Dầu Iran bị loại khỏi bản đồ cung toàn cầu, thị trường đang định giá sai rủi ro

Iran đã biến mất khỏi dòng chảy dầu thực tế

Việc Mỹ tái áp đặt phong tỏa tại vịnh Oman nhằm ngăn Iran xuất khẩu dầu, sau khi đàm phán sụp đổ vào tháng 7, đã đẩy Tehran ra khỏi bức tranh cung toàn cầu. Theo Bob McNally, chủ tịch Rapidan Energy Group, đảo Kharg – cảng xuất khẩu chính xử lý hơn 90% lượng dầu của Iran – hiện không còn tàu nào ra khơi. Điều này có nghĩa là dù Iran vẫn sở hữu trữ lượng lớn, nguồn cung thực tế từ nước này gần như bằng không.

Sự biến mất này không chỉ là cú sốc tức thời mà còn tạo ra lỗ hổng khó lấp đầy trong ngắn hạn. OPEC+ đã dư địa khai thác hạn chế, và việc bù đắp sản lượng Iran – vốn khoảng 1,5-2 triệu thùng/ngày trước khi bị phong tỏa – đòi hỏi thời gian và nguồn lực lớn. Điều này đặc biệt quan trọng khi nhu cầu toàn cầu vẫn duy trì, và bất kỳ sự thiếu hụt nào cũng có thể đẩy giá leo thang.

Thị trường dầu thô đang xem nhẹ rủi ro địa chính trị

Bất chấp việc Iran bị loại khỏi dòng chảy thực tế, giá dầu thô tương lai dường như vẫn chưa phản ánh đầy đủ mức độ căng thẳng. McNally chỉ ra rằng thị trường đang định giá thấp rủi ro địa chính trị, trong khi các sản phẩm tinh chế đã lên tiếng rõ ràng hơn. Brent đã vượt 91 USD/thùng trong tuần này, nhưng mức tăng này vẫn chưa tương xứng với mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Sự lạc quan về khả năng mở lại eo biển Hormuz trong tương lai gần đang phai nhạt. Hormuz là huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, và nếu căng thẳng kéo dài, rủi ro gián đoạn nguồn cung sẽ ngày càng lớn. McNally cảnh báo rằng nếu sự gián đoạn tiếp diễn, giá dầu thô sẽ buộc phải đi theo xu hướng tăng của các sản phẩm tinh chế.

Sản phẩm tinh chế – tín hiệu khan hiếm đã rõ ràng

Thị trường sản phẩm tinh chế đang phát tín hiệu căng thẳng nghiêm trọng. Crack spread dầu diesel tại Mỹ đã chạm mức kỷ lục, lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/thùng – mức chưa từng có trong lịch sử. Tại châu Âu, tình trạng tương tự cũng diễn ra, cho thấy sự thiếu hụt nhiên liệu không chỉ là vấn đề khu vực mà mang tính toàn cầu.

Sự chênh lệch lớn giữa giá dầu thô và sản phẩm tinh chế phản ánh thực tế: các nhà máy lọc dầu đang phải vật lộn với nguồn cung dầu thô khan hiếm, trong khi nhu cầu nhiên liệu vẫn mạnh. Nếu xu hướng này tiếp tục, nó sẽ tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng như châu Âu và châu Á.

Tác động lan tỏa tới tiền tệ và lạm phát

Giá năng lượng tăng cao có thể đẩy lạm phát lên, buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa. Điều này đặc biệt quan trọng với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK – vốn nhạy cảm với giá dầu và khí đốt. CAD thường được hưởng lợi khi giá dầu tăng, nhưng nếu lạm phát leo thang, Ngân hàng Trung ương Canada có thể phải tăng lãi suất, ảnh hưởng đến tăng trưởng. Tương tự, NOK có thể mạnh lên nhờ giá năng lượng, nhưng rủi ro suy thoái toàn cầu có thể hạn chế đà tăng.

Đối với USD, việc giá dầu tăng có thể tạo áp lực lạm phát, khiến Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng toàn cầu suy yếu do chi phí năng lượng cao, USD có thể mất giá do dòng vốn tìm đến nơi trú ẩn an toàn khác.

Những gì nhà giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh hiện tại, điều quan trọng nhất là theo dõi diễn biến tại eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán ngoại giao. Bất kỳ dấu hiệu nào về việc nối lại đàm phán hoặc nới lỏng phong tỏa đều có thể khiến giá dầu giảm mạnh. Ngược lại, nếu căng thẳng leo thang, giá dầu thô có thể tăng vọt để bắt kịp mức tăng của sản phẩm tinh chế.

Ngoài ra, các báo cáo tồn kho dầu thô và sản phẩm tinh chế hàng tuần từ EIA sẽ là chỉ báo quan trọng về mức độ thiếu hụt thực tế. Sự sụt giảm mạnh trong tồn kho diesel hoặc xăng sẽ củng cố xu hướng tăng giá. Cuối cùng, các bài phát biểu của quan chức Fed và dữ liệu kinh tế Mỹ trong tuần tới sẽ hé lộ phản ứng chính sách trước áp lực lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến biến động của USD và các cặp tiền chính.