10 triệu USD cho R&D khoáng sản thiết yếu: bước đi nhỏ nhưng hé lộ chiến lược lớn của Mỹ

Khoản đầu tư nhỏ, tham vọng lớn

Ngày 26/8, Văn phòng Khoáng sản Tới hạn và Đổi mới Năng lượng thuộc Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) công bố gói tài trợ 10 triệu USD cho 7 dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) nhằm tăng cường khả năng khai thác và tinh chế các khoáng sản thiết yếu như đất hiếm, gallium và đồng. Con số này không lớn so với quy mô ngân sách liên bang, nhưng nó đánh dấu một bước đi chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng gay gắt.

Điểm đáng chú ý là 3 trong số 7 dự án tập trung vào chiết xuất gallium từ các dòng thải công nghiệp hiện có – như bùn đỏ từ chế biến bauxite-alumina, cặn nhà máy luyện kẽm và phế phẩm công nghiệp. Hướng tiếp cận này không cần mở mỏ mới mà tận dụng nguồn tài nguyên thứ cấp, vừa giảm chi phí vừa giảm tác động môi trường. Điều này cho thấy Mỹ đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung mà không phụ thuộc vào các mỏ lớn ở nước ngoài.

Gallium và đất hiếm: trọng tâm chiến lược

Gallium là nguyên liệu quan trọng cho chất bán dẫn, tấm pin mặt trời và đèn LED. Hiện Trung Quốc chiếm hơn 90% sản lượng gallium toàn cầu, và việc Bắc Kinh từng siết chặt xuất khẩu các khoáng sản này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho Washington. Các dự án mới của DOE, bao gồm sử dụng nhựa trao đổi ion từ Tập đoàn Indium và chất hấp phụ oxy hóa khử từ Đại học Illinois, nhằm tạo ra nguồn gallium nội địa từ chất thải, giảm lệ thuộc vào nhập khẩu.

Bên cạnh đó, Đại học Case Western Reserve phát triển phương pháp điện phân muối clorua nóng chảy để sản xuất đất hiếm nặng hiệu quả cao. Đây là nhóm nguyên tố quan trọng cho nam châm vĩnh cửu trong xe điện và tua-bin gió, mà Mỹ hiện gần như phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc. Việc nghiên cứu công nghệ mới có thể giúp Mỹ xây dựng năng lực tinh chế trong nước, một mắt xích còn thiếu trong chuỗi cung ứng.

Đồng: nhu cầu tăng, nguồn cung căng thẳng

Hai dự án của Đại học Colorado và Đại học Arizona tập trung cải thiện hiệu suất chiết xuất đồng từ quặng sunfua. Đồng là kim loại không thể thiếu trong điện khí hóa và chuyển đổi năng lượng. Theo dữ liệu thị trường, giá đồng đã tăng đáng kể trong những năm gần đây do nhu cầu từ hạ tầng lưới điện và xe điện. Các công nghệ như sử dụng bọt nano, chất hoạt động bề mặt và các quá trình thủy luyện sinh học có thể giúp tận dụng các mỏ quặng nghèo hơn, tăng nguồn cung nội địa mà không cần khai thác mở rộng.

Tác động đến thị trường và tỷ giá

Về mặt thị trường, khoản đầu tư này có thể tạo hiệu ứng tích cực cho các cổ phiếu khai khoáng và công nghệ sạch tại Mỹ, nhưng tác động tức thời đến giá hàng hóa là không đáng kể do quy mô nhỏ. Tuy nhiên, về dài hạn, nó có thể làm giảm rủi ro địa chính trị cho chuỗi cung ứng, qua đó ổn định giá các kim loại như gallium, đất hiếm và đồng. Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, việc Mỹ tăng cường tự chủ khoáng sản có thể giảm bớt áp lực nhập khẩu, nhưng tác động này còn rất xa.

Trong ngắn hạn, thị trường sẽ chú ý đến các dữ liệu kinh tế Mỹ công bố hôm nay 27/8, bao gồm cán cân thương mại hàng hóa sơ bộ (dự báo -99 tỷ USD) và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp. Các con số này có thể ảnh hưởng đến đồng USD và qua đó tác động đến giá vàng và các kim loại khác. Vàng hiện đang giao dịch quanh 4.619 USD/oz, tăng 0,6% trong phiên, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn vẫn mạnh.

Những gì cần theo dõi

Nhà giao dịch nên theo dõi tiến độ triển khai các dự án R&D này, cũng như các chính sách tiếp theo của Mỹ về khoáng sản thiết yếu. Nếu công nghệ mới được thương mại hóa thành công, nó có thể thay đổi cục diện cung cầu đối với gallium và đất hiếm trong 5-10 năm tới. Ngoài ra, các số liệu kinh tế Mỹ công bố trong ngày sẽ là yếu tố ngắn hạn quan trọng, ảnh hưởng đến biến động giá vàng, USD và các cặp tiền chéo liên quan đến hàng hóa.