EU rót hơn 200 triệu USD cho Greenland: Bắc Cực thành mặt trận mới của cuộc chiến tài nguyên hiếm

Châu Âu phản ứng trước áp lực từ Washington

Ngày 7/9, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen công bố gói đầu tư 232 triệu USD (200 triệu euro) cho Greenland trong chuyến thăm Nuuk, cùng với tuyên bố tăng cường quan hệ đối tác EU – Greenland. Brussels cũng đề xuất nâng viện trợ trực tiếp lên 616 triệu USD (530 triệu euro) trong ngân sách 2028–2034, gấp đôi mức hiện tại. Động thái này diễn ra ngay khi NATO khởi động cuộc tập trận Arctic Shield với khoảng 400 quân nhân từ 11 nước, kéo dài đến 18/9.

Bối cảnh là những lời đe dọa sáp nhập Greenland từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, với lý do an ninh quốc gia. Hồi tháng 1, 8 nước châu Âu đã cử quân đội tới đảo để thể hiện sự ủng hộ chủ quyền, khiến Trump dọa áp thuế lên các nước này trước khi rút lại vào tháng 2 sau khi NATO đồng ý mở rộng hoạt động quân sự ở Bắc Cực.

Vì sao Greenland quan trọng với thị trường tài chính?

Greenland chỉ có 57.000 dân nhưng sở hữu trữ lượng lớn đất hiếm – nhóm khoáng sản thiết yếu cho công nghệ xanh, điện tử và quốc phòng. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung leo thang, việc kiểm soát chuỗi cung ứng đất hiếm trở thành ưu tiên chiến lược. EU hiện phụ thuộc gần 98% đất hiếm từ Trung Quốc, nên việc tiếp cận Greenland giúp giảm rủi ro chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu mở ra các tuyến hàng hải mới ở Bắc Cực, rút ngắn thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu, đồng thời làm lộ ra tiềm năng dầu khí và khoáng sản. Vị trí địa chính trị của Greenland ngày càng quan trọng trong cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Kênh truyền dẫn tới thị trường ngoại hối và hàng hóa

Căng thẳng Bắc Cực tác động đến thị trường qua ba kênh chính:

1. Đồng USD và vàng: Rủi ro địa chính trị gia tăng thường hỗ trợ vàng như tài sản trú ẩn. Sáng nay, vàng tăng 0,41% lên 4.424 USD/ounce trong khi DXY giảm nhẹ 0,08% xuống 98,82. Nếu căng thẳng Mỹ – EU leo thang thành chiến tranh thương mại, đồng USD có thể chịu áp lực do lo ngại về thâm hụt kép và sự phân mảnh kinh tế toàn cầu.

2. EUR/USD: Đồng euro hiện giao dịch quanh 1,1624, tăng nhẹ 0,02%. Việc EU thể hiện quyết tâm bảo vệ lợi ích tại Greenland có thể củng cố niềm tin vào khối, nhưng rủi ro thuế quan từ Mỹ vẫn là yếu tố kìm hãm. Cặp tiền này nhạy cảm với mọi diễn biến mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

3. Đồng krone Đan Mạch (DKK): Dù không phổ biến trong giao dịch, DKK neo với EUR nên ít biến động, nhưng bất kỳ cú sốc nào với Greenland cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp qua kênh tâm lý.

Mức độ định giá và hàm ý giao dịch

Thị trường dường như chưa định giá đầy đủ rủi ro từ Bắc Cực. Phản ứng hiện tại của vàng và USD khá khiêm tốn, cho thấy giới đầu tư coi đây là vấn đề dài hạn hơn là xung đột tức thời. Tuy nhiên, việc EU tăng cường hiện diện quân sự và kinh tế có thể làm gia tăng căng thẳng với Mỹ trong ngắn hạn, đặc biệt nếu Trump tiếp tục có những hành động khiêu khích.

Đối với nhà giao dịch, điểm cần theo dõi là phản ứng của Nhà Trắng trước tuyên bố mới của EU. Nếu Mỹ áp đặt thuế quan trả đũa lên hàng hóa châu Âu, EUR/USD có thể giảm sâu. Ngược lại, nếu căng thẳng hạ nhiệt, đồng euro có thể được hỗ trợ. Ngoài ra, giá vàng có thể tiếp tục tăng nếu tình hình leo thang, nhưng cần thận trọng vì lãi suất Mỹ vẫn là yếu tố chi phối lớn hơn.

Theo dõi tiếp những gì?

Nhà giao dịch nên chú ý đến các cuộc tập trận Arctic Shield đang diễn ra (đến 18/9), bất kỳ tuyên bố nào từ Washington về Greenland, và dữ liệu kinh tế châu Âu công bố hôm nay như cán cân thương mại khu vực đồng euro lúc 13:00 giờ Việt Nam. Ngoài ra, biên bản cuộc họp của Fed và các quan chức Mỹ về chính sách thương mại sẽ là chất xúc tác quan trọng cho đồng USD và vàng trong những tuần tới.