Giá dầu vượt 100 USD: cú sốc cung khác biệt và bài toán khó cho Fed

Cú sốc cung từ Trung Đông đẩy Brent tiến sát 100 USD

Thị trường năng lượng đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi BNY nhận định Brent có thể giao dịch bền vững trên ngưỡng 100 USD/thùng. Khác với những đợt tăng giá trước đây chủ yếu đến từ yếu tố kỳ vọng hoặc đầu cơ, lần này nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự đứt gãy thực tế của nguồn cung.

Saudi Arabia đã phải tạm dừng hoạt động tại nhiều cơ sở năng lượng phía nam sau các cuộc tấn công gây hỏa hoạn và thương vong. Đáng chú ý, nhà máy lọc dầu Jazan công suất 400.000 thùng/ngày vốn đã ngừng hoạt động từ tháng 7 do các vụ tấn công trước đó của Houthi, tiếp tục nằm ngoài vòng vận hành. Trong khi đó, các chuyến hàng qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế do xung đột Mỹ - Iran, làm gia tăng nguy cơ tổn thất đồng thời trên nhiều tuyến xuất khẩu chủ chốt của Trung Đông.

Điểm khác biệt quan trọng so với đợt tăng giá mùa xuân là mức độ lan tỏa và khả năng kéo dài. Nếu trước đây thị trường kỳ vọng cú sốc sẽ nhanh chóng qua đi, thì hiện tại các yếu tố địa chính trị như việc Iran thể hiện lập trường quân sự hung hãn hơn hay lời đe dọa phong tỏa dòng dầu của Houthi cho thấy rủi ro nguồn cung đang có xu hướng dai dẳng, không dễ dàng được khắc phục trong ngắn hạn.

Tác động vòng hai: Lạm phát và bài toán khó cho Fed

Giá năng lượng cao kéo dài không chỉ là câu chuyện của riêng thị trường dầu. Với vai trò là đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất và vận tải, giá dầu neo ở mức cao sẽ nhanh chóng lan truyền vào lạm phát cơ bản thông qua chi phí vận chuyển, nguyên vật liệu và giá điện. Điều này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh các ngân hàng trung ương đang tìm cách đưa lạm phát về mục tiêu.

BNY chỉ ra rằng các ngân hàng trung ương đang do dự trong việc thắt chặt chính sách khi đối mặt với một cú sốc cung, bởi hành động này có thể kìm hãm tăng trưởng mà không giải quyết được gốc rễ của vấn đề. Tuy nhiên, áp lực chính trị từ chi phí sinh hoạt tăng cao đang buộc họ phải cân nhắc lại. Fed được cho là sẽ đi đầu trong việc điều chỉnh lập trường, và thị trường đang theo dõi sát sao các dữ liệu lạm phát sắp tới như PPI tháng 8 (dự báo 0,4% so với tháng trước, so với mức 0% trước đó) để tìm kiếm tín hiệu.

Nếu lạm phát tiếp tục nóng lên do giá năng lượng, Fed có thể buộc phải tăng lãi suất trở lại hoặc trì hoãn kế hoạch nới lỏng, điều mà thị trường chưa định giá đầy đủ. Kịch bản này sẽ tạo ra biến động mạnh trên thị trường trái phiếu và tiền tệ, đặc biệt là đồng USD vốn đang ở vùng thấp với DXY quanh 98,96.

Đồng tiền hàng hóa và kênh đầu tư trú ẩn

Với việc giá dầu tăng cao, các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK thường được hưởng lợi nhờ điều kiện thương mại cải thiện. Tuy nhiên, lần này diễn biến có thể phức tạp hơn. Trong khi CAD và NOK được hỗ trợ bởi giá năng lượng xuất khẩu, thì AUD lại chịu áp lực từ tăng trưởng toàn cầu chậm lại và lo ngại suy thoái – vốn là hệ quả của chi phí năng lượng cao. Sự phân hóa này tạo ra cơ hội giao dịch tương đối giữa các cặp tiền, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu cú sốc cung leo thang.

Vàng, dù thường được coi là kênh trú ẩn an toàn, đang giao dịch quanh mức 4.398 USD/oz, giảm nhẹ 0,16% trong ngày, cho thấy dòng tiền có thể đang tìm đến các tài sản được hỗ trợ bởi lãi suất thực hoặc kỳ vọng Fed hành động mạnh tay hơn. Nếu Fed buộc phải thắt chặt để kiềm chế lạm phát, vàng có thể chịu áp lực ngắn hạn, nhưng về dài hạn, môi trường bất ổn địa chính trị và rủi ro suy thoái vẫn là yếu tố hỗ trợ.

Kịch bản nào cho thị trường từ nay đến cuối năm?

Khác với đợt tăng giá mùa xuân, khi các ngân hàng trung ương có thể khoanh tay đứng nhìn vì cho rằng cú sốc chỉ là tạm thời, thì hiện tại áp lực phải hành động là rất lớn. Một khi Fed hoặc các ngân hàng trung ương lớn khác bắt đầu điều chỉnh chính sách để đối phó với lạm phát do năng lượng, thị trường sẽ phải định giá lại toàn bộ đường cong lãi suất, qua đó ảnh hưởng đến mọi loại tài sản từ trái phiếu, tiền tệ cho đến hàng hóa.

Nhà giao dịch cần theo dõi sát sao ba yếu tố chính: (1) diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là khả năng Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn; (2) dữ liệu lạm phát Mỹ trong tuần này, đặc biệt là PPI ngày 10/9, để đánh giá mức độ lan tỏa của chi phí năng lượng; và (3) phát biểu của các quan chức Fed về lập trường chính sách trong bối cảnh mới. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Fed sẵn sàng thắt chặt hơn sẽ là chất xúc tác cho sự biến động mạnh trên thị trường ngoại hối và hàng hóa.