Pakistan đặt cược 6 tỷ USD nâng cấp lọc dầu, giảm phụ thuộc nhập khẩu

Pakistan đặt cược 6 tỷ USD nâng cấp lọc dầu, giảm phụ thuộc nhập khẩu

Trong bối cảnh thị trường năng lượng khu vực biến động mạnh sau chiến tranh Iran, Pakistan đang tiến hành một bước đi chiến lược: nâng cấp toàn diện 5 nhà máy lọc dầu với tổng vốn đầu tư lên tới 6 tỷ USD. Động thái này không chỉ nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn là lời giải cho bài toán an ninh năng lượng quốc gia vốn đang chịu áp lực nặng nề từ khủng hoảng Trung Đông.

Cuộc khủng hoảng kép: giá nhập khẩu cao và nguồn cung bất ổn

Cuộc chiến Iran đã làm tê liệt nguồn cung dầu từ Trung Đông – đối tác chính của Pakistan. Hệ quả là nước này phải trả mức phí bảo hiểm rủi ro (premium) kỷ lục cho các lô hàng nhập khẩu, đồng thời phải vật lộn tìm nguồn dầu thô thay thế từ Mỹ, Nigeria và Trung Á. Chưa dừng lại, giá LNG giao ngay tại châu Á cũng leo thang lên mức cao nhất kể từ năm 2022, khi xung đột Nga-Ukraine đẩy giá năng lượng toàn cầu lên đỉnh. Điều này khiến chi phí năng lượng của Pakistan trở nên quá đắt đỏ, gây áp lực lên ngân sách và cán cân thanh toán.

Việc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu nhiên liệu tinh chế không chỉ khiến Pakistan dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị mà còn làm gia tăng gánh nặng ngoại tệ. Do đó, nâng cấp năng lực lọc dầu nội địa trở thành ưu tiên sống còn.

Kế hoạch 6 tỷ USD: Hiện đại hóa để tự chủ

Theo kế hoạch, năm nhà máy lọc dầu gồm PARCO, PRL, NRL, Cnergyico và Attock Refinery sẽ ký thỏa thuận vào đầu tháng 9 tới. Mục tiêu chính là sản xuất nhiên liệu đạt chuẩn Euro-5 với hàm lượng lưu huỳnh cực thấp – tiêu chuẩn phổ biến tại các nước phương Tây. Điều này không chỉ giúp Pakistan giảm nhập khẩu xăng dầu mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới mục tiêu dài hạn là xuất khẩu.

Bộ trưởng Dầu mỏ Pakistan, Ali Pervaiz Malik, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiện đại hóa năng lực lọc dầu đối với chất lượng sản phẩm nội địa, khả năng phục hồi nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Đây là một phần trong chiến lược an ninh năng lượng rộng lớn hơn của quốc gia Nam Á này.

Ngoài ra, Tập đoàn Dầu khí và Phát triển Quốc gia (OGDC) cũng đã ký thỏa thuận với một công ty Canada để ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm tăng sản lượng từ các mỏ dầu nặng. Điều này cho thấy Pakistan đang tiếp cận bài toán năng lượng một cách đa chiều: vừa nâng cấp hạ tầng lọc dầu, vừa tăng cường khai thác nội địa.

Tác động tới thị trường năng lượng khu vực và toàn cầu

Kế hoạch đầu tư 6 tỷ USD của Pakistan có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trên thị trường năng lượng khu vực. Trước mắt, nhu cầu nhập khẩu dầu thô của Pakistan có thể tăng khi các nhà máy lọc dầu hoạt động hết công suất, tạo thêm áp lực lên nguồn cung vốn đã căng thẳng. Tuy nhiên, về dài hạn, khi Pakistan tự sản xuất được nhiên liệu đạt chuẩn Euro-5, nước này sẽ giảm nhập khẩu các sản phẩm tinh chế, qua đó giảm bớt cạnh tranh trên thị trường khu vực.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, diễn biến này có thể gián tiếp hỗ trợ CAD và AUD khi nhu cầu dầu thô từ các nhà cung cấp như Mỹ, Nigeria và Trung Á tăng lên. Tuy nhiên, tác động trực tiếp đến tỷ giá là không lớn, do quy mô nền kinh tế Pakistan không đủ để tạo ra cú hích đáng kể.

Theo dõi tiếp điều gì?

Nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến ký kết thỏa thuận vào đầu tháng 9, cũng như các hợp đồng cung cấp dầu thô mới của Pakistan với các nguồn cung thay thế. Bên cạnh đó, những báo cáo về tiến độ nâng cấp và sản lượng của các nhà máy lọc dầu sẽ là chỉ báo quan trọng cho thấy mức độ thành công của chiến lược này. Trên thị trường năng lượng, bất kỳ sự gián đoạn nào ở eo biển Hormuz hoặc Biển Đỏ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu và khí đốt, từ đó tác động đến lạm phát và chính sách tiền tệ của các nước nhập khẩu năng lượng, bao gồm cả Việt Nam.