ECB đưa euro lên blockchain: mối đe dọa sinh tồn hay bước đi song song với stablecoin?

ECB và tham vọng số hóa euro: câu chuyện lớn hơn stablecoin

Tại hội nghị Jackson Hole cuối tháng 8, thành viên Ban điều hành ECB Isabel Schnabel đã đưa ra một tuyên bố gây chú ý: ngân hàng trung ương châu Âu muốn phát hành euro trực tiếp trên blockchain. Động thái này không chỉ là bước đi kỹ thuật, mà còn là tuyên bố chiến lược về tương lai tiền tệ trong bối cảnh stablecoin đang thống trị thanh toán số.

Vấn đề cốt lõi không phải là công nghệ, mà là quyền kiểm soát tiền tệ. Schnabel lập luận rằng trong cơn hoảng loạn, mọi người đều muốn rút tiền mặt cùng lúc. Ngân hàng trung ương có thể bơm thêm thanh khoản, còn nhà phát hành stablecoin thì không. Bà dẫn chứng cuộc khủng hoảng ngân hàng 1907 tại Mỹ, khi tiền gắn với trái phiếu chính phủ khiến cung tiền không thể mở rộng, dẫn đến sự ra đời của Cục Dự trữ Liên bang năm 1913.

Số liệu hiện tại cho thấy sự cấp thiết của châu Âu: stablecoin neo theo USD đang lưu hành khoảng 304 tỷ USD, trong khi stablecoin neo theo euro chưa tới 1 tỷ USD. Nếu thanh toán liên ngân hàng chuyển sang blockchain mà không có euro kỹ thuật số, châu Âu có nguy cơ phụ thuộc vào đồng đô la trong lĩnh vực thanh toán số.

Cơ chế Pontes: euro trên sổ cái, nhưng vẫn do ECB kiểm soát

Dự án Pontes, dự kiến ra mắt vào tháng 9, sẽ kết nối TARGET Services – hệ thống thanh toán liên ngân hàng của Eurozone – với các nền tảng blockchain. Đây là bước đi thực tế đầu tiên. Trong giai đoạn thử nghiệm từ tháng 5 đến tháng 11/2024, 64 tổ chức từ 9 khu vực pháp lý đã thực hiện 58 trường hợp sử dụng, thanh toán gần 1,6 tỷ euro bằng tiền ngân hàng trung ương.

Ban đầu, tính cuối cùng của tiền mặt vẫn nằm trong TARGET2, nhưng các hợp đồng thông minh và vận hành 24/7 sẽ được bổ sung sau. ECB đang cân nhắc ba phương án: phát hành token trực tiếp, cầu nối từ hệ thống hiện tại, hoặc để công ty tư nhân token hóa dự trữ qua tài khoản omnibus. Schnabel ủng hộ phương án đầu tiên – phát hành trực tiếp – vì hai phương án còn lại khiến ECB chỉ đứng ngoài quan sát, không thể thực hiện các hoạt động repo bằng mã code.

Tác động đến stablecoin: bổ sung hay thay thế?

Schnabel khẳng định: "Stablecoin được hiểu tốt nhất là bổ sung cho tiền ngân hàng trung ương, không phải thay thế". Tuy nhiên, nếu ECB phát hành euro kỹ thuật số trên blockchain, stablecoin euro có thể mất đi lợi thế về tính an toàn và thanh khoản. Các ngân hàng sẽ ưu tiên sử dụng tiền ECB thay vì stablecoin tư nhân trong thanh toán liên ngân hàng.

Điều này không có nghĩa stablecoin biến mất. Chúng vẫn có vai trò trong bán lẻ, kiều hối, và các ứng dụng phi tập trung. Nhưng tại châu Âu, stablecoin có thể bị đẩy ra ngoài hệ thống thanh toán chính thống, tương tự như cách MiCA đang siết chặt quản lý. Dự án Appia, dự án thứ hai của ECB, vẫn đang xem xét liệu châu Âu cần một sổ cái dùng chung hay nhiều sổ cái riêng biệt.

Ý nghĩa với nhà giao dịch: theo dõi dòng vốn và thanh khoản

Đối với nhà giao dịch tiền điện tử, động thái này quan trọng vì hai lý do. Thứ nhất, nó có thể ảnh hưởng đến dòng vốn vào các quỹ ETF tiền điện tử và stablecoin. Nếu châu Âu phát triển hệ thống thanh toán blockchain riêng, thanh khoản có thể dịch chuyển khỏi các stablecoin USD sang euro kỹ thuật số, tác động đến cặp giao dịch và chi phí chuyển đổi.

Thứ hai, lạm phát khu vực đồng euro sắp công bố (dự báo 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái) và doanh số bán lẻ sẽ cho thấy sức khỏe kinh tế, từ đó ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của ECB. Nếu ECB thắt chặt, đồng euro mạnh lên, có thể gây áp lực lên Bitcoin khi xét theo tương quan với USD. Ngược lại, nếu nới lỏng, thanh khoản toàn cầu tăng, hỗ trợ giá tài sản rủi ro.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên theo dõi kết quả cuộc họp ECB và dữ liệu lạm phát châu Âu, cũng như tiến độ triển khai Pontes và Appia. Nếu ECB phát hành euro kỹ thuật số thành công, thị trường stablecoin có thể chứng kiến sự phân mảnh rõ rệt. Ngoài ra, cần quan sát phản ứng của các ngân hàng lớn và quỹ đầu tư – liệu họ có chuyển dịch thanh khoản từ stablecoin sang tài sản kỹ thuật số của ngân hàng trung ương hay không. Đây là yếu tố quyết định cho dòng vốn trong trung hạn.