Nước Pháp – 'tấm gương' mới của khủng hoảng nợ châu Âu khi lợi suất trái phiếu chạm đỉnh 2008

Nước Pháp – 'tấm gương' mới của khủng hoảng nợ châu Âu khi lợi suất trái phiếu chạm đỉnh 2008

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp vừa chạm mức cao nhất kể từ năm 2008, trên 4,13%, trước khi neo quanh 4,1% vào cuối tuần. Đây là hệ quả của một chuỗi dài bất ổn chính trị, thâm hụt ngân sách triền miên và tăng trưởng kinh tế đình trệ. Pháp đang trở thành 'poster child' (hình mẫu điển hình) cho bài toán nợ công của các nền kinh tế phát triển, đặt ra câu hỏi về khả năng lan tỏa sang các nước yếu hơn trong khu vực đồng euro.

Gánh nặng nợ nần và bế tắc chính trị

Số liệu từ EU cho thấy thâm hụt ngân sách của Pháp năm ngoái lên tới 5,1% GDP, vượt xa mức trần 3% mà EU quy định, trong khi nợ công đã vượt 115% GDP. IMF dự báo nợ công sẽ chạm 118,5% GDP trong năm 2026 và vượt 120% vào 2027. Tăng trưởng kinh tế cũng không mấy khả quan: quý I năm nay GDP giảm 0,2% so với quý trước, quý II chỉ đứng yên.

Về chính trị, Quốc hội Pháp chia rẽ sâu sắc, dẫn đến các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, chính phủ sụp đổ và bế tắc trong việc thông qua ngân sách. Thủ tướng Sebastien Lecornu, người thứ năm giữ chức trong hai năm, từng từ chức chỉ sau 27 ngày nhậm chức trước khi được bổ nhiệm lại. Cuộc bầu cử tổng thống 2027 với khả năng bà Marine Le Pen – ứng viên cực hữu – dẫn đầu càng làm gia tăng bất ổn.

Thị trường trái phiếu phản ứng và rủi ro lan tỏa

Lợi suất trái phiếu Pháp tăng vọt không chỉ do yếu tố nội tại mà còn chịu tác động từ chiến tranh Mỹ - Iran, làm gia tăng chi phí vay trên toàn cầu. John Stopford từ Ninety One nhận định rằng vấn đề thâm hụt và tăng trưởng chậm là toàn cầu, nhưng Pháp 'nổi bật' với tình trạng tài chính công đi sai hướng. Nếu không có biện pháp cân đối ngân sách, thị trường trái phiếu có thể 'nổi loạn'.

Theo Théophile Legrand từ Natixis CIB, trái phiếu Pháp (OAT) đang bị định giá 'pre-stressed' – rẻ hơn khoảng 15 điểm cơ bản so với giá trị hợp lý, chưa tính phí bù rủi ro chính trị. Ông dự báo spread OAT-Bund 10 năm vào cuối năm khoảng 75 điểm nếu ngân sách được thông qua, và 80 điểm nếu không. Điều này cho thấy thị trường đã phản ánh khá nhiều rủi ro, nhưng vẫn có thể xấu hơn.

Tác động lên EUR/USD và hàm ý chính sách

Mặc dù đồng euro vẫn giữ được sức mạnh tương đối, với EUR/USD quanh 1,1585, nhưng căng thẳng nợ công Pháp có thể tạo áp lực lên đồng tiền chung châu Âu. Lợi suất trái phiếu tăng cao ở một quốc gia thành viên lớn có thể làm gia tăng chi phí vay của toàn khu vực, đặc biệt khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang phải đối mặt với lạm phát dự báo tăng lên 2,9% trong tháng 8. Điều này tạo ra tình thế khó xử: vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa không muốn siết chặt quá mức gây thêm căng thẳng cho các nước nợ nần.

So với các đồng tiền khác, USD/JPY giảm nhẹ xuống 159,855, cho thấy đồng yên vẫn yếu do chính sách nới lỏng của Nhật Bản. Trong khi đó, đồng USD (DXY) chỉ giảm nhẹ 0,04%, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước những bất ổn toàn cầu.

Những gì cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch cần chú ý đến các mốc quan trọng: dự thảo ngân sách 2027 của Pháp dự kiến trình quốc hội vào đầu tháng 10, cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, và các cuộc họp của ECB. Ngoài ra, dữ liệu lạm phát sơ bộ của khu vực đồng euro vào tối nay sẽ là tín hiệu quan trọng. Nếu lạm phát cao hơn dự báo, ECB có thể phải thắt chặt chính sách, làm gia tăng áp lực lên trái phiếu Pháp và có thể đẩy EUR/USD điều chỉnh. Ngược lại, nếu lạm phát hạ nhiệt, đồng euro có thể được hỗ trợ nhờ dòng vốn tìm đến tài sản an toàn.

Bối cảnh nợ công Pháp là lời nhắc nhở rằng các vấn đề tài khóa không chỉ ảnh hưởng đến thị trường trái phiếu mà còn lan tỏa sang thị trường ngoại hối. Sự ổn định của đồng euro phụ thuộc vào khả năng giải quyết bế tắc chính trị và củng cố tài chính công của các nền kinh tế lớn trong khối.