Mexico mở cửa năng lượng tái tạo: Đòn bẩy mới cho dòng vốn và giá dầu khí khu vực

Mexico bắt nhịp chuyển dịch năng lượng: Từ đóng cửa đến mở cửa

Sau nhiều năm thắt chặt đầu tư dưới thời cựu Tổng thống Andrés Manuel López Obrador (AMLO), Mexico dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Claudia Sheinbaum đang có bước ngoặt lớn trong chính sách năng lượng. Chính phủ mới không chỉ nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng sản lượng dầu lên 1,8 triệu thùng/ngày mà còn công bố lộ trình chuyển dịch năng lượng chiến lược với gói đầu tư 43,6 tỷ USD. Điểm nhấn là mở cửa cho tư nhân tham gia tới 46% sản lượng điện, trong khi Tập đoàn điện lực nhà nước CFE vẫn nắm phần còn lại. Đây là sự đảo chiều rõ rệt so với chính sách quốc hữu hóa nghiêm ngặt trước đây, vốn bị chỉ trích là kìm hãm dòng vốn và làm chậm quá trình xanh hóa.

Sự thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Theo lộ trình, Mexico đặt mục tiêu bổ sung hơn 32 GW công suất phát điện mới vào năm 2030, trong đó ít nhất 70% từ năng lượng tái tạo. Tỷ trọng điện tái tạo trong cơ cấu sẽ tăng từ 24% lên 38%. Để đạt được, chính phủ đưa ra các mục tiêu cụ thể: tăng 140% sản lượng điện mặt trời, 90% địa nhiệt, 70% điện gió và 18% thủy điện (thông qua bảo trì các nhà máy hiện hữu). Các con số này cho thấy một kế hoạch có tính khả thi cao hơn, dựa trên điều kiện tự nhiên thuận lợi và sự hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế.

Dòng vốn ngoại đổ vào điện mặt trời và gió: Tín hiệu tích cực cho khu vực

Điểm sáng rõ nhất là sự trở lại của các nhà đầu tư nước ngoài. Tháng 8 vừa qua, Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) – quỹ đầu tư hạ tầng Đan Mạch – đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng cho dự án La Esperanza Solar công suất 420 MW kèm 150 MW lưu trữ tại bang Campeche, dự kiến vận hành năm 2028. Khoản tài trợ khoảng 510 triệu USD đến từ nhóm ngân hàng lớn như BNP Paribas, JPMorgan, Natixis, Santander và Scotiabank. Đây là dự án đầu tiên của CIP tại Mexico đạt mốc tài chính, cho thấy niềm tin của giới đầu tư vào môi trường pháp lý mới.

Không chỉ dừng lại ở đó, Mexico hiện có 76 trang trại gió trên 16 bang, tổng công suất 8.131 MW, cung cấp điện cho khoảng 12,1 triệu hộ gia đình. Theo ước tính từ Trung tâm Điều độ Quốc gia và Hiệp hội Điện gió Mexico, nước này có thể thu hút từ 4 đến 5 tỷ USD đầu tư vào điện gió đến năm 2030, với 2.159 MW công suất mới. Riêng điện mặt trời, công suất lắp đặt dự kiến tăng gấp ba vào năm 2035, đạt 37,8 GW, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm khoảng 10,7% giai đoạn 2024-2035.

Dự án lớn nhất hiện nay là trang trại mặt trời Puerto Peñasco tại Sonora, giai đoạn 1 và 2 đã hoàn thành với tổng 420 MW, khi hoàn tất sẽ đạt 1 GW và 246 MW pin lưu trữ, trở thành nhà máy điện mặt trời lớn nhất châu Mỹ và đứng thứ năm thế giới. Những con số này không chỉ phản ánh tiềm năng mà còn cho thấy tốc độ triển khai đang được đẩy nhanh đáng kể so với giai đoạn 2018-2024.

Tác động tới giá dầu khí và đồng tiền hàng hóa

Việc Mexico mở cửa năng lượng tái tạo có thể tạo ra những ảnh hưởng gián tiếp nhưng đáng chú ý lên thị trường dầu khí khu vực. Thứ nhất, khi điện tái tạo chiếm tỷ trọng lớn hơn, nhu cầu sử dụng khí đốt cho phát điện có thể giảm, qua đó giải phóng nguồn khí cho xuất khẩu hoặc các ngành công nghiệp khác. Thứ hai, chính sách mới giúp Mexico giảm áp lực phải duy trì sản lượng dầu thô cao để phục vụ nội địa, từ đó có thể điều chỉnh linh hoạt hơn trong các quyết định của OPEC+. Điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung dầu thô nhẹ của Mỹ Latinh, vốn là đối trọng với dầu nặng từ Venezuela và Canada.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, việc Mexico thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào năng lượng sạch có thể củng cố dòng vốn vào khu vực, hỗ trợ đồng peso Mexico (MXN) và gián tiếp tạo hiệu ứng tích cực cho các đồng tiền nhạy cảm với giá dầu như CAD, AUD và NOK. Tuy nhiên, tác động trực tiếp lên giá dầu thô toàn cầu có thể vẫn hạn chế trong ngắn hạn, vì Mexico không phải là nước xuất khẩu dầu lớn nhất và sản lượng dầu của nước này dự kiến chỉ tăng nhẹ.

Thách thức và triển vọng: Cần theo dõi gì tiếp theo

Dù vậy, không phải mọi thứ đều thuận lợi. Kế hoạch tăng gấp đôi tỷ trọng điện tái tạo đòi hỏi hạ tầng lưới điện đồng bộ, cơ chế đấu giá minh bạch và sự phối hợp chặt chẽ giữa CFE và các nhà đầu tư tư nhân. Ngoài ra, các dự án lớn như Puerto Peñasco vẫn đang trong quá trình triển khai, và việc đảm bảo tiến độ đúng hẹn sẽ là bài kiểm tra cho cam kết của chính phủ. Bên cạnh đó, biến động giá dầu và lãi suất toàn cầu có thể ảnh hưởng đến chi phí tài trợ cho các dự án năng lượng tái tạo.

Người giao dịch cần theo dõi sát sao các mốc sau: tiến độ xây dựng các dự án trọng điểm như La Esperanza và Puerto Peñasco; các gói thầu mới cho điện mặt trời và gió; cũng như chính sách giá điện của CFE. Bên cạnh đó, các số liệu PMI sản xuất của Mỹ và Canada trong tuần tới có thể phản ánh sức khỏe kinh tế khu vực, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu năng lượng. Sự thay đổi trong dòng vốn đầu tư vào Mexico cũng có thể tác động đến tỷ giá USD/MXN và lan tỏa sang các cặp tiền tệ hàng hóa khác.