BoJ được dự báo nâng lãi suất lên 1,25% rồi chững lại: USD/JPY đã phản ánh đủ chưa?

BoJ sẽ tăng lãi suất, nhưng không phải kiểu gây sốc

ING, qua hai nhà phân tích Chris Turner và Padhraic Garvey, đưa ra quan điểm rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) gần như chắc chắn sẽ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% trong cuộc họp tới. Điều đáng chú ý không nằm ở việc tăng hay không tăng, mà ở tốc độ sau đó. Kịch bản cơ sở của ING là BoJ sẽ chỉ nâng thêm hai lần nữa — vào tháng 1 và tháng 4/2027 — đưa lãi suất chính sách lên 1,75%, mức được xem là "gần trung tính" (near-neutral).

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với kỳ vọng của một bộ phận thị trường. BoJ đã thừa nhận trong các thông điệp chính thức rằng lãi suất thực vẫn đang âm và cần được nâng lên. Các bài phát biểu gần đây của quan chức BoJ cũng đề cập nhiều đến khái niệm lãi suất trung tính, với đa số ước tính trong khoảng 1,1–2,5% danh nghĩa. Nhưng việc thừa nhận cần nâng lãi suất không đồng nghĩa với việc nâng nhanh.

Tại sao chính phủ Nhật là biến số lớn nhất

Lập luận của ING xoay quanh một thực tế chính trị: chính phủ Nhật đang theo đuổi chiến lược tăng trưởng mạnh mẽ và sẽ phản đối bất kỳ chu kỳ thắt chặt nào quá quyết liệt. Điều này khiến kịch bản tăng 50 điểm cơ bản trong tháng 9, hoặc tăng liên tiếp trong tháng 9 và tháng 10, trở nên khó xảy ra hơn nhiều so với những gì một số nhà giao dịch có thể đang kỳ vọng.

Đáng chú ý, ING không loại trừ hoàn toàn khả năng tăng 50 điểm cơ bản, nhưng đặt nó trong một bối cảnh cụ thể: có thể như một phần của thỏa thuận rộng hơn với Washington nhằm đẩy USD/JPY xuống một cách bền vững, giảm nhu cầu can thiệp bán USD quy mô lớn từ phía BoJ và giúp ổn định thị trường trái phiếu chính phủ Nhật (JGB). Đây là một kịch bản đuôi (tail scenario) nhưng không thể bỏ qua, bởi nó sẽ tạo ra biến động rất lớn trên thị trường tiền tệ.

Mốc 1,75% và cú sốc lạm phát từ thuế tiêu thụ

Một chi tiết quan trọng ít được chú ý: ING cho rằng mức lãi suất 1,75% vào tháng 4/2027 là phù hợp vì đó là thời điểm thuế tiêu thụ đối với thực phẩm và đồ uống không cồn sẽ được cắt giảm từ 8% xuống 1% trong hai năm. Động thái này sẽ kéo lạm phát tổng thể (headline inflation) xuống mạnh — có thể trong suốt hai năm — và tạo ra một môi trường cực kỳ khó khăn để tiếp tục thắt chặt.

Nói cách khác, BoJ đang chạy đua với thời gian. Họ cần đưa lãi suất lên gần mức trung tính trước khi cú sốc thuế làm lạm phát giảm giả tạo, khiến việc tăng lãi suất sau đó trở nên khó biện minh về mặt chính trị. Đây là lý do tại sao lộ trình tăng lãi suất có thể trông chậm chạp trên bề mặt nhưng thực chất lại mang tính toán kỹ lưỡng.

Câu chuyện lạm phát đã thay đổi

Về giá cả, ING nhấn mạnh rằng câu chuyện của BoJ đã chuyển hẳn sang hướng lạm phát đang tiến vào quỹ đạo bền vững. Chủ đề trung tâm hiện nay là giá đầu vào và giá sản xuất tăng cao có nhiều khả năng lan truyền vào CPI tổng thể hơn. Khảo sát Tankan mới nhất cho thấy kỳ vọng giá đầu ra tăng mạnh, và BoJ đặc biệt tập trung vào mức tăng 7% so với cùng kỳ của giá hàng hóa doanh nghiệp (corporate goods prices).

Đây là sự thay đổi về khung lý thuyết: BoJ không còn chỉ nhìn vào lạm phát cầu kéo mà đang theo dõi lạm phát chi phí đẩy. Nếu giá đầu vào tiếp tục lan truyền, áp lực tăng lãi suất sẽ dai dẳng hơn so với một cú sốc giá năng lượng đơn thuần.

Thị trường đang định giá gì và có thể đọc sai điều gì?

USD/JPY hiện quanh 153,48, giảm 0,61% trong phiên. Với DXY đi ngang ở 99,096 và EUR/USD giảm nhẹ 0,12%, việc USD/JPY giảm mạnh hơn đáng kể cho thấy đồng yên đang được hỗ trợ bởi kỳ vọng BoJ thắt chặt, chứ không phải bởi sức mạnh đồng USD. Vàng tăng 0,68% lên 4.346,23 cũng phản ánh dòng tiền phòng ngừa rủi ro.

Điểm thị trường có thể đang đọc sai: nếu đa số nhà giao dịch định giá BoJ sẽ tăng lãi suất nhanh hơn lộ trình mà ING mô tả, thì đồng yên có thể đã tăng quá mức so với thực tế. Kịch bản cơ sở của ING — tăng 25 điểm cơ bản rồi chững lại đến tháng 1 — không phải là một BoJ diều hâu. Nếu điều này được xác nhận, USD/JPY có thể phục hồi trở lại thay vì tiếp tục giảm sâu.

Ngược lại, rủi ro lớn hơn nằm ở kịch bản tăng 50 điểm cơ bản hoặc phối hợp với Washington. Trong trường hợp đó, USD/JPY có thể giảm rất mạnh, và các mức hỗ trợ kỹ thuật hiện tại sẽ nhanh chóng bị phá vỡ.

Điều cần theo dõi

Các nhà giao dịch nên tập trung vào ba yếu tố: thứ nhất, ngôn ngữ trong tuyên bố chính sách của BoJ về lãi suất trung tính và tốc độ thắt chặt; thứ hai, bất kỳ tín hiệu nào từ chính phủ Nhật về việc phản đối tăng lãi suất nhanh; và thứ ba, diễn biến của giá hàng hóa doanh nghiệp trong các khảo sát tiếp theo. Bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde vào ngày 12 và 14/9 cũng đáng chú ý vì chúng có thể ảnh hưởng đến EUR/USD, qua đó gián tiếp tác động đến chỉ số DXY và cặp USD/JPY. Một yếu tố khác cần theo dõi là liệu có bất kỳ tín hiệu nào về sự phối hợp chính sách giữa Tokyo và Washington hay không — đây là biến số có thể làm thay đổi toàn bộ cục diện.