt đỏ hơn đã đẩy hóa đơn nhập khẩu leo thang.

Bối cảnh địa chính trị giải thích rõ nghịch lý này. Trước khi chiến tranh Mỹ - Israel với Iran nổ ra cuối tháng 2, gần 90% dầu thô Nhật Bản đến từ Trung Đông. Để đảm bảo an ninh nguồn cung, Tokyo đã gấp rút đa dạng hóa, mua dầu từ Nigeria, Angola, Nam Sudan, Azerbaijan, Mỹ và Canada. Động thái này giúp giảm phụ thuộc nhưng đi kèm chi phí vận chuyển và bảo hiểm cao hơn, cộng với giá dầu Mỹ thường đắt hơn dầu Trung Đông. Kết quả là hóa đơn năng lượng tăng vọt, đặt ra câu hỏi về tính bền vững của chiến lược này.

Gánh nặng lạm phát và áp lực lên đồng Yên

Hóa đơn nhập khẩu kỷ lục là một tín hiệu rõ ràng về áp lực lạm phát đang gia tăng tại Nhật Bản. Với việc đồng Yên yếu (USD/JPY quanh mức 158,4), chi phí nhập khẩu năng lượng càng trở nên đắt đỏ hơn, thổi bùng lo ngại về lạm phát chi phí đẩy. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: giá dầu cao làm tăng nhập khẩu, thâm hụt thương mại nới rộng, gây áp lực giảm giá Yên, và từ đó lại đẩy chi phí nhập khẩu lên cao hơn.

Với ngân hàng trung ương Nhật Bản, bài toán trở nên hóc búa. Việc duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng có thể làm trầm trọng thêm lạm phát, nhưng thắt chặt quá nhanh có thể làm tổn thương tăng trưởng vốn đã mong manh. Thị trường sẽ theo dõi sát sao bất kỳ phát biểu nào từ BoJ về việc điều chỉnh chính sách, vì điều này có thể tạo ra biến động lớn cho cặp USD/JPY.

Tác động lan tỏa đến thương mại toàn cầu

Sự phụ thuộc năng lượng của Nhật Bản không phải là câu chuyện riêng lẻ. Là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới và là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, việc Nhật Bản phải trả giá cao hơn cho năng lượng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, từ đó có thể đẩy giá hàng hóa xuất khẩu lên. Điều này góp phần vào áp lực lạm phát toàn cầu, vốn đã nóng do căng thẳng địa chính trị.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến giá dầu vẫn là yếu tố then chốt. Giá dầu cao thường hỗ trợ các đồng tiền này, nhưng nếu tăng trưởng toàn cầu suy yếu do chi phí năng lượng đè nặng, lợi ích đó có thể bị xóa nhòa. Thị trường đang đứng trước một nghịch lý: giá dầu cao hỗ trợ đồng tiền hàng hóa trong ngắn hạn, nhưng lại là mối đe dọa cho tăng trưởng dài hạn.

Triển vọng giá dầu và những gì cần theo dõi

Giá dầu hiện đang được hỗ trợ bởi các cuộc tấn công lẻ tẻ ở Trung Đông, nhưng thiếu động lực mới để bứt phá nếu không có một cuộc leo thang lớn. Những lời đe dọa qua lại giữa Iran và Mỹ, cùng việc UAE cắt đứt quan hệ thương mại với Iran, khiến khả năng hạ nhiệt giá dầu trở nên xa vời. Thị trường dường như đã định giá phần lớn rủi ro, nhưng bất kỳ diễn biến bất ngờ nào cũng có thể đẩy giá vọt lên.

Người giao dịch nên theo dõi sát sao các yếu tố sau: thứ nhất, diễn biến địa chính trị Trung Đông, đặc biệt là bất kỳ hành động quân sự nào từ Iran hoặc Mỹ; thứ hai, phản ứng của BoJ trước áp lực lạm phát, có thể ảnh hưởng mạnh đến USD/JPY; thứ ba, dữ liệu kinh tế Mỹ sắp công bố như biên bản FOMC và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp, sẽ định hình kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Fed và qua đó tác động đến đồng USD và giá hàng hóa.