Vốn hóa 50 công ty khai khoáng lớn nhất tăng kỷ lục 357 tỷ USD: đỉnh chu kỳ hay khởi đầu mới?

Sự trở lại ngoạn mục của ngành khai khoáng

Tháng 8/2026 chứng kiến cú bứt phá lịch sử của ngành khai khoáng toàn cầu khi tổng giá trị vốn hóa của 50 công ty lớn nhất tăng tới 357 tỷ USD – mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ khi bảng xếp hạng được thiết lập năm 2019. Cú nhảy vọt này đưa tổng vốn hóa trở lại trên 2,5 nghìn tỷ USD lần đầu tiên kể từ tháng 2, khi vàng ở đỉnh cao và cổ phiếu vàng tỏa sáng rực rỡ.

Điều đáng chú ý là đà tăng lần này đến từ cả vàng lẫn đồng – hai kim loại có vai trò then chốt trong xu hướng phi đô la hóa và chuyển dịch năng lượng. Kim loại quý đóng góp 183 tỷ USD, trong đó riêng các công ty khai thác vàng thêm 138 tỷ USD (tương đương +31% chỉ trong bốn tuần). Trong khi đó, 12 công ty đồng trong danh sách cũng bổ sung 70 tỷ USD, phản ánh giá đồng liên tục lập đỉnh trên 14.000 USD/tấn.

Vàng: động lực chính nhưng tiềm ẩn rủi ro

Vàng khởi đầu tháng 8 ở mức 4.043 USD/oz, leo lên gần 4.660 USD/oz vào ngày 25/8 – đỉnh cao nhất kể từ giữa tháng 5 – trước khi lao dốc vì bài phát biểu diều hâu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole và các cuộc không kích mới của Mỹ vào Iran. Dù vậy, vàng vẫn kết thúc tháng với mức tăng gần 10%, tháng tốt nhất kể từ tháng 1. Bạc thậm chí còn ấn tượng hơn khi có lúc tăng 20% trong ba tuần lên 70 USD/oz.

Tuy nhiên, giới phân tích đặt câu hỏi: liệu đà tăng này có bền vững khi vàng hiện giao dịch quanh 4.430 USD/oz, thấp hơn khoảng 1.000 USD so với đỉnh tháng 2? Việc Fed duy trì lập trường thắt chặt và đồng USD mạnh lên (DXY quanh 99,2) đang tạo áp lực lên kim loại quý. Nếu lạm phát tại Mỹ tiếp tục hạ nhiệt – như dự báo PPI tháng 8 chỉ ở mức 0,3% – khả năng Fed nới lỏng sẽ giảm, kìm hãm đà tăng của vàng.

Đồng: ngôi sao thầm lặng của chu kỳ

Khác với vàng, đồng đang được hưởng lợi từ câu chuyện dài hạn về nhu cầu điện khí hóa và cơ sở hạ tầng năng lượng sạch. Giá đồng lập kỷ lục mới trên 14.000 USD/tấn trong tháng 8, kéo theo sự thăng hoa của các cổ phiếu đồng. Southern Copper có thời điểm vượt Rio Tinto để chiếm vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng – điều chưa từng xảy ra trong nhiều thập kỷ – trước khi bị Rio Tinto chiếm lại vào cuối tháng với chênh lệch chỉ 600 triệu USD.

BHP, gã khổng lồ khai khoáng Australia, chứng kiến đồng vượt quặng sắt trở thành mảng kinh doanh mang lại doanh thu lớn nhất trong kết quả năm tài chính công bố giữa tháng 8. Cổ phiếu BHP tăng 57% từ đầu năm, một mức sinh lời đáng kinh ngạc đối với công ty từng có vốn hóa trên 200 tỷ USD. Sự dịch chuyển này phản ánh xu hướng tất yếu: các công ty đa khoáng sản đang dần trở thành những vụ cá cược vào đồng.

Rủi ro và sự phân hóa

Dù bức tranh chung tích cực, vẫn có những điểm trừ. Polyus, công ty vàng lớn nhất nước Nga, mất 24,3% giá trị cổ phiếu trong tháng do đình chỉ cổ tức đến 2030 và lo ngại về thuế gió lốc từ Moscow. Quặng sắt tiếp tục bị bỏ lại phía sau khi giá chuẩn dưới 100 USD/tấn, kéo theo sự sụt giảm của Fortescue và Vale.

Đáng chú ý, cổ phiếu kim loại quý vẫn đang giao dịch thấp hơn 19% so với đỉnh cuối tháng 2 – về mặt kỹ thuật gần với thị trường giá xuống. Điều này cho thấy dù tháng 8 phục hồi mạnh, ngành vẫn chưa lấy lại được hoàn toàn những gì đã mất trong đợt điều chỉnh tháng 3 (khi 420 tỷ USD bốc hơi chỉ trong một tháng).

Những gì cần theo dõi

Giới giao dịch cần chú ý đến các yếu tố sau trong những tuần tới:

• Số liệu PPI và CPI của Mỹ (công bố ngày 10/9) sẽ quyết định kỳ vọng về lãi suất và hướng đi của đồng USD, từ đó tác động trực tiếp lên vàng và các kim loại khác.
• Diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng Mỹ-Iran, có thể đẩy giá dầu và vàng biến động mạnh.
• Báo cáo tồn kho dầu thô API và EIA hàng tuần sẽ cung cấp tín hiệu về cung cầu năng lượng.
• Sự kiện Anglo American và Teck Resources hợp nhất thành Anglo-Teck sẽ tái cấu trúc bảng xếp hạng và củng cố vị thế của đồng trong danh mục các công ty đa khoáng sản.

Liệu tháng 8 có phải là đỉnh của chu kỳ hay chỉ là một chặng nghỉ trước khi sóng tăng tiếp tục? Câu trả lời phụ thuộc vào việc Fed có thực sự xoay trục chính sách hay không, và liệu nhu cầu đồng từ quá trình chuyển đổi năng lượng có đủ mạnh để bù đắp cho sự suy yếu của vàng. Nhà đầu tư nên theo dõi sát các chỉ số vĩ mô và động thái của ngân hàng trung ương để điều chỉnh chiến lược phù hợp.