Trung Quốc mở tuyến vận tải Bắc Cực thường lệ: né Biển Đỏ, đổi chi phí lấy rủi ro

Trung Quốc chuyển hướng sang tuyến Bắc Cực: bài toán chi phí và thời gian vận chuyển thay đổi thương mại toàn cầu

Khi căng thẳng Trung Đông khiến tuyến hàng hải qua Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb trở nên rủi ro, Trung Quốc đang đẩy mạnh một hướng đi mới: tuyến Bắc Cực. Hãng tàu Sea Legend, chuyên phục vụ thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và Bắc Phi, tuần này khai trương dịch vụ container thường lệ đầu tiên xuyên vùng biển Bắc Cực, kết nối cảng Ninh Ba (Trung Quốc) với Felixstowe (Anh). Theo ước tính, tuyến đường này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển khoảng một nửa so với hành trình truyền thống qua kênh đào Suez.

Điểm mấu chốt nằm ở việc băng tan vào mùa hè cho phép tàu container di chuyển mà không cần tàu phá băng đi kèm, giúp giảm chi phí vận hành. Tuyến Bắc Cực, hay còn gọi là 'Con đường tơ lụa trên băng', do Nga quản lý thông qua Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Rosatom, cấp phép đi qua. Điều này tạo lợi thế lớn cho Trung Quốc nhờ mối quan hệ tốt với Nga, trong khi các hãng tàu phương Tây như Maersk, Hapag-Lloyd và MSC vẫn từ chối sử dụng tuyến này do lo ngại địa chính trị, môi trường và an toàn hàng hải.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Sự kiện này tác động tới thị trường tài chính qua ba kênh chính. Thứ nhất, chi phí vận tải biển toàn cầu có thể phân hóa: tuyến Bắc Cực giúp Trung Quốc tiết kiệm thời gian và nhiên liệu, nhưng chi phí bảo hiểm thân tàu và hàng hóa tại khu vực này cao hơn đáng kể do rủi ro va chạm băng, sự cố máy móc và khó khăn trong cứu hộ. Theo Allianz, từ 2013 đến 2023 đã có 531 sự cố tại vùng biển Bắc Cực, gần một nửa liên quan đến hư hỏng máy móc. Điều này có thể đẩy phí bảo hiểm hàng hải tuyến Bắc Cực lên cao, ảnh hưởng tới giá cước vận tải container nói chung.

Thứ hai, dòng chảy thương mại dịch chuyển có thể ảnh hưởng tới nhu cầu dầu mỏ và giá năng lượng. Việc giảm phụ thuộc vào tuyến Biển Đỏ, nơi vẫn còn rủi ro từ lực lượng Houthi, có thể giảm bớt áp lực lên giá dầu thô trong ngắn hạn. Tuy nhiên, sản lượng dầu của OPEC vẫn tăng và tồn kho dầu thô Mỹ được dự báo giảm nhẹ, cho thấy thị trường dầu vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố cung cầu.

Thứ ba, đồng USD và các tài sản trú ẩn an toàn như vàng có thể phản ứng với những thay đổi trong chuỗi cung ứng. Nếu chi phí vận tải tăng do tái định tuyến, áp lực lạm phát có thể gia tăng, ảnh hưởng tới quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Hiện tại, chỉ số DXY đứng ở mức 99.826, vàng giao dịch quanh 4368 USD/oz, cho thấy thị trường đang chờ đợi dữ liệu lạm phát Mỹ sắp công bố.

Tác động tới đồng tiền và tài sản

Đồng USD có thể biến động mạnh khi dữ liệu lạm phát lõi tháng 7 được công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam hôm nay. Dự báo lạm phát lõi hàng năm giảm từ 2.6% xuống 2.5%, trong khi lạm phát tổng thể hàng tháng dự kiến tăng 0.1% sau khi giảm 0.4% kỳ trước. Nếu số liệu thấp hơn dự báo, đồng USD có thể suy yếu, hỗ trợ vàng và EUR/USD. Ngược lại, lạm phát cao hơn có thể củng cố kỳ vọng Fed giữ lãi suất cao, đẩy USD tăng giá.

Đối với cặp EUR/USD, hiện ở mức 1.15403, biến động có thể phản ánh sự khác biệt trong triển vọng kinh tế giữa Khu vực đồng euro và Mỹ. Việc Trung Quốc tăng cường tuyến Bắc Cực có thể giúp giảm chi phí nhập khẩu cho châu Âu, nhưng tác động này là trung hạn. Trong khi đó, USD/JPY ở mức 159.274, nhạy cảm với chênh lệch lãi suất và tâm lý rủi ro toàn cầu.

Vàng, hiện giảm 0.47% xuống 4368.69 USD/oz, vẫn là tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh bất ổn địa chính trị. Nếu căng thẳng Trung Đông leo thang hoặc lạm phát Mỹ tăng vọt, vàng có thể quay đầu tăng. Ngược lại, nếu thị trường tập trung vào tăng trưởng và thương mại, vàng có thể chịu áp lực.

Mức độ định giá và triển vọng

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro địa chính trị từ Trung Đông, khi giá dầu và vàng không biến động quá mạnh trong phiên gần nhất. Tuy nhiên, việc Trung Quốc chính thức vận hành tuyến Bắc Cực thường lệ là một tín hiệu mới, cho thấy các bên tham gia đang thích nghi với môi trường rủi ro cao. Điều này có thể làm giảm bớt lo ngại về gián đoạn nguồn cung qua Biển Đỏ, nhưng lại đặt ra câu hỏi về chi phí bảo hiểm và độ tin cậy của tuyến đường mới.

Các hãng tàu phương Tây vẫn kiên quyết không sử dụng tuyến Bắc Cực, do đó tác động tới thương mại toàn cầu có thể chỉ giới hạn ở hàng hóa Trung Quốc - châu Âu. Trong khi đó, nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb tiếp tục, các hãng tàu phương Tây sẽ phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian và tăng chi phí, qua đó ảnh hưởng tới giá cước và lạm phát toàn cầu.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên chú ý đến dữ liệu lạm phát Mỹ công bố tối nay, vì nó sẽ định hình kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Fed và ảnh hưởng trực tiếp tới USD, vàng và các cặp tiền chính. Bên cạnh đó, theo dõi diễn biến tại eo biển Hormuz và Biển Đỏ, cũng như bất kỳ thông tin mới nào về chi phí bảo hiểm tuyến Bắc Cực, sẽ giúp đánh giá mức độ dịch chuyển dòng chảy thương mại và tác động lan tỏa tới giá cả hàng hóa.