Dầu vượt 109 USD, lợi suất trái phiếu chạm đỉnh ba năm: thị trường đang định giá sai kênh năng lượng – lạm phát – lãi suất

Cú sốc năng lượng đang được truyền thẳng vào đường cong lợi suất

Giá dầu Brent leo lên 109,97 USD/thùng – mức cao nhất bốn tháng – sau phiên tăng 6% qua đêm, nâng mức tăng cả tuần lên gần 13%. Nguyên nhân không nằm ở cầu mà ở nguồn cung: dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế khi Mỹ và Iran qua lại các đòn tấn công, còn lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã kiểm soát cảng Mocha của Yemen, đe dọa trực tiếp hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi qua Biển Đỏ.

Điểm đáng chú ý là thị trường trái phiếu phản ứng nhanh hơn nhiều so với các tài sản rủi ro khác. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 2 điểm cơ bản lên 4,9708% – cao nhất ba năm và chỉ còn cách ngưỡng tâm lý 5% một khoảng rất mỏng. Kỳ hạn 30 năm vượt lên 5,3803%, đỉnh 19 năm. Kỳ hạn 2 năm tăng thêm 2 điểm cơ bản lên 4,5835% sau khi đã nhảy 12 điểm cơ bản qua đêm.

Cơ chế ở đây khá rõ: một cú sốc nguồn cung năng lượng không chỉ đẩy chỉ số giá tiêu dùng lên, mà còn làm thay đổi kỳ vọng về phản ứng chính sách. Khi nhà đầu tư tin rằng ngân hàng trung ương buộc phải thắt chặt để neo kỳ vọng lạm phát, lợi suất danh nghĩa tăng ở cả đầu ngắn và đầu dài của đường cong – một động thái không hề nhẹ nhàng.

Fed đang bị đặt vào thế khó trước thềm CPI

Thị trường hiện định giá khoảng 70% xác suất Fed tăng lãi suất ngay trong tháng 9. Con số này tăng vọt chỉ trong vài phiên, phản ánh việc dữ liệu giá sản xuất công bố qua đêm cho thấy một số thành phần vẫn dai dẳng.

Bộ dữ liệu CPI tháng 8 công bố tối nay là phép thử trực tiếp. Dự báo đang tập trung ở mức tăng 0,2% so với tháng trước của CPI lõi, và 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái – giảm nhẹ từ 2,5%. CPI tổng thể được dự báo tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn hẳn mức 0,1% của kỳ trước, với chỉ số CPI tổng hợp ở 334,85 điểm so với 333,92 điểm tháng 7.

Điều đáng lưu ý là rủi ro lệch về phía một con số cao hơn. Nếu CPI lõi vượt 0,2% trong khi CPI tổng thể đã tăng 0,4%, lập luận cho việc Fed hành động sẽ trở nên khó phản bác. Ngược lại, một con số lõi đúng hoặc thấp hơn dự báo có thể tạm thời xoa dịu phần đầu ngắn của đường cong, dù áp lực từ năng lượng vẫn còn nguyên.

Không chỉ Fed: làn sóng thắt chặt toàn cầu đang lan rộng

JPMorgan hiện dự báo tám trong số chín ngân hàng trung ương phát triển sẽ tăng lãi suất trước cuối năm, bao gồm Fed, BOJ, cả bốn ngân hàng trung ương châu Âu, cùng RBA và RBNZ. Đây là một sự dịch chuyển lớn về kỳ vọng chính sách chỉ trong thời gian ngắn.

ECB đã tăng lãi suất lần thứ hai trong năm qua, và một số quan chức để ngỏ khả năng thắt chặt tiếp trong tháng 10. Tại Nhật, dữ liệu lạm phát bán buôn vẫn ở mức cao, củng cố lập luận cho một đợt tăng lãi suất sắp tới từ BOJ – lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm tăng 6 điểm cơ bản lên 2,97%.

Ở Australia, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 3 năm nhảy 18 điểm cơ bản lên 5,047%, đỉnh 15 năm. Mức độ lan tỏa này cho thấy đây không phải câu chuyện riêng của Mỹ, mà là một đợt định giá lại đồng loạt kỳ vọng lạm phát toàn cầu.

Điểm mù trong định giá và tác động lên tiền tệ

Có hai điểm có thể đang bị định giá sai. Thứ nhất, thị trường vẫn nhìn nhận cú sốc dầu như một hiện tượng ngắn hạn, trong khi kịch bản Houthi mở rộng xung đột với Saudi có thể đẩy Brent lên 121,99 USD/thùng – mức RBC Capital Markets đưa ra. Nếu điều đó xảy ra, áp lực lạm phát sẽ không chỉ là câu chuyện của một vài tháng.

Thứ hai, chương trình mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ đã không đạt giá trị kỳ vọng 6 tỷ USD, góp phần làm đợt bán tháo trầm trọng hơn. Khi thanh khoản ở kênh này mỏng đi, biến động lợi suất sẽ còn mạnh hơn cả những gì dữ liệu kinh tế cơ bản hàm ý.

Với tiền tệ, chỉ số DXY đang ở 99,101, gần như đi ngang trong phiên châu Á sau khi đã tăng 0,4% qua đêm nhờ lợi suất cao hơn. USD/JPY ở 154,468 – mức mà BOJ khó có thể thoải mái, đặc biệt khi lạm phát bán buôn của Nhật vẫn dai dẳng. EUR/USD ở 1,16095, chịu áp lực kép từ việc ECB đã tăng lãi suất nhưng đồng euro vẫn không hưởng lợi rõ rệt trước sức mạnh của USD.

Đáng chú ý, vàng chỉ tăng 0,3% lên 4.329,79 USD/ounce sau khi đã giảm gần 2% qua đêm – một dấu hiệu cho thấy dòng tiền trú ẩn đang chảy vào lợi suất cao hơn thay vì kim loại quý, ít nhất là trong ngắn hạn.

Điều cần theo dõi

Trọng tâm trước mắt là bộ dữ liệu CPI Mỹ tối nay, đặc biệt là CPI lõi so với mức dự báo 0,2% và CPI tổng thể so với 0,4%. Bất kỳ sự lệch pha nào giữa hai chỉ số này cũng sẽ định hình lại kỳ vọng về quyết định của Fed.

Song song đó, cần theo dõi diễn biến giá dầu quanh ngưỡng 110 USD và tình hình eo biển Hormuz – đây là biến số gốc của toàn bộ câu chuyện. Về mặt kỹ thuật, ngưỡng 5% của lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm và mốc 155 của USD/JPY là hai vùng cần quan sát, vì chúng có thể kích hoạt phản ứng chính sách hoặc can thiệp miệng từ các ngân hàng trung ương.