Dầu diesel Mỹ lập kỷ lục: 'thuế ngầm' đe dọa lạm phát và kế hoạch cắt giảm lãi suất của Fed

Giá diesel Mỹ lập đỉnh lịch sử: cú sốc cung từ hai chiến tuyến

Giá dầu diesel tại Mỹ vừa chạm mức kỷ lục mới, với giá bình quân toàn quốc lên tới 5,85 USD/gallon – tăng gần 60% so với cùng kỳ năm ngoái (3,71 USD/gallon). Tại California, mức giá thậm chí lên tới 7,70 USD/gallon, cao hơn gần 2 USD so với bình quân cả nước. Đây không chỉ là một cú sốc giá đơn thuần, mà là hệ quả của sự đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng khi các cuộc chiến tại Ukraine và Trung Đông liên tiếp đánh vào hạ tầng lọc dầu.

Theo ước tính từ các nhà phân tích, khoảng 5 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu đã bị đóng cửa do chiến sự. Riêng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga đã loại khoảng 800.000 thùng/ngày khỏi thị trường, trong khi các cuộc tấn công ở eo biển Hormuz làm gián đoạn khoảng 1,2 triệu thùng/ngày. Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi cũng đã vô hiệu hóa nhà máy lọc dầu Jizan của Saudi Arabia, công suất 200.000 thùng/ngày. Tổng cộng, khoảng 8% nguồn cung diesel toàn cầu (tương đương 28 triệu thùng/ngày) đang bị gián đoạn.

Diesel – 'nhiên liệu vĩ mô' quan trọng nhất

Khác với xăng, diesel thâm nhập sâu vào mọi ngóc ngách của nền kinh tế: từ vận tải đường bộ, đường sắt, đến nông nghiệp, sưởi ấm và các hoạt động công nghiệp. Như Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy, nhận định: diesel là loại nhiên liệu 'ăn sâu' nhất vào nền kinh tế, và là thước đo vĩ mô quan trọng cần theo dõi. Khi giá diesel tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa tăng theo, và cuối cùng được chuyển vào giá thành sản phẩm. Điều này khiến diesel trở thành một 'thuế ngầm' đối với người tiêu dùng, như Andy Lipow, chủ tịch Lipow Oil Associates, cảnh báo.

Giá diesel leo thang không chỉ ảnh hưởng đến các tài xế xe tải, mà còn lan tỏa đến toàn bộ chuỗi cung ứng. Giới phân tích cho rằng, mọi hoạt động mua sắm trực tuyến, dù là hàng hóa hay dịch vụ, đều phụ thuộc vào xe tải chạy bằng diesel. Do đó, không có cách nào để tránh khỏi tác động này.

Áp lực lạm phát và bài toán của Fed

Việc giá diesel tăng kỷ lục đặt ra thách thức lớn cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong bối cảnh ngân hàng trung ương đang tìm cách cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Lạm phát có thể bị đẩy lên cao hơn do chi phí năng lượng tăng, khiến Fed phải thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất. Thị trường đang theo dõi sát sao các bài phát biểu của quan chức Fed, như phát biểu của bà Hammack vào ngày 4/9, để tìm kiếm tín hiệu về lộ trình chính sách tiền tệ.

Đồng USD mạnh lên nhẹ (DXY ở mức 99,10) phản ánh kỳ vọng Fed có thể duy trì lãi suất cao lâu hơn. Trong khi đó, giá vàng giảm 0,85% xuống 4.435 USD/ounce, cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển khỏi kim loại quý khi lợi suất trái phiếu Mỹ có thể tăng. Các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK cũng chịu áp lực khi giá năng lượng tăng cao có thể làm trầm trọng thêm lạm phát toàn cầu, nhưng lại hỗ trợ một phần cho các nước xuất khẩu năng lượng như Canada và Na Uy.

Tác động lan tỏa và triển vọng thị trường

Sự đứt gãy nguồn cung diesel không sớm được khắc phục, đặc biệt khi căng thẳng địa chính trị vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Ukraine tiếp tục tập kích các nhà máy lọc dầu của Nga, trong khi Iran và các lực lượng ủy nhiệm vẫn nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Trung Đông. Điều này khiến thị trường dầu mỏ rơi vào trạng thái thắt chặt hơn, và giá diesel có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Đối với các nhà giao dịch, cần theo dõi sát diễn biến địa chính trị tại Nga-Ukraine và Trung Đông, cũng như các số liệu kinh tế Mỹ như CPI và việc làm – những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định của Fed. Bên cạnh đó, dữ liệu việc làm Canada (công bố ngày 4/9) sẽ là thước đo quan trọng cho thị trường CAD, khi giá năng lượng cao có thể tác động hai chiều lên nền kinh tế Canada – vừa có lợi cho xuất khẩu dầu, vừa tạo áp lực lạm phát nội địa.

Trọng tâm theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên chú ý đến các phiên điều trần và phát biểu của Fed về lạm phát, cùng với đó là các báo cáo tồn kho dầu thô và sản phẩm tinh chế của Mỹ (API, EIA) hàng tuần. Nếu tồn kho diesel tiếp tục giảm mạnh, giá có thể còn tăng thêm, buộc Fed phải điều chỉnh ngôn ngữ chính sách. Ngoài ra, căng thẳng tại eo biển Hormuz – nơi chiếm khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu vận chuyển – sẽ là biến số lớn nhất quyết định xu hướng giá năng lượng trong những tuần tới.