Khan hiếm dầu diesel kéo dài qua mùa đông: thiếu hụt năng lực lọc dầu và hệ lụy cho giá năng lượng và lạm phát

Nguồn cung dầu diesel toàn cầu đối mặt với thiếu hụt kéo dài

Thị trường năng lượng đang bước vào mùa đông với một thực tế nghiệt ngã: nguồn cung dầu diesel toàn cầu sẽ tiếp tục thắt chặt sang năm sau do thiếu năng lực lọc dầu để bù đắp cho sản lượng sụt giảm từ Trung Đông và Nga. Theo các giám đốc điều hành ngành lọc dầu và giao dịch hàng hóa, thế giới đang thiếu khoảng 2 triệu thùng/ngày từ Nga và gần 2 triệu thùng/ngày từ Trung Đông. Điều này tạo ra một lỗ hổng cung lớn mà các nhà máy lọc dầu hiện tại không thể lấp đầy nhanh chóng.

Ông Russell Hardy, CEO của Vitol, phát biểu tại Hội nghị Dầu khí châu Á - Thái Bình Dương: "Chúng ta đang thiếu sản phẩm vì thiếu 2 triệu thùng/ngày từ Nga và gần 2 triệu thùng/ngày từ Trung Đông." Ông cũng nhấn mạnh rằng tồn kho toàn cầu đang ở mức thấp và liên tục bị rút xuống. "Chúng ta cứ ăn vào lượng dự trữ thừa trên thế giới, và gần như đã chạm đáy kho dự trữ."

Nguyên nhân sâu xa: chiến tranh, trừng phạt và thiếu hụt năng lực lọc dầu

Nga vẫn duy trì lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel để sửa chữa các nhà máy lọc dầu bị hư hại do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine và giải quyết tình trạng khan hiếm nhiên liệu trong nước. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông không thể vận chuyển nhiên liệu qua eo biển Hormuz do xung đột leo thang, và cũng phải đối mặt với thiệt hại cơ sở hạ tầng. Mới đây, nhà máy lọc dầu Jizan của Saudi Aramco với công suất 400.000 thùng/ngày lại bị tấn công bởi lực lượng Houthi từ Yemen.

Điều quan trọng là, ngay cả khi các nguồn cung này được khôi phục, năng lực lọc dầu toàn cầu vẫn không đủ để xử lý thêm sản lượng. Nhiều nhà máy lọc dầu đã ngừng hoạt động hoặc giảm công suất do bảo trì, sự cố, hoặc thiếu đầu tư trong nhiều năm. Điều này tạo ra một điểm nghẽn cơ cấu: ngay cả khi có dầu thô, việc chuyển hóa thành dầu diesel vẫn bị giới hạn.

Giá dầu diesel tăng vọt và áp lực lạm phát

Hệ quả trực tiếp là giá dầu diesel tại Mỹ đã phá kỷ lục, vượt mức 5,90 USD/gallon trong tháng này. Giá nhiên liệu tăng cao trên toàn cầu đang tác động trực tiếp đến người tiêu dùng cuối, buộc nhiều chính phủ phải ban hành các biện pháp cứu trợ khẩn cấp như cắt giảm thuế nhiên liệu. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ là giải pháp tạm thời, không giải quyết được gốc rễ của vấn đề.

Sự khan hiếm dầu diesel có tác động lan tỏa mạnh mẽ đến lạm phát. Dầu diesel là nhiên liệu chính cho vận tải hàng hóa, máy móc nông nghiệp, và sản xuất công nghiệp. Khi giá dầu diesel tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất tăng theo, đẩy giá cả hàng hóa và dịch vụ leo thang. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi lạm phát toàn cầu vẫn đang ở mức cao và các ngân hàng trung ương đang tìm cách kiểm soát.

Tác động đến thị trường và đồng tiền hàng hóa

Giá năng lượng tăng cao có thể gây áp lực lên các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, vì chúng thường nhạy cảm với giá dầu. Tuy nhiên, mức độ tác động phụ thuộc vào cán cân thương mại của từng quốc gia. Canada là nước xuất khẩu dầu thô nhưng cũng là nước nhập khẩu sản phẩm tinh chế, do đó giá dầu diesel tăng có thể ảnh hưởng đến thâm hụt thương mại. Na Uy là nước xuất khẩu năng lượng lớn, nhưng đồng NOK có thể chịu áp lực nếu giá dầu thô không tăng tương xứng với giá sản phẩm. Trong khi đó, Australia là nước nhập khẩu nhiên liệu, nên giá dầu diesel tăng có thể làm tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến AUD.

Theo dõi tiếp: tồn kho và chính sách tiền tệ

Người giao dịch cần theo dõi sát sao các số liệu tồn kho dầu thô và sản phẩm từ API và EIA trong các tuần tới. Sự sụt giảm liên tục của tồn kho dầu diesel sẽ củng cố xu hướng tăng giá. Bên cạnh đó, chỉ số PPI của Mỹ sẽ được công bố vào ngày 10/09, dự báo tăng 0,4% so với tháng trước, có thể phản ánh áp lực chi phí năng lượng lan tỏa. Nếu PPI cao hơn dự kiến, thị trường có thể tăng cường đặt cược vào việc Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn, ảnh hưởng đến đồng USD và các tài sản khác. Ngoài ra, diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng sẽ là yếu tố then chốt quyết định mức độ thiếu hụt kéo dài bao lâu.