Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vọt: Tín hiệu lạm phát cơ cấu và thách thức cho chính sách tiền tệ

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu

Tuần này, thị trường trái phiếu toàn cầu chứng kiến đợt bán tháo mạnh khi lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tại nhiều nền kinh tế lớn chạm mức cao nhất trong nhiều năm. Cụ thể, lợi suất trái phiếu 10 năm của Mỹ tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2023, trong khi lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản vượt 3% lần đầu tiên kể từ năm 1996. Tại Anh, lợi suất trái phiếu 10 năm (Gilt) đạt đỉnh sau khủng hoảng tài chính 2008, còn lợi suất trái phiếu 10 năm Đức (Bund) – thước đo chi phí vay của khu vực euro – tăng lên mức chưa từng thấy kể từ 2011.

Đợt bán tháo này không chỉ phản ánh biến động ngắn hạn mà còn cho thấy lo ngại sâu sắc của nhà đầu tư về triển vọng lạm phát kéo dài. Các yếu tố như nợ công tăng cao, chiến tranh thương mại, tái cơ cấu chuỗi cung ứng và chi tiêu quốc phòng tăng đang tạo ra những áp lực lạm phát mang tính cơ cấu, khác hẳn với môi trường lạm phát thấp và ổn định sau khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Nguyên nhân sâu xa: Nợ công và sự thay đổi cấu trúc kinh tế

Theo các nhà phân tích, áp lực lên lợi suất không chỉ đến từ việc chính phủ các nước tăng vay nợ và giá năng lượng cao hơn trong năm nay, mà còn từ sự dịch chuyển khỏi toàn cầu hóa sang bảo hộ, biểu hiện qua thuế quan, tái công nghiệp hóa và chi tiêu quốc phòng. Emma Moriarty, quản lý danh mục tại CG Asset Management, nhận định: "Các đặc điểm cơ cấu của nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi và hiện tạo ra xung lực lạm phát thay vì giảm phát." Bà nhấn mạnh rằng cú sốc năng lượng không còn là tạm thời, vì sự thay đổi cơ cấu đằng sau nó có thể kéo dài.

Nợ công "xoắn ốc" được coi là yếu tố trung tâm. Haig Bathgate, CEO của Callanish Capital, cảnh báo rằng chi tiêu công tăng không kiểm soát sẽ "đến lúc phải trả giá". Ông dẫn chứng lịch sử những năm 1970: "Một khi con quỷ lạm phát đã thoát ra khỏi chai, rất khó để nhốt nó lại." Sự gia tăng phí bù kỳ hạn (term premium) – khoản bù thêm mà nhà đầu tư yêu cầu cho việc nắm giữ trái phiếu dài hạn – là phản ứng trước rủi ro tài khóa và sự không chắc chắn về lạm phát.

Thách thức đối với các ngân hàng trung ương

Các ngân hàng trung ương đang đối mặt với bài toán khó: lạm phát vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc cung và địa chính trị, nhưng tăng trưởng chậm lại khiến họ ngần ngại thắt chặt mạnh. Jon Cunliffe từ JM Finn cho rằng Fed và Ngân hàng Anh có thể chấp nhận lạm phát tăng tạm thời trong khi theo dõi các hiệu ứng vòng hai từ tiền lương và giá cả. Ngược lại, ECB và Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) đang đi theo lộ trình thắt chặt rõ ràng hơn: ECB ưu tiên kiểm soát lạm phát, còn BoJ bình thường hóa chính sách khi tăng trưởng và lạm phát đã bền vững.

Đáng chú ý, khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp cuối tháng 9 đã tăng lên hơn 66% sau bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole, so với mức khoảng 35% trước đó. Thị trường hiện định giá xác suất tăng 25 điểm cơ bản theo tỷ lệ 3:1, thay vì 50:50 như trước. Điều này cho thấy các nhà giao dịch đang tính đến khả năng Fed phải hành động quyết liệt hơn để đối phó với lạm phát cơ cấu.

Tác động lên thị trường và chiến lược đầu tư

Sự gia tăng lợi suất dài hạn đang định hình lại các quyết định phân bổ tài sản. John Stopford từ Ninety One chỉ ra rằng biến động lạm phát cao hơn làm tăng tương quan giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu, giảm lợi ích đa dạng hóa của trái phiếu trong danh mục cân bằng. Tuy nhiên, lãi suất thực tăng làm tăng chi phí vốn và khiến trái phiếu trở nên cạnh tranh hơn, đặc biệt khi định giá cổ phiếu đang ở mức cao.

Brian Mangwiro từ Barings khuyến nghị các quỹ trái phiếu chính phủ nên phòng thủ bằng cách nắm giữ kỳ hạn ngắn hơn. Ông cũng nhận định rằng đợt bán tháo trái phiếu Mỹ và đường cong lợi suất dốc hơn phù hợp với xu hướng đồng USD yếu đi, điều này thường hỗ trợ thị trường mới nổi. Trong phiên giao dịch ngày 4/9, chỉ số DXY đứng ở mức 98.99, gần như đi ngang, trong khi EUR/USD nhích nhẹ lên 1.1629.

Kết luận và những gì cần theo dõi

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đang gửi đi thông điệp rõ ràng: kỷ nguyên lạm phát thấp và ổn định có thể đã kết thúc. Các nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến lợi suất trái phiếu dài hạn, đặc biệt là trái phiếu 10 năm Mỹ, Nhật và Đức, vì chúng phản ánh kỳ vọng lạm phát và rủi ro tài khóa. Bên cạnh đó, những tín hiệu từ cuộc họp Fed cuối tháng 9, cùng với dữ liệu việc làm Mỹ công bố tối nay (dự báo 56K, kỳ trước -23K), sẽ là yếu tố quan trọng quyết định hướng đi của thị trường trong ngắn hạn.