Châu Á lấp khoảng trống nguồn cung diesel cho châu Phi khi Trung Đông rối loạn

Dòng chảy diesel châu Á – châu Phi tăng vọt

Số liệu theo dõi tàu chở dầu cho thấy các nhà máy lọc dầu châu Á dự kiến xuất khẩu tới 15 triệu thùng diesel sang châu Phi trong tháng 8, mức cao nhất trong ít nhất 4,5 năm. Trong khi đó, xuất khẩu diesel từ Trung Đông sang châu Phi đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 9 năm. Sự đứt gãy này đến từ xung đột tại khu vực, đặc biệt là các mối đe dọa an ninh đối với tàu chở dầu qua eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, cùng các cuộc tấn công của Houthi vào cơ sở hạ tầng năng lượng Saudi Arabia.

Trước chiến sự, châu Phi nhập khoảng một nửa lượng diesel từ Trung Đông – khu vực xuất khẩu gần nhất với lục địa này. Riêng Saudi Arabia chiếm tới 40% lượng diesel nhập khẩu của châu Phi năm ngoái. Nhưng nay, nhà máy lọc dầu Jazan của Saudi Aramco trên bờ Biển Đỏ đã không gửi một tấn diesel nào sang châu Phi trong tháng 8, so với 163.000 tấn trong tháng 7. Sự sụt giảm này buộc các nước nhập khẩu phải tìm nguồn cung thay thế từ xa hơn.

Vì sao châu Á có thể lấp chỗ trống?

Châu Á nổi lên như nhà cung cấp thay thế chính nhờ một số yếu tố. Thứ nhất, Trung Quốc đang nới lỏng các hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, giải phóng thêm nguồn cung. Thứ hai, các nhà máy lọc dầu khác trong khu vực tăng công suất chạy, tận dụng biên lợi nhuận hấp dẫn. Chênh lệch giá Đông – Tây (East-West arbitrage) vẫn rộng mở, tạo điều kiện cho dòng diesel châu Á tràn sang châu Phi. Điều này không chỉ giúp bù đắp thiếu hụt trước mắt mà còn phản ánh sự linh hoạt của thị trường toàn cầu trong việc tái định tuyến dòng chảy khi một khu vực trọng yếu bất ổn.

Tác động đến giá năng lượng và lạm phát

Sự dịch chuyển này làm tăng chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng, đẩy giá diesel tại châu Phi lên cao. Tuy nhiên, trên thị trường quốc tế, giá dầu thô và sản phẩm tinh chế có thể chịu áp lực tăng do lo ngại nguồn cung từ Trung Đông gián đoạn. Điều này có thể tạo thêm áp lực lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng. Các ngân hàng trung ương, vốn đang theo dõi sát diễn biến giá cả, có thể phải cân nhắc lại lộ trình chính sách tiền tệ nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang.

Hệ quả với các đồng tiền hàng hóa

Đối với các đồng tiền nhạy cảm với giá dầu như CAD, AUD, NOK, diễn biến này mang lại tín hiệu trái chiều. Trong khi Canada và Na Uy là những nước xuất khẩu năng lượng lớn, hưởng lợi từ giá dầu cao, thì Australia lại phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu khí đốt và than, vốn cũng có thể tăng giá. Tuy nhiên, nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài, rủi ro suy giảm tăng trưởng toàn cầu sẽ gia tăng, gây áp lực lên các đồng tiền hàng hóa. Nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến giá dầu và các chỉ số kinh tế vĩ mô để đánh giá hướng đi của các cặp tiền này.

Điều cần theo dõi tiếp

Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tập trung vào dữ liệu PMI sản xuất của Mỹ (dự báo 55.2) và Canada (dự báo 52.7) công bố ngày 1/9, cùng số liệu việc làm JOLTs. Nếu các chỉ số này cho thấy nền kinh tế Mỹ vẫn vững, đồng USD có thể mạnh lên, gây áp lực lên giá hàng hóa. Ngoài ra, các tín hiệu từ Trung Đông về an ninh hàng hải và hoạt động của nhà máy lọc dầu sẽ quyết định liệu dòng diesel châu Á có tiếp tục duy trì đà tăng hay không. Nhà giao dịch nên theo dõi sát các báo cáo tồn kho dầu thô và sản phẩm tinh chế của Mỹ, cũng như diễn biến tại OPEC+, để có cái nhìn toàn cảnh về thị trường năng lượng.