Yên Nhật đối diện 'giờ phán xét': BoJ khó vượt kỳ vọng, USD/JPY có thể đang định giá sai rủi ro Fed

Đà tăng 5% của yên và điểm tựa mong manh

Đồng yên Nhật đang trải qua đợt phục hồi mạnh nhất trong 18 tháng, với mức tăng 5% so với USD chỉ trong vài tuần. Cú hích ban đầu đến từ sự thay đổi giọng điệu bất ngờ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) cùng phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người kêu gọi BoJ "làm điều đúng đắn". Dòng tiền đầu cơ sau đó được củng cố bởi đồn đoán rằng quỹ hưu trí chính phủ Nhật Bản (GPIF) trị giá 2.000 tỷ USD có thể dẫn dắt làn sóng hồi hương vốn đầu tư trong nước.

Kết quả là USD/JPY đã chạm mức 152,89 — vùng thấp nhất gần bảy tháng — vào tuần trước, khi thị trường đặt cược BoJ sẽ tăng lãi suất với tốc độ mỗi quý một lần, đưa lãi suất cuối kỳ lên trên 2% trong vòng một năm tới, so với mức 1% hiện tại. Tuy nhiên, chính mức định giá này lại đang tạo ra rủi ro lớn trước cuộc họp chính sách thứ Sáu.

BoJ khó lòng vượt kỳ vọng

Masafumi Yamamoto, chiến lược gia trưởng về tiền tệ tại Mizuho Securities, nhận định thẳng thắn: "Ngay cả khi BoJ tăng lãi suất lần này, cũng rất khó để BoJ diều hâu hơn những gì thị trường đang kỳ vọng." Ông cảnh báo rủi ro USD/JPY quay trở lại vùng 157, đồng thời cho rằng mức lãi suất cuối kỳ trên 2% là quá cao và sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế Nhật Bản.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: kịch bản BoJ tăng lãi suất đã được phản ánh gần như trọn vẹn vào giá. Phần bù rủi ro còn lại cho một bất ngờ diều hâu là rất mỏng, trong khi khoảng trống cho một cú thất vọng lại khá rộng. Đây là cấu trúc bất đối xứng điển hình — lợi nhuận tiềm năng cho người mua yên bị giới hạn, còn rủi ro đảo chiều lại lớn.

Fed 'hủy' toàn bộ cược BoJ

Trong khi thị trường tập trung vào BoJ, một lực lượng khác đang âm thầm bào mòn đà tăng của yên. Dữ liệu lạm phát Mỹ tuần trước cho thấy áp lực giá lan rộng, khiến thị trường gần như chắc chắn về một lần Fed tăng lãi suất vào thứ Tư, và sau đó là mỗi quý một lần trong 12 tháng tới. Theo Yamamoto, điều này khiến các cược diều hâu vào BoJ bị "hủy bỏ hoàn toàn".

Hệ quả trực tiếp là chênh lệch lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm giữa hai nước vẫn duy trì ở mức 200 điểm cơ bản — một trong những động lực cơ bản đã kéo yên yếu suốt thập kỷ qua. Khi cả hai ngân hàng trung ương cùng thắt chặt, khoảng cách này khó thu hẹp, và lợi thế lãi suất vẫn nghiêng về phía USD.

Bên cạnh đó, điều kiện thương mại của Nhật Bản đang xấu đi do phụ thuộc vào dầu nhập khẩu, càng được nhấn mạnh bởi cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran. Dữ liệu sắp công bố lúc 06:50 ngày 16/9 dự báo cán cân thương mại thâm hụt ¥1.052,6 tỷ, sâu hơn nhiều so với mức ¥634,5 tỷ kỳ trước, dù xuất khẩu vẫn tăng trưởng 18,2% so với cùng kỳ (giảm tốc từ 23,2%). Cán cân thương mại xấu đi đồng nghĩa nhu cầu mua USD để thanh toán nhập khẩu vẫn hiện hữu.

Dòng vốn và câu chuyện GPIF

Đồn đoán về GPIF nổi lên sau khi quỹ này công bố biên bản cuộc họp hội đồng quản trị với thời điểm bất thường trong kỳ nghỉ hè, và chủ đề "danh mục cơ bản" đứng đầu chương trình nghị sự. Bối cảnh đã thay đổi: lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản tăng khoảng 100 điểm cơ bản lên trên 3% lần đầu tiên sau ba thập kỷ, và cả Thủ tướng Sanae Takaichi lẫn Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama đều kêu gọi quỹ hưu trí đầu tư nhiều hơn trong nước.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng kỳ vọng thị trường đã bị thổi phồng. Khung quản trị của GPIF yêu cầu giảm thiểu tác động lên thị trường, nghĩa là mọi thay đổi phân bổ sẽ được trải rộng qua nhiều tháng. Koichi Sugisaki, trưởng chiến lược kinh tế vĩ mô Nhật Bản tại Morgan Stanley, nhận định dòng vốn hồi hương "chỉ là dòng chảy tạm thời, giống như can thiệp ngoại hối" và không thay đổi các yếu tố cơ bản vốn chỉ ra tỷ giá 167 yên/USD. Ông cũng lưu ý rằng ngay cả với lợi suất 3%, lợi nhuận vẫn thấp hơn nhiều so với mục tiêu của GPIF (1,9% cộng tăng trưởng lương danh nghĩa ước tính 3-3,5%), nên quỹ "ít có động lực tăng phân bổ vào trái phiếu trong nước".

Vị thế đầu cơ và kịch bản phiên tới

Một điểm đáng chú ý: theo dữ liệu mới nhất từ CFTC, vị thế đầu cơ trên yên đã chuyển sang trạng thái mua ròng lần đầu tiên kể từ tháng 2. Nhiều nhà phân tích coi việc thanh lý các vị thế carry trade là tín hiệu giảm giá cho yên, bởi nó tạo dư địa để đầu cơ xây dựng lại vị thế bán. Thêm vào đó, dòng vốn Nhật Bản vẫn chảy về Phố Wall khi niềm tin vào các giao dịch AI của Mỹ còn nguyên vẹn — nhà đầu tư Nhật Bản đã rót 1.300 tỷ yên (8,4 tỷ USD) vào cổ phiếu nước ngoài trong tháng 8, mức dịch chuyển lớn nhất trong năm tháng.

Hiện tại, USD/JPY giao dịch quanh 154,86, tăng 0,34% trong phiên, trong khi chỉ số DXY ở mức 99,62 (+0,15%). Các mốc kỹ thuật đáng lưu ý: vùng 152,89 — đáy gần bảy tháng vừa thiết lập — là hỗ trợ then chốt; nếu thủng mốc này, đà tăng của yên có thể mở rộng. Ở chiều ngược lại, 157 là vùng kháng cự mà Mizuho cho rằng có thể được kiểm định nếu BoJ gây thất vọng. Xen giữa là vùng 154-155, nơi giá đang tích lũy và phản ánh trạng thái chờ đợi trước quyết định chính sách.

Điều người giao dịch cần theo dõi: diễn biến cuộc họp BoJ thứ Sáu và mức độ thay đổi trong hướng dẫn chính sách; quyết định của Fed thứ Tư cùng cập nhật biểu đồ dot plot; dữ liệu ADP và chỉ số sản xuất Empire State tối nay (dự báo 14,75 so với 20,60 kỳ trước); và số liệu thương mại Nhật Bản sáng 16/9. Bất kỳ tín hiệu nào cho thấy BoJ không diều hâu như kỳ vọng, hoặc Fed cứng rắn hơn dự báo, đều có thể là chất xúc tác cho một đợt điều chỉnh mạnh của USD/JPY.