Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu Salavat: đòn giáng vào nguồn cung nhiên liệu Nga và hệ quả cho thị trường dầu toàn cầu

Đòn tập kích mới vào nhà máy lọc dầu Salavat

Ngày 13/8, Ukraine đã tấn công tổ hợp lọc dầu Neftekhim Salavat của Gazprom ở vùng Bashkortostan, cách Moscow khoảng 1.200 km về phía đông, gây hỏa hoạn tại khu vực công nghiệp. Đây là lần thứ hai cơ sở này bị tập kích kể từ giữa tháng 7. Trước đó, nhà máy Orsknefteorgsintez (công suất 120.000 thùng/ngày) ở vùng Orenburg đã ngừng hoạt động hoàn toàn sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Theo thống đốc vùng Orenburg, việc sửa chữa có thể mất tới 6 tháng do các lệnh trừng phạt khiến việc thay thế thiết bị hư hỏng trở nên khó khăn.

Các cuộc tấn công này là một phần trong chiến dịch gần như hàng ngày của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng xuất khẩu của Nga, với mục tiêu siết chặt nguồn thu từ dầu mỏ và gây áp lực lên nguồn cung nhiên liệu nội địa. Hệ quả là Nga đã phải hạn chế xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, thậm chí bắt đầu nhập khẩu xăng từ Ấn Độ – một động thái hiếm thấy đối với một nước xuất khẩu năng lượng lớn.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Tác động trực tiếp nhất là lên thị trường dầu mỏ. Sản lượng chạy máy của các nhà máy lọc dầu Nga trong tháng 7 chỉ đạt trung bình khoảng 3,6 triệu thùng/ngày, thấp hơn hơn 30% so với mức theo mùa. Xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ bằng đường biển của Nga giảm 33% trong tháng 7 so với tháng 6 và giảm gần 55% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự gián đoạn này làm giảm nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, đặc biệt là dầu diesel và xăng, từ đó đẩy giá các sản phẩm này lên cao, góp phần làm tăng lạm phát ở nhiều quốc gia.

Ngoài ra, Ukraine cũng nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ liên quan đến nhà ga xuất khẩu Sheskharis của Transneft tại Novorossiysk, mở rộng áp lực từ các nhà máy lọc dầu sang cơ sở hạ tầng vận chuyển dầu thô. Điều này có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô của Nga, tạo thêm rủi ro cho nguồn cung toàn cầu.

Đồng tiền và tài sản chịu tác động

Giá dầu tăng thường hỗ trợ đồng ruble Nga, nhưng trong bối cảnh bị trừng phạt và nguồn thu bị siết chặt, tác động này có thể bị hạn chế. Ngược lại, các đồng tiền của các nước nhập khẩu dầu như Nhật Bản (JPY) và Ấn Độ (INR) có thể chịu áp lực do chi phí nhập khẩu năng lượng tăng. Đồng USD (DXY) có thể được hưởng lợi như một nơi trú ẩn an toàn trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, mặc dù chỉ số DXY hiện đang ở mức thấp (quanh 100) do kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất.

Vàng, vốn thường được coi là tài sản trú ẩn an toàn, có thể tăng giá nhờ rủi ro địa chính trị, nhưng hiện tại đang giảm nhẹ (-0.92% xuống 4367.6) do áp lực từ lãi suất thực tế. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, lạm phát có thể tăng, khiến các ngân hàng trung ương khó cắt giảm lãi suất, từ đó ảnh hưởng đến thị trường trái phiếu và tỷ giá.

Mức độ định giá và triển vọng

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro từ các cuộc tấn công của Ukraine, khi giá dầu đã tăng trong những tuần gần đây. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại và thời gian sửa chữa kéo dài có thể khiến thị trường phải điều chỉnh lại. Việc Nga phải nhập khẩu xăng từ Ấn Độ là một dấu hiệu cho thấy tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, có thể đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên cao hơn.

Các nhà giao dịch cần theo dõi chặt chẽ diễn biến tiếp theo của chiến dịch tập kích, đặc biệt là các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng xuất khẩu dầu thô, vì điều này có thể ảnh hưởng lớn hơn đến nguồn cung dầu thô toàn cầu so với việc chỉ gián đoạn các nhà máy lọc dầu. Ngoài ra, dữ liệu kinh tế như chỉ số giá bán buôn của Eurozone và cán cân thương mại sẽ được công bố trong ngày, có thể tác động đến tỷ giá EUR/USD và định hướng chính sách tiền tệ của ECB, từ đó ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối.