Giá điện Nhật tăng vọt lên đỉnh 3 năm: tín hiệu lạm phát và áp lực mới cho BoJ

Giá điện Nhật Bản tăng vọt: cú sốc nguồn cung và thời tiết

Giá điện giao ngay trên toàn quốc của Nhật Bản đã tăng 20% chỉ trong một tuần, chốt phiên thứ Hai ở mức 25,18 yen/kWh (tương đương 0,16 USD) – cao nhất kể từ tháng 1/2023. Nguyên nhân trực tiếp đến từ hai phía: nắng nóng gay gắt đẩy nhu cầu làm mát tăng cao, trong khi nguồn cung khí đốt từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng. Đợt nắng nóng dự kiến đạt đỉnh vào thứ Tư, khiến áp lực tiêu thụ điện càng thêm căng thẳng.

Về phía cung, giá LNG giao ngay tại Đông Bắc Á đã tăng gấp đôi so với trước khi xung đột Iran bùng nổ, chạm 22,50 USD/MMBtu cho lô hàng giao tháng 10 – mức cao nhất trong 5 tháng. Nguyên nhân chính là nguồn cung LNG từ Qatar bị mắc kẹt sau eo biển Hormuz, trong khi các tuyến vận chuyển khác cũng bị đe dọa. Nhật Bản, một trong những nước nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới, buộc phải chuyển sang đốt than nhiều hơn để phát điện, nhưng chi phí nhiên liệu vẫn tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn 3,5 năm.

Cơ chế truyền dẫn: từ chi phí nhiên liệu đến giá điện và lạm phát

Giá điện tăng không chỉ là câu chuyện của riêng thị trường năng lượng. Với một quốc gia nhập khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu hóa thạch như Nhật Bản, chi phí điện tăng sẽ nhanh chóng lan tỏa vào nền kinh tế thực. Chi phí sản xuất công nghiệp tăng, giá vận tải và dịch vụ logistics tăng theo, và cuối cùng là giá tiêu dùng. Điều này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đang cố gắng duy trì lạm phát ổn định quanh mục tiêu 2%.

Lạm phát tại Nhật Bản đã có dấu hiệu hạ nhiệt trong những tháng gần đây, nhưng cú sốc giá điện này có thể đảo ngược xu hướng. Nếu giá điện tiếp tục duy trì ở mức cao, chỉ số CPI lõi (loại trừ thực phẩm tươi sống) có thể tăng trở lại, buộc BoJ phải tính đến việc thắt chặt chính sách tiền tệ sớm hơn dự kiến. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến tỷ giá USD/JPY, vốn đang giao dịch quanh 158,96 – một mức yếu lịch sử của đồng yen.

Tác động đến USD/JPY và các đồng tiền hàng hóa

Đồng yen yếu đang là con dao hai lưỡi: hỗ trợ xuất khẩu nhưng làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu, khiến lạm phát thêm trầm trọng. Nếu BoJ buộc phải hành động – dù chỉ là điều chỉnh lãi suất hoặc phát tín hiệu hawkish – đồng yen có thể phục hồi nhanh chóng, kéo USD/JPY giảm khỏi vùng 159. Ngược lại, nếu BoJ tiếp tục giữ lập trường ôn hòa, áp lực lạm phát sẽ đè nặng lên yen, đẩy cặp tiền này lên các mốc cao hơn.

Trong khi đó, các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK cũng chịu tác động gián tiếp. Giá dầu và khí đốt tăng cao là tin tốt cho NOK (đồng tiền của Na Uy – nước xuất khẩu dầu khí lớn), nhưng lại là gánh nặng cho các nước nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản. Đối với AUD và CAD, tác động phụ thuộc vào cán cân thương mại và mức độ nhạy cảm với giá năng lượng của từng nền kinh tế.

Bối cảnh khu vực: châu Á chuyển sang than, rủi ro khí thải và giá điện

Không chỉ Nhật Bản, nhiều nước châu Á khác cũng đang phải chuyển từ khí sang than do giá LNG quá cao. Điều này không chỉ làm tăng phát thải carbon mà còn tạo ra rủi ro thiếu hụt nguồn cung than, đẩy giá than lên cao. Trong ngắn hạn, việc đốt than nhiều hơn giúp giảm chi phí so với LNG, nhưng về dài hạn, nó làm trầm trọng thêm vấn đề biến đổi khí hậu và có thể dẫn đến các chính sách hạn chế phát thải, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất điện.

Giá điện tăng cao ở Nhật Bản cũng là một lời cảnh báo cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng ở châu Á. Nếu tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng, giá năng lượng sẽ còn biến động mạnh, gây áp lực lên lạm phát toàn cầu và buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc lại lộ trình chính sách tiền tệ.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Trong những ngày tới, giới giao dịch cần chú ý đến diễn biến thời tiết tại Nhật Bản – nếu nắng nóng kéo dài, giá điện có thể tiếp tục leo thang. Bên cạnh đó, các bài phát biểu của quan chức BoJ và dữ liệu lạm phát sẽ là chìa khóa để đánh giá phản ứng chính sách. Trên thị trường năng lượng, tình hình eo biển Hormuz và giá LNG giao ngay tại châu Á sẽ quyết định liệu cú sốc này là tạm thời hay kéo dài. Cuối cùng, chỉ số DXY và biến động của USD/JPY sẽ phản ánh rõ nhất tâm lý thị trường trước những rủi ro lạm phát đang gia tăng.