Katayama cảnh báo theo dõi sát trái phiếu: tín hiệu can thiệp mới từ Bộ Tài chính Nhật?

Lời cảnh báo mang tính chiến lược

Ngày 4/9, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katsunobu Katayama (người vừa nhậm chức trong nội các mới của Thủ tướng Takaichi) đã có phát biểu gây chú ý: giới chức sẽ theo dõi sát thị trường trái phiếu với mức độ khẩn cấp cao hơn (heightened urgency). Đây không phải là một tuyên bố thông thường. Trong ngôn ngữ ngoại giao tiền tệ, cụm từ này thường được dùng để chuẩn bị dư luận trước một hành động can thiệp, hoặc ít nhất là tạo áp lực lên thị trường mà không cần đưa tiền vào.

Điểm đáng chú ý là Katayama từ chối bình luận về các mức cụ thể, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng biến động lãi suất do nhiều yếu tố thị trường gây ra. Cách nói này cho thấy Bộ Tài chính đang lo ngại về tốc độ tăng lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật (JGB), đặc biệt sau khi Thủ tướng Takaichi đề cập đến việc phát hành trái phiếu mới ở mức gần 40 nghìn tỷ yên – một con số lớn hơn nhiều so với kỷ luật tài khóa trước đây.

Bối cảnh thị trường và phản ứng của USD/JPY

Tại thời điểm viết bài, USD/JPY giao dịch quanh 156.07, tăng nhẹ 0.18% trong ngày. Đáng chú ý, cặp tiền này đã vượt qua mốc 156 – vùng mà giới phân tích từng coi là “ranh giới đỏ” cho can thiệp của Nhật Bản trong quá khứ. Tuy nhiên, lần này phản ứng của thị trường có vẻ bình tĩnh hơn, vì các nhà giao dịch đang chờ đợi hành động thực tế, không chỉ lời nói.

Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm do lo ngại về việc chính phủ mới sẽ nới lỏng tài khóa. Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn đang trong quá trình cắt giảm lãi suất, nhưng tốc độ chậm hơn kỳ vọng, khiến chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật vẫn duy trì ở mức đủ rộng để gây áp lực lên đồng yên.

Phản ứng của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent

Một chi tiết quan trọng khác trong phát biểu của Katayama là việc ông đề cập đến cuộc nói chuyện với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Theo Katayama, Bessent “hiểu và ủng hộ” lập trường của Nhật Bản về bền vững tài khóa. Đặc biệt, ông nhấn mạnh rằng Bessent từ lâu đã tin rằng đồng yên bị định giá thấp chủ yếu do chênh lệch lãi suất.

Điều này có thể được hiểu là Mỹ sẽ không phản đối mạnh mẽ nếu Nhật Bản can thiệp để hỗ trợ đồng yên. Trước đây, Mỹ thường ngần ngại khi Nhật Bản bán USD để mua yên vì có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu của Mỹ. Nhưng với việc Bessent thể hiện sự ủng hộ, rào cản ngoại giao cho hành động can thiệp đã được dỡ bỏ phần nào.

Điều thị trường có thể đang hiểu sai

Nhiều nhà giao dịch đang coi phát biểu của Katayama chỉ là lời nói suông, nhưng có thể họ đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng. Thứ nhất, việc sử dụng cụm từ “heightened urgency” không phải là điều thường thấy. Lần gần đây nhất Bộ Tài chính Nhật dùng ngôn ngữ tương tự là trước các đợt can thiệp thực tế vào năm 2022 và 2024.

Thứ hai, Katayama nhấn mạnh rằng ông sẽ “tiếp tục giải thích kỹ lưỡng lập trường của mình với thị trường để duy trì uy tín”. Điều này cho thấy họ đang muốn quản lý kỳ vọng một cách cẩn thận, tránh gây sốc. Nhưng nếu thị trường tiếp tục đẩy USD/JPY lên cao, khả năng can thiệp thực sự sẽ tăng lên đáng kể.

Một điểm nữa là thị trường có thể đang bỏ qua tác động của việc phát hành trái phiếu 40 nghìn tỷ yên. Nếu con số này được hiện thực hóa, cung JGB sẽ tăng mạnh, gây áp lực lên lợi suất. Điều này có thể buộc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) phải điều chỉnh chính sách tiền tệ, hoặc Bộ Tài chính phải can thiệp để ổn định thị trường trái phiếu.

Theo dõi tiếp những gì?

Trong ngắn hạn, mốc 157.00 sẽ là vùng kháng cự quan trọng tiếp theo của USD/JPY. Nếu cặp tiền này chạm mức đó và có thêm những phát biểu mạnh mẽ từ giới chức Nhật Bản, khả năng can thiệp sẽ trở nên rõ ràng hơn. Ngoài ra, cần chú ý đến dữ liệu chi tiêu hộ gia đình Nhật Bản công bố sáng nay – nếu yếu, áp lực lên BoJ trong việc duy trì chính sách thắt chặt sẽ giảm, nhưng ngược lại, nó có thể làm tăng lo ngại về tăng trưởng.

Bên cạnh đó, bài phát biểu của Fed Hammack vào đầu giờ sáng nay (giờ Việt Nam) cũng có thể cung cấp thêm tín hiệu về lộ trình lãi suất của Mỹ. Nếu Fed tiếp tục diễn giải ôn hòa, đồng USD có thể suy yếu, giúp giảm bớt áp lực lên yên. Nhưng nếu ngược lại, câu chuyện can thiệp sẽ quay trở lại với cường độ mạnh hơn.