Dòng dầu Iraq đổ về Trung Quốc giữa lúc eo biển Hormuz nghẽn mạch

Dòng chảy dầu toàn cầu đang được vẽ lại

Cuộc khủng hoảng ở Trung Đông đang tạo ra một sự tái cấu trúc thầm lặng nhưng sâu rộng trong thương mại dầu mỏ toàn cầu. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, vốn phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung từ Vùng Vịnh, đã nhanh chóng chuyển hướng sang dầu thô Iraq. Theo các nguồn tin thương nhân, họ đã mua khoảng 8 triệu thùng dầu Basrah Heavy và Basrah Medium cho giao ngay. Động thái này không chỉ phản ánh nhu cầu đảm bảo nguồn cung trước rủi ro gián đoạn, mà còn cho thấy sự linh hoạt của các nhà nhập khẩu châu Á trong việc tìm kiếm các kênh cung ứng thay thế.

Điểm mấu chốt là eo biển Hormuz – huyết mạch xuất khẩu chính của Iraq – vẫn hoạt động nhưng bị thu hẹp đáng kể. Dữ liệu Marine Traffic cho thấy số tàu qua lại trong tuần kết thúc ngày 17/8 chỉ đạt 95 lượt, giảm từ 118 lượt của tuần trước đó. Việc một số tàu chở dầu tắt bộ phát tín hiệu (transponder) để né tránh theo dõi chỉ là giải pháp tình thế, không đủ để khôi phục lưu lượng về mức trước xung đột. Điều này đồng nghĩa với việc nguồn cung từ Iraq, dù được đẩy mạnh, vẫn không thể bù đắp hoàn toàn cho sự sụt giảm từ các nhà xuất khẩu khác.

Saudi Arabia chuyển hướng, chi phí vận chuyển tăng

Không chỉ Iraq, Saudi Arabia cũng đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen vào tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng đã buộc Riyadh phải chuyển hướng xuất khẩu từ Hormuz sang Biển Đỏ, rồi từ cảng Yanbu lên Ai Cập. Tuyến đường qua kênh đào Suez có năng lực tiếp nhận tàu thấp hơn nhiều so với Bab el-Mandeb, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí logistics tăng cao. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu mà còn tạo ra sự chậm trễ trong việc giao hàng đến các thị trường tiêu thụ lớn như châu Á.

Sự dịch chuyển này làm gia tăng chi phí vận tải và bảo hiểm, đẩy giá dầu nhập khẩu lên cao hơn. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, vốn đã phải cạnh tranh gay gắt về biên lợi nhuận, giờ đây phải tính toán lại chuỗi cung ứng. Việc mua dầu Iraq với khối lượng lớn cho thấy họ ưu tiên sự ổn định và thời gian giao hàng ngắn hơn, thay vì chỉ nhìn vào giá niêm yết.

Iraq tăng xuất khẩu, Trung Quốc đa dạng hóa nguồn cung

Iraq đã tận dụng cơ hội này để đẩy mạnh xuất khẩu qua Hormuz. Theo công ty tiếp thị dầu mỏ nhà nước, nước này đã xuất khẩu khoảng 2 triệu thùng/ngày kể từ đầu tháng. Đây là một sự gia tăng đáng kể so với các tháng trước, cho thấy Baghdad đang nỗ lực tối đa hóa doanh thu trong bối cảnh giá dầu biến động. Lượng dầu này sẽ giúp các nhà máy lọc dầu Trung Quốc bù đắp một phần cho sự thiếu hụt từ Saudi Arabia, vốn đang phải vận chuyển qua các tuyến đường dài và phức tạp hơn.

Bên cạnh dầu Iraq, các nhà nhập khẩu Trung Quốc cũng đã tăng cường mua dầu UAE. Tại một phiên đấu thầu giao ngay cuối tháng 7, các ông lớn như Sinopec, PetroChina và Sinochem đã mua khoảng 2 triệu thùng dầu Upper Zakum, trong khi ADNOC bán tổng cộng 12 triệu thùng. Điều này cho thấy Trung Quốc đang đa dạng hóa nguồn cung để giảm thiểu rủi ro tập trung vào một khu vực địa chính trị nhạy cảm. Việc tăng nhập khẩu từ Iraq và UAE cũng phản ánh xu hướng dài hạn của Bắc Kinh trong việc củng cố an ninh năng lượng.

Tác động đến giá dầu, lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Sự gián đoạn dòng chảy dầu qua Hormuz và Biển Đỏ không chỉ ảnh hưởng đến thị trường vật chất mà còn tác động mạnh đến giá dầu tương lai. Giá dầu Brent và WTI có thể biến động mạnh trong ngắn hạn do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Điều này sẽ tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu, đặc biệt là ở các nước nhập khẩu năng lượng lớn như Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Lạm phát tăng có thể buộc các ngân hàng trung ương, bao gồm Fed, phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, ảnh hưởng đến đồng USD và các tài sản khác.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, diễn biến giá dầu là yếu tố quan trọng. Canada và Na Uy là những nhà xuất khẩu dầu lớn, do đó giá dầu tăng thường hỗ trợ CAD và NOK. Tuy nhiên, nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu, nhu cầu dầu có thể suy yếu, kéo theo giá giảm và ảnh hưởng tiêu cực đến các đồng tiền này. AUD, dù không phụ thuộc trực tiếp vào dầu, nhưng có tương quan chặt chẽ với tăng trưởng toàn cầu và giá hàng hóa nói chung.

Theo dõi tiếp: Dữ liệu tồn kho và tín hiệu từ Fed

Trong bối cảnh này, giới giao dịch cần theo dõi sát sao các báo cáo tồn kho dầu thô hàng tuần từ EIA và API, cũng như các tín hiệu từ cuộc họp của OPEC+. Sự thay đổi trong chiến lược của Saudi Arabia và Iraq sẽ tiếp tục định hình thị trường. Ngoài ra, các bài phát biểu của quan chức Fed, bao gồm cả bài phát biểu của Barkin vào ngày 25/8, sẽ cung cấp manh mối về chính sách tiền tệ, ảnh hưởng đến đồng USD và sức hấp dẫn của các tài sản rủi ro. Việc theo dõi các mốc giá quan trọng của dầu Brent, như vùng 100-105 USD/thùng, sẽ giúp xác định xu hướng ngắn hạn.