Chiến tranh drone đẩy nhu cầu kim loại hiếm tăng vọt, thách thức nguồn cung toàn cầu

Làn sóng drone chiến trường thúc đẩy nhu cầu kim loại hiếm

Chiến tranh hiện đại đang thay đổi cấu trúc nhu cầu hàng hóa. Theo ước tính của BMO Capital Markets, khoảng 15 triệu drone sẽ được triển khai trong cuộc xung đột Nga-Ukraine trong năm nay, và các chính phủ cùng liên minh quân sự đã cam kết khoảng 150 tỷ USD cho phát triển năng lực drone và chống drone trong hai năm qua. Sự gia tăng chóng mặt này tạo ra một nguồn cầu mới đáng kể cho các kim loại chiến lược như gallium, germanium và đất hiếm từ tính, vốn đã nằm trong tầm ngắm của các ngành công nghệ cao.

Ukraine đặt mục tiêu sản xuất hơn 7 triệu drone trong năm nay, tăng từ 4 triệu vào năm 2025. NATO cũng cam kết hơn 40 tỷ USD trong 5 năm cho năng lực chống drone. Quy mô này cho thấy nhu cầu không chỉ dừng ở mức thử nghiệm mà đã trở thành một động lực công nghiệp thực sự.

Điểm nghẽn Trung Quốc và tác động đến giá cả

Sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng các kim loại này là một vấn đề an ninh nghiêm trọng. Theo khảo sát của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Trung Quốc sản xuất 98% gallium tinh chế sơ cấp, 77% germanium tinh chế và 68% đất hiếm khai thác trên toàn cầu vào năm 2023. Việc Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu từ năm 2023 và cấm xuất khẩu sang Mỹ từ tháng 12/2024 đã gây ra những xáo trộn lớn.

Hệ quả là nhập khẩu germanium kim loại của Mỹ giảm khoảng 67% trong năm ngoái, trong khi giá germanium tại châu Âu tăng từ 3.150 USD/kg vào tháng 1 lên 5.380 USD/kg vào tháng 10. Với gallium, Mỹ không sản xuất được và vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Điều này tạo ra áp lực lạm phát chi phí cho các ngành công nghiệp quốc phòng và điện tử, và có thể lan sang các lĩnh vực khác nếu giá tiếp tục leo thang.

Nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung từ phương Tây

Trước tình thế đó, các dự án mới đang được đẩy nhanh, đặc biệt là tại Canada. Teck Resources đã ký thỏa thuận với chính phủ Ottawa vào tháng 7, hỗ trợ tới 850 triệu CAD cho việc mở rộng sản xuất germanium, gallium và antimony tại khu phức hợp Trail ở British Columbia. Quỹ Tăng trưởng Canada có thể đầu tư trực tiếp tới 400 triệu CAD, giúp tăng gấp đôi công suất germanium và antimony hiện tại, đồng thời bổ sung sản xuất gallium.

Rio Tinto cũng có kế hoạch xây dựng nhà máy thí điểm gallium tại Quebec vào năm tới, với công suất dự kiến 4 tấn mỗi năm và có thể mở rộng lên 40 tấn, tương đương khoảng 5% sản lượng toàn cầu hiện nay. Trong khi đó, Neo Performance Materials đã vận hành dây chuyền tách đất hiếm nặng tại Estonia, và Aclara Resources đang phát triển dự án đất hiếm Carina tại Brazil với sản lượng dự kiến 156 tấn dysprosium, 27 tấn terbium và 1.191 tấn neodymium-praseodymium mỗi năm.

Tác động đến giá cả và thị trường tài chính

Sự khan hiếm nguồn cung và nhu cầu tăng nhanh từ quân sự có thể đẩy giá các kim loại hiếm lên cao hơn nữa, tạo ra lạm phát chi phí cho các ngành sản xuất chip, điện tử và quốc phòng. Điều này có thể ảnh hưởng đến các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, khi các quốc gia này có lợi thế từ xuất khẩu khoáng sản. Đặc biệt, Canada đang nổi lên như một nhà cung cấp tiềm năng, có thể củng cố vị thế của CAD.

Bên cạnh đó, nhu cầu đồng cũng tăng do chiến tranh tiêu hao kim loại không thể tái chế. Robert Friedland, nhà sáng lập Ivanhoe Mines, nhấn mạnh rằng chiến tranh tiêu thụ một lượng lớn kim loại và khó tái chế, tạo thêm áp lực lên nguồn cung đồng vốn đã căng thẳng.

Theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến giá gallium, germanium và đất hiếm nặng trên các sàn giao dịch, cũng như các chính sách xuất khẩu của Trung Quốc. Ngoài ra, các quyết định đầu tư vào chuỗi cung ứng mới, như dự án của Teck và Rio Tinto, sẽ là tín hiệu quan trọng cho triển vọng dài hạn. Cuối cùng, dữ liệu tồn kho dầu thô API và quyết định lãi suất của BoC trong ngày có thể tác động đến tâm lý thị trường hàng hóa nói chung.