Mexico cắt 70% hỗ trợ Pemex: ngân sách dầu khí tự cứu mình hay chỉ nhờ giá dầu?

Mexico đặt cược vào giá dầu để giảm gánh nặng ngân sách

Chính phủ Mexico vừa quyết định cắt giảm hỗ trợ tài chính cho tập đoàn dầu khí quốc gia Pemex tới 70% trong ngân sách năm tới, xuống còn 81 tỷ peso (khoảng 4,8 tỷ USD). Quyết định này dựa trên dự báo Pemex sẽ có thặng dư tiền mặt khoảng 95 tỷ peso (tương đương 5,63 tỷ USD) nhờ đà tăng của giá dầu và khí đốt sau căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.

Đây không phải là một bước đi nhỏ. Từ mức hỗ trợ ước tính khoảng 270 tỷ peso của năm nay, việc giảm xuống 81 tỷ peso đồng nghĩa chính phủ đang chuyển giao trách nhiệm tài chính về phía doanh nghiệp. Tổng thống Claudia Sheinbaum khẳng định: "Pemex giờ nhận rất ít hỗ trợ từ chính phủ Mexico, và tài chính của chính họ sẽ duy trì sự phát triển."

Thành phần nào đang đẩy câu chuyện này?

Có hai động lực chính. Thứ nhất, giá dầu cao hơn đang trực tiếp cải thiện dòng tiền của Pemex. Thứ hai, chính phủ đang thay đổi chiến lược: thay vì duy trì Pemex như một độc quyền được bảo hộ, chính quyền Sheinbaum mở cửa ngành dầu khí Mexico cho các nhà đầu tư tư nhân thông qua cơ chế "hợp đồng hỗn hợp" (mixed contracts), cho phép Pemex liên doanh với một hoặc nhiều công ty tư nhân.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính của Pemex vẫn rất mong manh. Tập đoàn này từng là công ty nợ nhiều nhất thế giới với khoảng 105 tỷ USD vào giữa năm 2025, trong đó 20 tỷ USD là các khoản chưa thanh toán cho nhà cung cấp. Đến cuối quý I năm nay, nợ đã giảm về khoảng 79 tỷ USD — mức thấp nhất kể từ năm 2014. Nhưng việc giảm nợ chủ yếu đến từ các khoản hỗ trợ trước đó và tái cơ cấu, chứ chưa phải từ hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Sản lượng lọc dầu vẫn là điểm yếu. Các vấn đề về chất lượng dầu thô — bao gồm hàm lượng nước cao — đã khiến một số khách hàng chủ chốt rời bỏ trong vài năm qua. Nếu không cải thiện được khâu chế biến và chất lượng sản phẩm, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh sẽ khó bù đắp được khoản hỗ trợ bị cắt.

Ý nghĩa với chính sách tiền tệ và tài khóa Mexico

Việc cắt giảm hỗ trợ Pemex có tác động kép. Về mặt tài khóa, nó giúp giảm áp lực lên ngân sách — điều đặc biệt quan trọng khi Mexico đang cố gắng kiểm soát thâm hụt. Báo cáo ngân sách hàng tháng của Mỹ dự báo thâm hụt -404 tỷ USD, thấp hơn mức -432 tỷ USD kỳ trước, cho thấy xu hướng thu hẹp thâm hụt toàn cầu cũng đang diễn ra ở các nền kinh tế lớn.

Nhưng về mặt tiền tệ, đây là canh bạc. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao, Mexico có thể tiết kiệm được hàng tỷ USD và giảm nhu cầu phát hành nợ. Nếu giá dầu đảo chiều — điều hoàn toàn có thể xảy ra khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt — Pemex sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt tiền mặt nghiêm trọng, buộc chính phủ phải quay lại hỗ trợ khẩn cấp. Kịch bản này sẽ làm xấu đi cán cân tài khóa và gây áp lực lên đồng peso.

Moody's vẫn giữ nguyên xếp hạng của Pemex, với lý do kỳ vọng chính phủ sẽ tiếp tục hỗ trợ "rất cao và kịp thời" như đã làm trong năm 2025. Điều này cho thấy thị trường chưa hoàn toàn tin rằng Pemex có thể tự đứng vững.

Tác động lên các đồng tiền chính

Với DXY đang ở mức 99,094 và đi ngang, thị trường ngoại hối chưa phản ứng mạnh với câu chuyện Pemex. EUR/USD ở 1,15978 (-0,12%) và USD/JPY ở 153,468 (-0,62%) cho thấy dòng tiền đang tập trung vào các yếu tố khác — đặc biệt là bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde vào 17:15 hôm nay và 22:15 ngày 14/09.

Tuy nhiên, câu chuyện dầu khí Mexico có thể ảnh hưởng gián tiếp đến USD/CAD và USD/MXN. Nếu giá dầu tiếp tục được hỗ trợ bởi căng thẳng Iran, các đồng tiền hàng hóa như CAD có thể hưởng lợi tương đối. Ngược lại, nếu Mexico phải quay lại cứu Pemex, áp lực lên peso sẽ gia tăng, tạo cơ hội cho USD/MXN.

Vàng ở 4.346,23 USD (+0,68%) phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu — yếu tố đang gián tiếp hỗ trợ giá dầu và do đó hỗ trợ câu chuyện tài chính của Pemex.

Điều cần theo dõi

Trong ngắn hạn, thị trường cần chú ý đến diễn biến giá dầu thô và bất kỳ tín hiệu nào từ chính phủ Mexico về khung pháp lý cho các hợp đồng hỗn hợp. Về dài hạn, câu hỏi then chốt là liệu Pemex có thể duy trì thặng dư tiền mặt nếu giá dầu giảm về mức trước xung đột hay không. Báo cáo ngân sách hàng tháng của Mỹ hôm nay và chỉ số giá nhà Trung Quốc ngày 15/09 cũng sẽ cung cấp thêm bối cảnh về sức khỏe kinh tế toàn cầu — yếu tố quyết định nhu cầu dầu và gián tiếp ảnh hưởng đến canh bạc của Mexico.