Đài Loan thông qua ngân sách quốc phòng sau bế tắc kỷ lục: bài toán giữa an ninh và tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh căng thẳng xuyên eo biển

Ngân sách quốc phòng được thông qua: chấm dứt bế tắc kéo dài

Ngày 15/8/2026, Quốc hội Đài Loan (Lập pháp viện) đã chính thức thông qua ngân sách quốc phòng trị giá 93 tỷ USD sau 266 ngày bế tắc chính trị – một kỷ lục chưa từng có. Thoả thuận này giữ nguyên nguồn tài trợ cho chương trình máy bay không người lái (drone) – vốn được xem là trụ cột trong chiến lược phòng thủ của hòn đảo trước sức ép quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc. Ban đầu, đảng Quốc dân (Kuomintang) – lực lượng đối lập chính – đe doạ cắt giảm tới 70% ngân sách cho drone, nhưng sau đó đã rút lại đề xuất này sau khi xem xét và kết luận không có sự trùng lặp lãng phí giữa các chương trình phát triển và mua sắm.

Việc thông qua ngân sách đúng hạn có ý nghĩa quan trọng, bởi trước đó chính phủ Đài Loan phải vận hành theo cơ chế ngân sách tạm thời để trả lương công chức và duy trì các chương trình phúc lợi. Chủ tịch Lập pháp viện Hàn Quốc Du (Han Kuo-yu) nhấn mạnh sự chậm trễ kéo dài đã gây ra “chia rẽ xã hội và bế tắc hiến pháp”, đồng thời kêu gọi cả hai phe tăng cường thoả hiệp trong tương lai.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Sự kiện này tác động đến thị trường tài chính chủ yếu qua ba kênh: (1) rủi ro địa chính trị – căng thẳng xuyên eo biển Đài Loan; (2) tâm lý nhà đầu tư đối với tài sản rủi ro, đặc biệt là đồng Đài tệ (TWD) và chứng khoán Đài Loan; (3) kỳ vọng về chi tiêu quân sự và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Việc ngân sách được thông qua, dù có sự trì hoãn, giúp giảm bớt bất ổn chính trị nội bộ, từ đó có thể hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư đối với tài sản Đài Loan. Tuy nhiên, quyết định cắt giảm 38% ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 40 tỷ USD hồi tháng 5, bao gồm việc loại bỏ toàn bộ kinh phí cho drone nội địa, cho thấy sự phân cực chính trị vẫn còn đó. Điều này có thể khiến các nhà đầu tư thận trọng hơn trong việc định giá rủi ro dài hạn.

Đồng tiền và tài sản chịu ảnh hưởng

Trong ngắn hạn, tác động rõ rệt nhất là lên đồng Đài tệ (TWD) và chỉ số chứng khoán Đài Loan (TAIEX). Việc thông qua ngân sách giúp giảm bớt rủi ro chính trị, có thể hỗ trợ TWD ổn định hơn so với USD. Tuy nhiên, đồng USD vẫn đang trong xu hướng giảm nhẹ (DXY giảm 0.31% xuống 99.636), trong khi vàng tăng 0.59% lên 4375.58 USD/ounce, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn vẫn còn. Các cặp tiền chính như EUR/USD tăng 0.33% lên 1.1567, cho thấy đồng USD yếu đi.

Đối với thị trường toàn cầu, căng thẳng eo biển Đài Loan có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng bán dẫn – lĩnh vực mà Đài Loan chiếm hơn 60% thị phần sản xuất chip tiên tiến. Bất kỳ leo thang quân sự nào cũng có thể gây gián đoạn nguồn cung, tác động đến giá cổ phiếu công nghệ và các đồng tiền nhạy cảm với thương mại như KRW, JPY. Hiện USD/JPY giảm nhẹ 0.10% xuống 159.316, cho thấy đồng yên Nhật có phần mạnh lên, có thể do dòng vốn trú ẩn an toàn.

Mức độ đã được định giá

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro địa chính trị từ trước đó, khi căng thẳng leo thang trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, việc thông qua ngân sách với sự nhượng bộ của phe đối lập có thể được coi là một tín hiệu tích cực, giúp giảm nhẹ rủi ro chính trị trong ngắn hạn. Mức độ định giá thấp, bởi vì sự kiện này chủ yếu là vấn đề nội bộ của Đài Loan, ít ảnh hưởng trực tiếp đến các cặp tiền chính. Tác động lớn hơn sẽ đến từ các số liệu kinh tế Trung Quốc (chỉ số giá nhà, sản lượng công nghiệp, doanh số bán lẻ) dự kiến công bố ngày 17/8, vốn có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường và tỷ giá USD/CNY.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên chú ý đến phản ứng của chính quyền Trung Quốc đối với việc thông qua ngân sách này. Bắc Kinh có thể gia tăng các hoạt động quân sự gần Đài Loan, tạo ra biến động trên thị trường tài chính. Ngoài ra, các số liệu kinh tế Trung Quốc công bố vào ngày 17/8 sẽ là yếu tố quan trọng, đặc biệt là chỉ số giá nhà và doanh số bán lẻ – nếu yếu hơn dự báo, có thể làm gia tăng lo ngại về tăng trưởng, ảnh hưởng đến các đồng tiền châu Á và hàng hóa. Cuối cùng, diễn biến của đồng USD và vàng sẽ phản ánh tâm lý rủi ro toàn cầu, trong bối cảnh thị trường đang chờ đợi các tín hiệu từ Fed.