Iran và Mỹ tấn công tàu chở dầu ở Hormuz: đòn leo thang mới đẩy giá dầu vượt 100 USD và rủi ro an ninh năng lượng toàn cầu

Đòn đáp trả mở rộng chiến trường trên biển

Iran tuyên bố đã tấn công 10 tàu gần eo biển Hormuz, bao gồm 2 tàu chiến Mỹ và 8 tàu chở dầu, sau khi Washington đánh chìm 5 tàu chở dầu của Iran. Đây là làn sóng tấn công có tuyên bố lớn nhất của cả hai phía kể từ khi chiến sự bùng nổ cách đây 6 tháng. Mỹ xác nhận đã phá hủy 5 tàu chở dầu Iran trong một chiến dịch qua đêm, coi đây là hành động trả đũa việc Tehran hai lần bắn tên lửa đạn đạo vào tàu chiến Mỹ.

Căng thẳng không chỉ dừng ở Hormuz. Iran cũng phóng tên lửa vào căn cứ quân sự Mỹ gần Al Azraq ở Jordan, trong khi Jordan cho biết đã đánh chặn 18/20 tên lửa. Ở một chiến trường thứ hai, giao tranh giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthi tại Yemen leo thang, với các cuộc tấn công nhằm vào bốn thành phố Saudi, gây hỏa hoạn lớn tại các cơ sở dầu mỏ. Sự kết hợp này tạo ra rủi ro kép cho nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu trước chiến sự. Việc Iran siết chặt lưu thông qua eo biển, cùng với các cuộc tấn công của Houthi ở phía đối diện bán đảo Ả Rập, đe dọa trực tiếp chuỗi cung ứng năng lượng. Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 7, phản ánh mức bù rủi ro địa chính trị tăng vọt. Giá diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ chạm mức cao kỷ lục trên 5,94 USD/gallon, tạo áp lực trực tiếp lên lạm phát và chi tiêu tiêu dùng.

Cơ chế lan tỏa diễn ra qua ba kênh chính. Thứ nhất, giá năng lượng tăng đẩy chi phí sản xuất và vận tải, làm tăng lạm phát toàn cầu. Thứ hai, rủi ro leo thang khiến dòng vốn chảy vào các tài sản trú ẩn an toàn như vàng và đồng USD. Thứ ba, kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thay đổi khi lạm phát có nguy cơ dai dẳng hơn, ảnh hưởng đến lãi suất và tỷ giá.

Tác động lên đồng tiền và tài sản

Trên thị trường ngoại hối, đồng USD suy yếu nhẹ với chỉ số DXY giảm 0,17% xuống 98,666, trong khi vàng tăng 1,15% lên 4.405,76 USD/ounce – phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn. EUR/USD tăng 0,18% lên 1,16446, còn USD/JPY giảm 0,41% xuống 153,347, cho thấy đồng yên Nhật được hưởng lợi từ dòng vốn an toàn.

Đồng USD giảm nhẹ có vẻ nghịch lý khi rủi ro địa chính trị thường hỗ trợ đồng bạc xanh. Tuy nhiên, mức độ đã được định giá có thể đã phản ánh một phần căng thẳng. Vàng tăng mạnh hơn cho thấy nhà đầu tư đang tìm kiếm kênh trú ẩn truyền thống, trong khi USD chịu áp lực từ lo ngại thâm hụt ngân sách và chính sách lãi suất của Fed. Các đồng tiền nhạy cảm với giá dầu như CAD, NOK có thể được hỗ trợ, nhưng biến động hiện tại vẫn chưa rõ ràng.

Mức độ định giá và rủi ro chưa phản ánh

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro qua việc giá dầu vượt 100 USD và vàng tăng. Tuy nhiên, mức độ leo thang hiện tại có thể chưa được phản ánh đầy đủ. Dữ liệu sơ bộ cho thấy chỉ có 6 tàu bật tín hiệu đi qua eo biển trong 24 giờ qua, so với mức trung bình hàng chục tàu trước chiến sự. Điều này cho thấy nguồn cung thực tế đang bị siết chặt nghiêm trọng.

Rủi ro lớn nhất là xung đột lan rộng sang các nước xuất khẩu dầu khác trong khu vực, đặc biệt nếu Saudi Arabia bị kéo sâu vào vòng xoáy. Cuộc tấn công của Houthi vào các thành phố Saudi đã gây thương vong và thiệt hại cơ sở hạ tầng, làm tăng khả năng đáp trả quân sự của Riyadh. Nếu chiến sự mở rộng, giá dầu có thể tăng cao hơn nữa, kéo theo lạm phát và buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ.

Theo dõi tiếp những gì?

Người giao dịch cần theo dõi sát diễn biến tại Hormuz và Yemen, đặc biệt là các tuyên bố chính thức từ Washington và Tehran về việc có tiếp tục tấn công tàu thuyền hay không. Số liệu về lượng dầu thực tế đi qua eo biển trong những ngày tới sẽ là thước đo quan trọng. Ngoài ra, các chỉ số lạm phát như CPI Mỹ sắp công bố sẽ cho thấy mức độ lan tỏa của chi phí năng lượng, từ đó ảnh hưởng đến quyết định lãi suất của Fed và biến động của USD, vàng và các cặp tiền chính.