Dầu tăng, chứng khoán giảm khi căng thẳng Mỹ-Iran leo thang: Thị trường định giá rủi ro ra sao?

Căng thẳng Mỹ-Iran tái bùng phát, dầu tăng vọt

Phiên giao dịch đầu tháng 9 mở đầu với sắc đỏ trên thị trường chứng khoán châu Á, trong khi giá dầu thô tiếp tục leo thang sau vụ không kích mới nhất giữa Mỹ và Iran. Chỉ trong hai phiên, giá dầu đã tăng hơn 2% mỗi phiên, phản ánh rủi ro địa chính trị quay trở lại trung tâm chú ý của giới đầu tư.

Sự việc bắt đầu từ cuối tuần khi Mỹ tiến hành không kích vào đảo Larak của Iran – nơi được cho là chứa bệ phóng tên lửa nhằm ngăn Tehran gài mìn tại eo biển Hormuz. Iran đáp trả bằng cách tấn công các mục tiêu quân sự Mỹ ở Jordan và UAE. Tổng thống Trump ngay lập tức tuyên bố sẽ "đánh mạnh" và "sẽ có phản ứng", làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột quy mô lớn.

Điều đáng chú ý là diễn biến này diễn ra sau nhiều tuần tương đối yên tĩnh, khi Mỹ chuyển hướng sang "chiến tranh kinh tế" với Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tại G20 cho biết chiến dịch gây sức ép có thể đạt bước ngoặt "trong vài tuần hoặc vài tháng". Điều này cho thấy cả hai bên đều đang thăm dò giới hạn của nhau, và rủi ro leo thang vẫn rất lớn, đặc biệt khi eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu toàn cầu – vẫn đang bị Tehran đóng cửa.

Tác động kép lên lạm phát và lãi suất

Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí năng lượng mà còn khuếch đại lo ngại lạm phát vốn đã dai dẳng. Điều này tạo áp lực buộc các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, phải duy trì hoặc thậm chí tăng lãi suất. Thị trường hiện đặt cược ngày càng nhiều vào khả năng Fed nâng lãi suất tại cuộc họp ngày 16/9, sau bài phát biểu diều hâu của Chủ tịch Kevin Warsh hôm thứ Sáu.

Hệ quả là lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, kéo theo lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm cũng lên đỉnh 30 năm. Chi phí đi vay tăng cao khiến dòng tiền dịch chuyển khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu, giải thích cho sự sụt giảm của hầu hết các chỉ số chứng khoán châu Á trong phiên 1/9, từ Tokyo, Hong Kong, Seoul đến Thượng Hải, Sydney và Singapore.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, diễn biến này tạo ra thế lưỡng nan. Một mặt, giá dầu và vàng tăng hỗ trợ CAD, AUD, NOK. Mặt khác, USD mạnh lên nhờ kỳ vọng lãi suất cao hơn, gây sức ép lên các đồng tiền này. Chỉ số DXY hiện ở mức 99.488 (+0.08%), cho thấy đồng bạc xanh vẫn đang giữ vững. Nhà đầu tư cần theo dõi sát dữ liệu kinh tế Mỹ sắp công bố để đánh giá hướng đi tiếp theo của Fed.

Chứng khoán châu Á: Phân hóa rõ rệt

Không phải tất cả các thị trường đều giảm. Trong khi Tokyo, Hong Kong, Seoul, Thượng Hải, Sydney, Singapore và Wellington đồng loạt đi xuống, thì Đài Bắc, Manila và Jakarta vẫn tăng điểm. Sự phân hóa này phản ánh mức độ nhạy cảm khác nhau của từng nền kinh tế trước rủi ro địa chính trị và lãi suất.

Đáng chú ý, cổ phiếu Shein – gã khổng lồ thời trang nhanh – đã giảm hơn 9% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên tại Hong Kong, dù huy động được 1,7 tỷ USD trong đợt IPO được chờ đợi từ lâu. Trong khi đó, cổ phiếu MediaTek tăng vọt gần 10% sau khi Nvidia công bố bơm 3,5 tỷ USD vào nhà sản xuất chip Đài Loan. Điều này cho thấy dòng vốn vẫn đang tìm kiếm những câu chuyện tăng trưởng cụ thể, bất chấp bối cảnh vĩ mô đầy thách thức.

Dữ liệu kinh tế Mỹ: Chìa khóa cho xu hướng tiếp theo

Tuần này, thị trường sẽ dồn sự chú ý vào loạt dữ liệu kinh tế Mỹ, bao gồm PMI sản xuất, số việc làm trống JOLTs và báo cáo việc làm sản xuất ISM. Các con số này, cùng với chỉ số CPI dự kiến công bố trong tháng, sẽ đóng vai trò quan trọng trong quyết định của Fed tại cuộc họp giữa tháng 9.

Nếu dữ liệu cho thấy nền kinh tế Mỹ vẫn quá nóng, khả năng Fed tăng lãi suất sẽ càng được củng cố, gây áp lực lên chứng khoán và hỗ trợ đồng USD. Ngược lại, nếu số liệu yếu đi, kỳ vọng về việc tạm dừng tăng lãi suất có thể quay trở lại, giúp thị trường phục hồi.

Ngoài ra, cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và các giám đốc điều hành nhà máy lọc dầu trong ngày 1/9 cũng đáng chú ý. Mục tiêu của cuộc gặp là tìm cách hạ nhiệt giá xăng dầu trong nước – vốn đang là gánh nặng chính trị cho đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ. Bất kỳ động thái nào nhằm tăng nguồn cung hoặc giảm giá năng lượng đều có thể tác động đến thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Theo dõi tiếp điều gì?

Nhà giao dịch cần đặc biệt lưu ý đến diễn biến tại eo biển Hormuz – nơi kiểm soát khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy xung đột lan rộng hoặc nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng đều có thể đẩy giá dầu tăng mạnh hơn nữa. Bên cạnh đó, các bài phát biểu của quan chức Fed trong tuần, đặc biệt là của Barr, sẽ cung cấp thêm tín hiệu về lộ trình lãi suất. Cuối cùng, dữ liệu PMI sản xuất và JOLTs công bố tối nay sẽ là bài kiểm tra đầu tiên cho tâm lý thị trường trong tháng 9.