Quảng cáo
Quảng cáo
Chỉ số tâm lý tiêu dùng Đại học Michigan lao dốc về 47,8 — mức thấp thứ hai trong lịch sử từ 1952 — trong khi kỳ vọng lạm phát một năm vọt lên 4,6%. Giá xăng tăng 3,9% trong tháng 8 và 27,4% so với cùng kỳ đang bào mòn sức mua, đẩy khả năng Fed nâng lãi suất tuần tới lên trên 85%.
Chỉ số tâm lý tiêu dùng của Đại học Michigan tháng 9 rơi về 47,8, giảm 7,5% so với tháng 8 và thấp hơn 13,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức thấp thứ hai kể từ khi chuỗi dữ liệu bắt đầu năm 1952 — chỉ nhỉnh hơn đáy thiết lập hồi tháng 5. Điều đáng chú ý là mức suy giảm lần này không đến từ một cú sốc đơn lẻ mà từ sự kết hợp của hai lực lượng: giá nhiên liệu leo thang và căng thẳng thương mại tái bùng phát.
Trong khi chỉ số điều kiện hiện tại chỉ giảm 1,9%, chỉ số kỳ vọng lao dốc tới 11,1%. Khoảng cách này rất quan trọng: người tiêu dùng vẫn đang chi tiêu trong hiện tại, nhưng họ nhìn về tương lai với mức độ bi quan gần như chưa từng có. Giám đốc khảo sát Joanne Hsu mô tả kỳ vọng về tài chính cá nhân và điều kiện kinh doanh đều "lao dốc", với người tiêu dùng dự báo áp lực lớn hơn lên ví tiền của họ.
Song song đó, kỳ vọng lạm phát một năm tăng 0,6 điểm phần trăm lên 4,6%, cao nhất kể từ mức tương đương hồi tháng 6. Đây là con số mà Fed theo dõi sát vì nó phản ánh kỳ vọng — yếu tố có khả năng tự thực hiện nếu người dân bắt đầu điều chỉnh hành vi chi tiêu và đòi hỏi lương cao hơn.
Dữ liệu Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố cùng ngày cho thấy giá xăng tăng 3,9% trong tháng 8 và 27,4% so với cùng kỳ năm trước. Giá dầu nhiên liệu thậm chí còn tăng sốc hơn: 10,1% trong tháng và 52% so với một năm trước.
Đây là mắt xích giải thích phần lớn sự sụp đổ của tâm lý tiêu dùng. Khác với lạm phát dịch vụ — vốn dai dẳng nhưng lan tỏa chậm — giá năng lượng tác động gần như tức thì lên ngân sách hộ gia đình, đặc biệt ở nhóm thu nhập thấp và trung bình. Khi chi phí đi lại và sưởi ấm tăng vọt, phần tiền còn lại cho tiêu dùng tùy ý bị thu hẹp ngay lập tức, và cảm giác bất an về tương lai tăng lên tương ứng.
Cần lưu ý rằng CPI tổng thể được dự báo tăng 0,4% so với tháng trước, gấp bốn lần mức 0,1% của kỳ trước, trong khi CPI lõi chỉ được dự báo tăng 0,2% — bằng kỳ trước. Sự phân kỳ này xác nhận rằng áp lực lạm phát mới đến từ năng lượng chứ không phải từ nền tảng giá cả rộng hơn. Tuy nhiên, với kỳ vọng lạm phát đã vọt lên 4,6%, Fed không thể chỉ nhìn vào lõi để yên tâm.
CPI tổng thể ở mức 3,4% so với cùng kỳ — cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% — đã đẩy thị trường định giá khả năng Fed nâng lãi suất trong cuộc họp tuần tới lên trên 85%. Đây là bước ngoặt tâm lý quan trọng: chỉ vài tuần trước, kịch bản cắt giảm vẫn còn được thảo luận, giờ đây thị trường gần như chắc chắn về một đợt thắt chặt.
Vấn đề là Fed đang bị kẹt giữa hai áp lực ngược chiều. Tâm lý tiêu dùng ở mức thấp thứ hai trong 74 năm lịch sử là tín hiệu suy yếu nhu cầu — lý do để không thắt chặt thêm. Nhưng kỳ vọng lạm phát 4,6% là tín hiệu mất neo kỳ vọng — lý do để hành động mạnh tay hơn. Nếu Fed không phản ứng, rủi ro là kỳ vọng lạm phát tiếp tục trôi dạt và việc kiểm soát sau này sẽ tốn kém hơn nhiều. Nếu Fed nâng lãi suất, họ chấp nhận đánh đổi thêm vào tăng trưởng trong bối cảnh người tiêu dùng đã kiệt sức.
Lịch sử cho thấy Fed thường ưu tiên neo kỳ vọng lạm phát hơn là bảo vệ tâm lý ngắn hạn, đặc biệt khi lạm phát còn cách mục tiêu hơn một điểm phần trăm. Điều này giải thích vì sao thị trường đang nghiêng mạnh về kịch bản nâng lãi suất.
Bối cảnh giao dịch cho thấy thị trường đang xử lý thông tin theo hướng thận trọng hơn là hoảng loạn. Chỉ số DXY ở 99,06, gần như đi ngang với mức giảm 0,03%, cho thấy đồng USD chưa bứt phá dù kỳ vọng nâng lãi suất tăng vọt. Điều này có thể phản ánh việc thị trường đã định giá phần lớn kịch bản thắt chặt, hoặc lo ngại rằng lãi suất cao hơn sẽ kìm hãm tăng trưởng Mỹ và bào mòn sức hấp dẫn của USD trong trung hạn.
Đáng chú ý là USD/JPY giảm 0,53% về 153,594 bất chấp kỳ vọng Fed diều hâu. Đồng yên mạnh lên trong bối cảnh này gợi ý dòng vốn tìm đến tài sản trú ẩn an toàn trước rủi ro suy giảm tăng trưởng toàn cầu, hoặc thị trường đang định giá khả năng Ngân hàng Nhật Bản điều chỉnh chính sách. Mức 153,594 vẫn là vùng yếu của yên, nhưng đà giảm hôm nay cho thấy lực mua yên đang xuất hiện.
Vàng tăng 1,17% lên 4.367,54 USD/ounce là tín hiệu rõ ràng nhất về nhu cầu phòng ngừa rủi ro. Kim loại quý hưởng lợi kép: vừa từ vai trò hàng rào lạm phát khi kỳ vọng giá cả tăng vọt, vừa từ lo ngại bất ổn kinh tế khi tâm lý tiêu dùng sụp đổ. EUR/USD giảm nhẹ 0,05% về 1,16054, cho thấy đồng euro chưa tận dụng được đà suy yếu của USD.
Số liệu CPI công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam hôm nay là chất xúc tác trực tiếp: nếu CPI tổng thể vượt dự báo 0,4% hoặc CPI lõi vượt 0,2%, khả năng Fed nâng lãi suất sẽ tiến sát mức chắc chắn và có thể đẩy DXY vượt 99,5. Ngược lại, nếu lõi hạ nhiệt về 0,1%, thị trường có thể hạ bớt kỳ vọng diều hâu và vàng sẽ là tài sản hưởng lợi đầu tiên.
Cần theo dõi phản ứng của kỳ vọng lạm phát trong khảo sát Michigan tháng 10 — nếu con số 4,6% không hạ nhiệt, Fed sẽ buộc phải phát tín hiệu cứng rắn hơn trong biên bản họp. Với USD/JPY, vùng 153 là mốc cần quan sát: phá xuống dưới ngưỡng này sẽ xác nhận dòng vốn trú ẩn đang chiếm ưu thế. Và với vàng, việc giữ được trên 4.350 sau khi CPI công bố sẽ cho thấy thị trường vẫn tin rằng rủi ro lạm phát lớn hơn rủi ro thắt chặt.
Tổng hợp và phân tích từ CNBC.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
