Lạm phát lõi Nhật giữ 1,8% trong khi giá bán buôn tăng 7,6%: BoJ đứng trước quyết định khó

Hai thước đo lạm phát, hai câu chuyện trái ngược

Chỉ số giá tiêu dùng lõi của Nhật Bản — loại bao gồm năng lượng nhưng loại trừ giá thực phẩm tươi sống — được dự báo giữ nguyên ở mức 1,8% so với cùng kỳ trong tháng 8, theo khảo sát của Reuters với 16 nhà kinh tế. Con số này tiếp tục nằm dưới mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) và không thay đổi so với tháng 7.

Nhưng cùng ngày, dữ liệu cho thấy chỉ số giá bán buôn (PPI) của Nhật đã tăng 7,6% so với cùng kỳ trong tháng 8. Khoảng cách giữa 1,8% và 7,6% không chỉ là vấn đề thống kê — nó phản ánh một cơ chế truyền dẫn đang bị bóp méo bởi chính sách trợ giá của chính phủ.

Tại sao PPI cao mà CPI lõi vẫn thấp?

Câu trả lời nằm ở cấu trúc của rổ CPI Nhật và tác động của trợ cấp. Giá dầu thô và naphtha tăng đang được chuyển vào giá hàng tiêu dùng hàng ngày, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu — như phân tích của Ryohei Ikeda tại Mizuho Research Institute. Nhưng trợ cấp cho hóa đơn điện và gas đang hoạt động như một lực kéo ngược, giữ CPI lõi xuống.

Đây là điểm mấu chốt: PPI đo giá tại cửa nhà máy, trước khi trợ cấp can thiệp. CPI lõi đo giá tại tay người tiêu dùng, sau khi trợ cấp đã bù đắp một phần. Khi trợ cấp kết thúc — và chúng không thể kéo dài mãi — phần chênh lệch này sẽ thu hẹp lại, và CPI có thể bật tăng nhanh chóng.

Thêm vào đó, đồng yên yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, tạo thêm áp lực lên giá cả trong nước. Giá dầu đang trên đà kết thúc tuần trên 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ giữa tháng 5, làm trầm trọng thêm áp lực chi phí.

BoJ đang nhìn vào đâu?

Các nhà phân tích được Reuters khảo sát kỳ vọng BoJ sẽ tăng lãi suất lên 1,25% tại cuộc họp hai ngày kết thúc vào thứ Sáu tuần sau, giữa những lo ngại dai dẳng về áp lực giá đang lan rộng và đồng yên yếu.

Điều này đặt ra câu hỏi: nếu CPI lõi chỉ 1,8%, tại sao BoJ lại cân nhắc tăng lãi suất? Câu trả lời là BoJ không chỉ nhìn vào CPI lõi. Họ đang theo dõi PPI, giá nhập khẩu, và quan trọng hơn — động lực lạm phát tiềm ẩn một khi trợ cấp được dỡ bỏ. Một ngân hàng trung ương tăng lãi suất khi lạm phát lõi dưới mục tiêu là điều bất thường, nhưng trong bối cảnh trợ cấp đang bóp méo con số, đó có thể là quyết định hợp lý.

USD/JPY hiện giao dịch quanh 154,315, giảm nhẹ 0,07% trong phiên. Mức này phản ánh thị trường đã định giá phần nào khả năng BoJ hành động — nhưng chưa hoàn toàn. Nếu BoJ tăng lãi suất mà không có tín hiệu rõ ràng về lộ trình tiếp theo, đồng yên có thể biến động mạnh theo cả hai hướng.

Thị trường có thể đang đọc sai điều gì?

Rủi ro lớn nhất là thị trường đang tập trung quá nhiều vào con số CPI lõi 1,8% và kết luận rằng BoJ sẽ không hành động. Nhưng PPI 7,6% cho thấy áp lực giá đang tích tụ trong nền kinh tế, chỉ chưa lộ ra ở bề mặt tiêu dùng vì trợ cấp đang che phủ.

Nếu BoJ tăng lãi suất lên 1,25% như dự báo, phản ứng của thị trường sẽ phụ thuộc vào cách họ truyền đạt: liệu đây là một bước thận trọng để kiểm soát lạm phát tiềm ẩn, hay là khởi đầu của một chu kỳ thắt chặt mạnh hơn. Với DXY đang ở 99,111 và EUR/USD quanh 1,16061, bất kỳ biến động nào từ BoJ cũng có thể lan sang các cặp tiền chính.

Một yếu tố khác cần theo dõi: liệu chính phủ có gia hạn trợ cấp điện và gas hay không. Nếu trợ cấp kết thúc trong khi giá dầu vẫn trên 100 USD/thùng, CPI lõi có thể vượt 2% nhanh hơn nhiều so với dự báo hiện tại — và khi đó, BoJ sẽ phải hành động mạnh hơn.

Điều cần theo dõi

Dữ liệu CPI tháng 8 sẽ được công bố lúc 8:30 sáng thứ Sáu ngày 18/9 theo giờ Nhật (23:30 GMT ngày 17/9). Trước đó, cuộc họp BoJ kết thúc vào thứ Sáu tuần sau sẽ là sự kiện quan trọng nhất. Người giao dịch nên theo dõi không chỉ quyết định lãi suất mà còn cả ngôn ngữ trong tuyên bố của BoJ — đặc biệt là cách họ mô tả mối quan hệ giữa PPI cao và CPI lõi thấp. Bất kỳ gợi ý nào về việc trợ cấp sẽ kết thúc cũng sẽ là tín hiệu quan trọng cho hướng đi của lạm phát và chính sách tiền tệ trong những tháng tới.