Dầu thô lao dốc gần 4% khi tàu qua Hormuz nối lại, nhưng cấu trúc nguồn cung vẫn chưa lành

Cú bán tháo đến từ đâu

WTI kỳ hạn tháng 10 mất 4,07 USD, tương đương 3,85%, trong khi xăng RBOB cùng kỳ chỉ lùi 1,01%. Biên độ lệch này đáng chú ý: nếu thị trường thực sự tin rủi ro nguồn cung đã qua, xăng — vốn nhạy với tồn kho sản phẩm — phải giảm mạnh hơn dầu thô. Việc dầu thô dẫn dắt đà giảm cho thấy đây là câu chuyện vị thế và tin tức, không phải câu chuyện tiêu thụ.

Hai cú hích cùng lúc. Thứ nhất, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cho biết 18 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế đã đi qua eo Hormuz trong ngày thứ Ba — tín hiệu tuyến vận tải chủ chốt đang thông trở lại. Thứ hai, báo cáo EIA hàng tuần nghiêng về phía bearish: tồn kho dầu thô giảm 640.000 thùng, ít hơn nhiều so với kỳ vọng giảm 1,5 triệu thùng; tồn kho xăng bất ngờ tăng 794.000 thùng trong khi dự báo là giảm 1,1 triệu; tồn kho distillate tăng 1,59 triệu thùng, vượt xa mức dự báo 650.000 thùng.

Điểm sáng duy nhất nằm ở Cushing — điểm giao nhận của hợp đồng WTI — với mức giảm 342.000 thùng. Nhưng một con số nhỏ như vậy không đủ bù cho bức tranh tồn kho sản phẩm đang dày lên.

Cấu trúc rủi ro chưa hề được tháo gỡ

Điều dễ bị bỏ qua trong phiên giảm này là đường ống Đông-Tây dài 750 dặm, công suất 7 triệu thùng/ngày, vẫn đóng. Saudi Arabia chưa đưa ra thời điểm mở lại. Đây là tuyến vòng tránh Hormuz quan trọng nhất, và việc nó nằm ngoài hoạt động nghĩa là phần lớn dầu Saudi phải quay lại đi qua chính eo biển đang bị đe dọa.

Song song đó, sản lượng dầu thô Saudi tháng 8 chỉ còn 6,238 triệu thùng/ngày — mức thấp nhất kể từ năm 1990. Xuất khẩu dầu thô của nước này rơi về khoảng 3 triệu thùng/ngày, thấp nhất trong 9 năm. Aramco đã phải hoãn giao hàng cho một số khách châu Âu vì đường ống đóng.

Phía Nga cũng không khá hơn. Theo ước tính từ các nguồn thứ cấp mà OPEC công bố, sản lượng dầu thô Nga tháng 7 giảm còn 8,89 triệu thùng/ngày, thấp nhất 6 năm; công suất lọc dầu bình quân 3,51 triệu thùng/ngày, thấp nhất trong 24 năm. Sản lượng xăng Nga tháng 8 chỉ còn khoảng 80.000 tấn/ngày, tương đương 70% nhu cầu nội địa.

Vitol ước tính thị trường toàn cầu đang mất khoảng 2 triệu thùng/ngày từ xuất khẩu Trung Đông và thêm 2 triệu thùng/ngày từ Nga. Đó là 4 triệu thùng/ngày biến mất khỏi hệ thống — một con số không thể bù đắp bằng việc tàu chạy qua Hormuz trong một ngày.

Tồn kho nói gì về biên độ phía trước

Bức tranh tồn kho Mỹ tính đến 11/9 cho thấy sự phân kỳ rõ rệt. Dầu thô chỉ cao hơn 0,8% so với mức trung bình 5 năm cùng kỳ — gần như trung tính. Nhưng xăng thấp hơn 4,8% và distillate thấp hơn tới 12,8% so với cùng kỳ. Đây là lý do xăng chỉ giảm 1,01% trong khi dầu thô mất gần 4%: thị trường sản phẩm vẫn eo hẹp, và một tuần tồn kho tăng không xóa được mức thâm hụt cấu trúc đó.

Về phía nguồn cung tương lai, số giàn khoan dầu Mỹ tăng 1 lên 450 giàn — vẫn dưới đỉnh 455 giàn thiết lập giữa tháng 8. Sản lượng dầu thô Mỹ tuần kết thúc 11/9 giảm nhẹ còn 13,944 triệu thùng/ngày, chỉ kém kỷ lục 13,947 triệu thùng/ngày một chút. Nói cách khác, đá phiến Mỹ đang chững lại chứ không bùng nổ để lấp khoảng trống.

Ở phía nhu cầu, IEA cảnh báo giá cao và nguồn cung hạn chế sẽ khiến nhu cầu dầu toàn cầu năm nay giảm mạnh nhất kể từ đại dịch. Dù vậy, cơ quan này vẫn nâng ước tính thâm hụt toàn cầu năm nay lên 1,7 triệu thùng/ngày từ mức 1,3 triệu thùng/ngày tháng trước, và đẩy thời điểm quay lại thặng dư sang năm 2027 thay vì cuối 2026.

Về phía OPEC, nhóm đã phê duyệt mức tăng cuối cùng 188.000 thùng/ngày cho tháng 9, hoàn tất việc khôi phục 1,65 triệu thùng/ngày đã cắt giảm năm 2023 và dự kiến giữ sản lượng ổn định đến hết năm. Nhưng kế hoạch này khó thành hiện thực khi sản lượng OPEC tháng 8 đã giảm 900.000 thùng/ngày xuống 19,91 triệu thùng/ngày.

Một chi tiết ít được chú ý: lượng dầu tồn trên các tàu đứng yên ít nhất 7 ngày giảm 23% so với tuần trước, còn 76,39 triệu thùng tính đến 11/9 — thấp nhất trong một năm. Dầu trên biển đang được rút cạn, nghĩa là bộ đệm linh hoạt nhất của hệ thống đang mỏng đi.

Hàm ý cho CAD, AUD, NOK và lạm phát vòng hai

Đợt lùi này chưa đủ để xoay trục câu chuyện tiền tệ hàng hoá. CAD hưởng lợi khi chênh lệch giá dầu WTI–Western Canadian Select thu hẹp và dòng tiền năng lượng vào Canada ổn định; AUD ít nhạy với dầu hơn nhưng nhạy với kỳ vọng tăng trưởng Trung Quốc — và một Trung Quốc nhập khẩu dầu đắt hơn là một Trung Quốc tăng trưởng chậm hơn. NOK là đồng tiền đòn bẩy cao nhất với giá dầu Brent trong nhóm G10, nên biên độ của NOK sẽ lớn nhất nếu Hormuz căng lại.

Về lạm phát, cơ chế vòng hai đáng lo hơn giá dầu giao ngay. Distillate thấp hơn 12,8% so với trung bình 5 năm là dấu hiệu áp lực chi phí vận tải và công nghiệp chưa tan. Nếu giá dầu chỉ nghỉ rồi tăng lại, chi phí năng lượng sẽ thấm vào lạm phát lõi qua kênh vận chuyển và sản xuất với độ trễ vài tháng — đúng lúc các ngân hàng trung ương đang cân nhắc nới lỏng.

DXY hiện ở 100,215, gần như đi ngang, trong khi vàng tăng 0,91% lên 4.380,77 USD/oz. Việc vàng và dầu đi ngược chiều trong cùng một phiên là tín hiệu cho thấy dòng tiền đang bán rủi ro địa chính trị ở kênh năng lượng nhưng vẫn giữ phòng hộ ở kênh trú ẩn — một sự phân kỳ khó duy trì lâu.

Điều cần theo dõi

Ba điểm đáng bám sát trong tuần tới. Một, bất kỳ tín hiệu nào về việc mở lại đường ống Đông-Tây — đây là biến số lớn nhất và có thể đảo chiều toàn bộ cấu trúc rủi ro hiện tại. Hai, diễn biến quanh Bab al-Mandab sau khi lực lượng Houthi kiểm soát cảng Mokha, cách eo biển này 50 dặm, vì tuyến Biển Đỏ là đường vòng duy nhất còn lại của Saudi. Ba, loạt phát biểu của Fed — Goolsbee ngày 21/9, Williams và Jefferson ngày 22/9 — cùng chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia Fed Chicago và số liệu ADP hàng tuần, để đo xem thị trường có bắt đầu định giá lại rủi ro lạm phát năng lượng hay không.

Với WTI quanh 101 USD, câu hỏi không phải là giá sẽ đi đâu trong phiên tới, mà là liệu 18 triệu thùng qua Hormuz trong một ngày có phải mức bình thường mới hay chỉ là một ngày tốt hiếm hoi.