Thái Lan đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà: bài toán an ninh năng lượng cho Đông Nam Á

Thái Lan chọn điện mặt trời mái nhà làm 'lá chắn' trước cú sốc LNG

Ngày 2/9, Chính phủ Thái Lan công bố kế hoạch hỗ trợ 1 triệu hộ gia đình lắp đặt 5 GW điện mặt trời mái nhà trong vòng một năm, với nguồn vốn từ quỹ khẩn cấp chuyển dịch năng lượng 200 tỷ baht (khoảng 6 tỷ USD). Đây là phản ứng trực tiếp trước việc giá LNG tăng vọt sau khi Mỹ và Israel xung đột với Iran kéo dài sáu tháng qua, khiến chi phí nhập khẩu năng lượng của Thái Lan trở nên bấp bênh.

Quyết định này không chỉ là một chính sách năng lượng đơn thuần, mà còn là một chiến lược kinh tế - an ninh. Với hơn 60% sản lượng điện từ khí đốt, trong đó hơn một phần tư lượng khí sử dụng là nhập khẩu, Thái Lan nằm trong nhóm các nước Đông Nam Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến động giá khí toàn cầu. Dữ liệu từ Kpler cho thấy một nửa lượng LNG Thái Lan mua là trên thị trường giao ngay, khiến quốc gia này đặc biệt nhạy cảm với các cú sốc nguồn cung.

Cơ chế tác động: từ chi phí điện đến áp lực lạm phát

Việc giảm phụ thuộc vào LNG có ý nghĩa quan trọng đối với vĩ mô. Khi giá LNG tăng, chi phí sản xuất điện tăng theo, tạo áp lực lên giá điện bán lẻ. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn lan tỏa đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp, góp phần đẩy lạm phát tăng cao. Với Thái Lan, một quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu và du lịch, lạm phát cao có thể buộc Ngân hàng Trung ương Thái Lan phải thắt chặt chính sách tiền tệ, ảnh hưởng đến dòng vốn và tỷ giá.

Điện mặt trời mái nhà giúp giảm nhu cầu nhập khẩu khí đốt, qua đó giảm áp lực lên cán cân thương mại và dự trữ ngoại hối. Đồng baht nhờ vậy có thể ổn định hơn trước các cú sốc bên ngoài. Đây là bài toán mà nhiều quốc gia Đông Nam Á khác, như Philippines và Bangladesh, cũng đang áp dụng. Tuy nhiên, quy mô và tốc độ của Thái Lan là đáng chú ý: nếu đạt mục tiêu, sản lượng điện mặt trời quy mô nhỏ của nước này sẽ tăng hơn gấp đôi so với mức 3,6 GW vào cuối năm 2025, theo TransitionZero.

Tác động đến thị trường LNG và các đồng tiền hàng hóa

Về phía cung, kế hoạch của Thái Lan có thể làm giảm nhu cầu LNG trong trung hạn tại châu Á, một khu vực vốn chiếm phần lớn tăng trưởng tiêu thụ khí đốt toàn cầu. Nếu các nước nhập khẩu lớn khác noi gương, áp lực lên giá LNG có thể dịu bớt, giúp hạ nhiệt chi phí năng lượng cho các nền kinh tế nhập khẩu như Nhật Bản, Hàn Quốc. Điều này có thể tác động đến lạm phát toàn cầu và qua đó ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, việc giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu giúp cải thiện cán cân thương mại của Thái Lan, nhưng tác động rõ rệt hơn có thể thấy ở các nước xuất khẩu năng lượng như Canada, Na Uy hay Australia. Nếu nhu cầu LNG từ châu Á suy yếu do chuyển dịch năng lượng, giá khí đốt có thể chịu áp lực giảm, ảnh hưởng đến thu nhập xuất khẩu của các nước này và tác động tiêu cực đến đồng CAD, NOK, AUD. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, căng thẳng địa chính trị vẫn là yếu tố chi phối giá khí đốt, và quá trình chuyển dịch năng lượng cần nhiều năm mới phát huy hiệu quả.

Thách thức và triển vọng cho khu vực

Thái Lan từng là quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về điện mặt trời đến năm 2018, nhưng sau đó bị Việt Nam vượt qua do các ưu đãi suy giảm. Kế hoạch lần này, với hỗ trợ tài chính 50.000 baht (khoảng 1.500 USD) mỗi hộ gia đình cùng các khoản vay ưu đãi, có thể giúp nước này lấy lại vị thế. Tuy vậy, việc lắp đặt 5 GW trong một năm là một mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi hạ tầng lưới điện và cơ chế vận hành phù hợp để tích hợp nguồn năng lượng phân tán.

Bên cạnh điện mặt trời, Thái Lan cũng đang tìm kiếm các nguồn khí đốt nội địa mới ở Biển Andaman và Myanmar, cũng như ký kết các hợp đồng mua LNG dài hạn để đa dạng hóa nguồn cung. PTTEP, công ty thăm dò và khai thác của tập đoàn năng lượng nhà nước PTT, đã dành ngân sách cho việc này. Điều này cho thấy LNG vẫn đóng vai trò quan trọng trong ngắn hạn, nhưng xu hướng dài hạn là giảm sự phụ thuộc.

Những gì nhà giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh giá dầu và khí đốt vẫn biến động mạnh do xung đột Trung Đông, kế hoạch của Thái Lan là một tín hiệu về sự thay đổi cấu trúc nhu cầu năng lượng tại châu Á. Nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến giá LNG tại thị trường châu Á, các chính sách tương tự từ các nước nhập khẩu lớn khác, cũng như dữ liệu tồn kho dầu thô và khí đốt Mỹ trong các tuần tới. Bên cạnh đó, quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) vào tối nay và các chỉ số kinh tế Mỹ như ADP, đơn đặt hàng nhà máy có thể ảnh hưởng đến đồng USD và qua đó tác động đến giá hàng hóa. Sự kết hợp giữa các yếu tố địa chính trị và chuyển dịch năng lượng sẽ tiếp tục định hình xu hướng thị trường trong những tháng cuối năm.