Na Uy đối mặt nguy cơ sụt giảm sản lượng dầu khí sau 2030, thách thức an ninh năng lượng châu Âu

Na Uy: Nguồn cung quan trọng của châu Âu đang đứng trước nguy cơ suy giảm

Na Uy hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn thứ hai cho châu Âu sau Nga, đóng vai trò then chốt trong nỗ lực thay thế nguồn năng lượng từ Moscow. Tuy nhiên, một báo cáo mới từ Cơ quan Dầu khí Na Uy (Norwegian Offshore Directorate) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo: nước này đang khai thác dầu khí nhanh hơn tốc độ tìm kiếm nguồn tài nguyên mới, làm tăng nguy cơ sản lượng sụt giảm mạnh sau năm 2030.

Hiện tại, hoạt động khai thác vẫn rất sôi động. Sản lượng dầu của Na Uy năm ngoái đạt mức cao nhất kể từ 2009, và đầu tư vào dầu khí năm 2026 ước tính khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn khoản đầu tư này đang phục vụ cho các dự án và phát hiện từ nhiều năm trước. Để duy trì sản lượng sau thập kỷ này, Na Uy cần đẩy mạnh thăm dò, phát triển nhanh các mỏ đã tìm thấy và tiếp tục đầu tư vào các mỏ trưởng thành cùng cơ sở hạ tầng.

Vấn đề không phải là Na Uy sắp cạn kiệt dầu khí, mà là phần lớn tài nguyên còn lại hoặc chưa được phát hiện, hoặc chưa đủ trưởng thành để thay thế sản lượng đang suy giảm từ các mỏ lớn hiện nay.

Kịch bản sản lượng: Từ suy giảm có kiểm soát đến gần như sụp đổ

Cơ quan Dầu khí Na Uy dự báo sản lượng sẽ duy trì gần mức hiện tại đến cuối thập kỷ này, sau đó bắt đầu giảm. Đến năm 2035, tổng sản lượng dầu khí dự kiến giảm xuống còn khoảng 160 triệu mét khối quy đổi dầu (tương đương khoảng 1 tỷ thùng dầu mỗi năm, hay 2,76 triệu thùng/ngày).

Cơ quan này cũng đưa ra ba kịch bản đến năm 2050, minh họa cho các mức độ thăm dò, đầu tư và phát triển công nghệ khác nhau:

• Kịch bản cao: Thăm dò mạnh mẽ, nhiều phát hiện mới và công nghệ phát triển nhanh có thể duy trì sản lượng ở mức khoảng 65% so với hiện tại vào năm 2050.
• Kịch bản thấp: Đầu tư yếu và thăm dò hạn chế khiến hoạt động co lại nhanh chóng, sản lượng chỉ còn khoảng 5% so với hiện tại.

Sự khác biệt giữa hai kịch bản này là rất lớn. Với cùng mức giá dầu khí, giá trị hiện tại ròng (NPV) chênh lệch khoảng 344 tỷ USD. Khi áp dụng giá cao cho kịch bản cao và giá thấp cho kịch bản thấp, con số này tăng lên khoảng 890 tỷ USD.

Tiềm năng địa chất vẫn còn, nhưng thách thức nằm ở khâu khai thác

Na Uy không thiếu tiềm năng địa chất. Cơ quan này ước tính còn khoảng 7 tỷ mét khối quy đổi dầu trên thềm lục địa Na Uy, tương đương khoảng 44 tỷ thùng dầu quy đổi. Một nửa trong số đó là trữ lượng và tài nguyên đã được xác định, nửa còn lại chưa được phát hiện và có độ không chắc chắn lớn.

Biển Bắc có cơ sở hạ tầng trưởng thành và nhiều cơ hội cho các phát hiện nhỏ kết nối vào các giàn khoan hiện có. Biển Barents nắm giữ tiềm năng lớn nhất còn lại, nhưng phần lớn vẫn chưa được thăm dò. Nhiều khu vực chưa được mở cho hoạt động dầu khí, và công suất xuất khẩu khí hạn chế làm giảm giá trị thương mại của các phát hiện. Hammerfest LNG hiện là cơ sở xuất khẩu khí duy nhất ở Biển Barents và đã được lấp đầy bởi mỏ Snøhvit. Việc bổ sung công suất xuất khẩu có thể đưa sản lượng từ các mỏ hiện tại và phát hiện tương lai đến sớm hơn từ 20 đến 30 năm.

Thăm dò gần mỏ: Lợi nhuận nhanh nhưng không bền vững

Từ năm 2000 đến 2025, khoảng 730 giếng thăm dò đã được khoan trên thềm lục địa Na Uy, trong đó 370 giếng phát hiện dầu khí. Cơ quan này ước tính hoạt động thăm dò này tạo ra gần 430 tỷ USD giá trị hiện tại ròng, tức cứ mỗi đô la đầu tư tạo ra khoảng 4 đô la giá trị. Thăm dò có lợi nhuận ở tất cả các khu vực.

Tuy nhiên, vấn đề là các công ty đang khoan ở đâu. Hoạt động ngày càng tập trung gần các mỏ và cơ sở hạ tầng hiện có. Các giếng này thường tạo ra phát hiện có lợi nhuận, nhưng thường nhỏ và tăng trưởng tài nguyên hạn chế. Các phát hiện lớn có khả năng xảy ra ở các khu vực chưa được thăm dò, nhưng rủi ro địa chất cao hơn, cần nhiều vốn hơn và có thể phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng chưa tồn tại.

Na Uy đang phải đối mặt với sự đánh đổi khó khăn: thăm dò gần mỏ mang lại lợi nhuận nhanh và dễ dự đoán, trong khi thăm dò ở vùng biên mang lại tiềm năng tài nguyên lớn hơn để duy trì sản lượng sau những năm 2030.

Các mỏ hiện tại vẫn còn tiềm năng, nhưng cửa sổ cơ hội đang thu hẹp

Các công ty đã đề xuất khoảng 145 dự án cải thiện thu hồi dầu khí tiềm năng trong năm 2025, đại diện cho khoảng 280 triệu mét khối quy đổi dầu (tương đương 1,76 tỷ thùng). Các biện pháp bao gồm giếng sản xuất bổ sung, sản xuất áp suất thấp, sản xuất cuối đời, bơm ép và các phương pháp thu hồi nâng cao.

Giếng sản xuất mới đặc biệt quan trọng: hơn 60% sản lượng dầu của Na Uy năm 2025 đến từ các giếng khoan sau năm 2020, cho thấy việc khoan liên tục là cần thiết ngay cả ở các mỏ đã khai thác hàng thập kỷ.

Na Uy cũng có hơn 90 phát hiện chưa phát triển với hơn 500 triệu mét khối tài nguyên dự kiến (tương đương hơn 3,1 tỷ thùng). Hầu hết đều nhỏ và phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng hiện có. Điều này tạo ra một cửa sổ cơ hội đang thu hẹp: nếu các giàn chủ, đường ống hoặc cơ sở chế biến đóng cửa trước, các phát hiện lân cận có thể mất đi con đường thương mại khả thi duy nhất. Một sự đóng cửa có thể gây ra hiệu ứng domino trên toàn bộ khu vực sản xuất.

Số lượng công ty giảm, sự đa dạng về ý tưởng địa chất cũng giảm

Số lượng công ty hoạt động trên thềm lục địa Na Uy đã giảm hơn một nửa kể từ năm 2013. Các công ty quốc tế lớn đã rút lui, trong khi Equinor, Aker BP và Vår Energi ngày càng thống trị các dự án phát triển mới. Sự tập trung này có thể cải thiện sự phối hợp và thực hiện, đặc biệt khi các phát hiện nhỏ cần kết nối với cơ sở hạ tầng hiện có. Nhưng cơ quan này cảnh báo rằng ít công ty hơn có thể làm giảm sự đa dạng địa chất và cạnh tranh cho các khu vực thăm dò hấp dẫn. Các phát hiện lớn thường phụ thuộc vào việc các công ty diễn giải cùng một dữ liệu địa chất theo những cách khác nhau và sẵn sàng theo đuổi những rủi ro mà người khác từ chối.

Sự suy giảm sản lượng của Na Uy là không thể tránh khỏi trong dài hạn. Câu hỏi không phải là sản lượng có giảm hay không, mà là giảm nhanh đến mức nào. Sự khác biệt giữa suy giảm có kiểm soát và gần như sụp đổ sẽ được quyết định bởi những lựa chọn hiện tại: nơi các công ty thăm dò, tốc độ phát triển các phát hiện, liệu cơ sở hạ tầng cũ có được duy trì và công nghệ mới có thể khai thác các nguồn tài nguyên hiện không kinh tế hay không.

Na Uy vẫn có đủ nguồn lực để duy trì là nhà sản xuất dầu khí đáng kể trong nhiều thập kỷ. Nhưng điều họ không còn có là thời gian không giới hạn để chuyển đổi chúng thành sản lượng.

Tác động đến thị trường và những gì cần theo dõi

Cảnh báo từ Na Uy có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là châu Âu. Nếu sản lượng của Na Uy suy giảm nhanh hơn dự kiến, châu Âu sẽ càng phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, gây áp lực lên giá khí đốt và có thể ảnh hưởng đến lạm phát. Điều này cũng có thể tác động đến các đồng tiền hàng hóa như krone Na Uy (NOK), cũng như CAD và AUD, do mối tương quan với giá năng lượng.

Nhà giao dịch nên theo dõi chặt chẽ các diễn biến sau:

• Hoạt động thăm dò và đầu tư: Số lượng giếng khoan mới và quyết định đầu tư của các công ty dầu khí tại Na Uy sẽ cho thấy hướng đi của sản lượng tương lai.
• Chính sách của chính phủ Na Uy: Các ưu đãi thuế hoặc điều chỉnh quy định có thể khuyến khích hoặc cản trở thăm dò ở vùng biên.
• Giá dầu khí: Giá cao hơn có thể kéo dài tuổi thọ của các mỏ hiện tại và thúc đẩy đầu tư, trong khi giá thấp có thể đẩy nhanh quá trình suy giảm.
• Diễn biến tại Biển Barents: Quyết định mở rộng công suất xuất khẩu khí đốt sẽ là yếu tố quan trọng để khai thác tiềm năng của khu vực này.

Sự mất cân bằng giữa khai thác và tìm kiếm tài nguyên mới tại Na Uy là một câu chuyện dài hạn nhưng có thể tạo ra những biến động ngắn hạn trên thị trường năng lượng. Việc theo dõi các tín hiệu từ Na Uy sẽ giúp nhà giao dịch định vị tốt hơn trong bối cảnh thị trường đầy biến động.