Dầu Brent tiến gần 100 USD: Nhu cầu Trung Quốc hồi phục thay đổi cuộc chơi

Giá dầu thế giới đang được dẫn dắt bởi một yếu tố mới: sự trở lại của Trung Quốc

Trong khi căng thẳng Trung Đông vẫn là nền tảng cho rủi ro nguồn cung, đợt tăng giá dầu gần đây – với Brent vượt 97 USD lần đầu tiên sau hơn một tháng – không còn chỉ đến từ các cuộc tấn công vào tàu thuyền hay cơ sở hạ tầng như vụ Jizan của Saudi Aramco. Điểm khác biệt then chốt so với giai đoạn cao điểm của chiến tranh Iran là nhu cầu từ Trung Quốc, nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã quay trở lại một cách mạnh mẽ.

Trong phần lớn năm 2026, nền kinh tế Trung Quốc suy yếu và việc rút kho dự trữ chiến lược đã khiến nhập khẩu dầu thô và hoạt động lọc dầu giảm mạnh. Hệ quả là giá dầu Thượng Hải từng giao dịch ở mức chiết khấu tới 20 USD so với Brent vào cuối tháng 4. Nhưng trong vài tuần gần đây, hợp đồng dầu thô Thượng Hải đã tăng vọt lên trên 100 USD, tiến sát mức đỉnh từ thời chiến tranh Iran, và hiện giao dịch với mức premium đáng kể so với Brent. Sự đảo chiều này là tín hiệu rõ ràng cho thấy thời kỳ nhu cầu yếu của Trung Quốc đã chấm dứt.

Vì sao Trung Quốc mua dầu trở lại và tác động đến thị trường toàn cầu

Sự trở lại của Trung Quốc không chỉ là câu chuyện kinh tế phục hồi. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, bao gồm cả các doanh nghiệp tư nhân (teapots), đang tận dụng biên lợi nhuận lọc dầu được cải thiện và nhu cầu tái lập kho thương mại. Việc nối lại xuất khẩu nhiên liệu cũng khuyến khích họ tăng mua. Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý rằng hoạt động mua mạnh gần đây có thể chỉ là phản ứng của các nhà máy lọc dầu trước biên lợi nhuận hấp dẫn, chưa chắc phản ánh nhu cầu tiêu dùng nội địa đã thực sự phục hồi bền vững.

Dù vậy, tác động lên thị trường là rõ ràng. Trung Quốc đang tích cực trả giá cao cho dầu thô từ châu Phi, Canada và Mỹ Latinh để thay thế nguồn cung Iran bị phong tỏa. Các mức premium đang tăng vọt: dầu Djeno của Congo được chào bán cho người mua Trung Quốc với mức giá cao hơn tới 20 USD/thùng so với ICE Brent, tăng từ khoảng 15 USD cách đây vài tuần. Dầu ESPO của Nga, dầu Dubai, cũng như các lô hàng từ Canada, Brazil và Argentina đều được hưởng lợi từ làn sóng mua này. Sự cạnh tranh giành nguồn cung thay thế đang khiến chi phí nhập khẩu của Trung Quốc tăng cao, đồng thời đẩy giá dầu toàn cầu đi lên.

Kỳ vọng Brent về 100 USD và rủi ro leo thang

Với nhập khẩu dầu thô đường biển của Trung Quốc vẫn dưới mức trước chiến tranh, khoảng 10 triệu thùng/ngày, nhưng đang tăng nhanh theo tín hiệu từ hợp đồng tương lai Thượng Hải, cuộc đua tìm nguồn cung thay thế có thể còn gay gắt hơn. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Brent hoàn toàn có thể chạm mốc 100 USD – lần đầu tiên kể từ tháng 5. Tuy nhiên, giới phân tích cũng đưa ra hai kịch bản trái chiều.

Goldman Sachs cho rằng khả năng Trung Quốc điều chỉnh hoạt động mua theo giá sẽ giúp kiềm chế các đợt tăng giá đột biến. Nhưng nếu các cuộc tấn công vào vận chuyển ở Trung Đông mở rộng và gia tăng, Brent có thể lên tới 120 USD. Sự kiện ngày thứ Hai, khi cơ sở lọc dầu Jizan của Saudi Aramco bị tấn công, là lời nhắc nhở rằng rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu và có thể đẩy giá vượt xa mức 100 USD.

Tác động lan tỏa: Lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Giá dầu tăng trở lại trên 100 USD sẽ có tác động vòng hai lên lạm phát toàn cầu, vốn đang trong xu hướng hạ nhiệt. Các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, sẽ phải cân nhắc lại lộ trình nới lỏng nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang. Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, giá dầu cao thường là yếu tố hỗ trợ tích cực. Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc khác nhau: NOK nhạy cảm nhất với giá dầu khí, trong khi CAD chịu ảnh hưởng từ giá dầu thô nhưng cũng chịu tác động của nền kinh tế Mỹ. AUD lại phụ thuộc nhiều hơn vào giá quặng sắt và than, nhưng cũng được hưởng lợi từ nhu cầu năng lượng của Trung Quốc.

Việc Trung Quốc quay lại mua dầu mạnh cũng có thể tác động đến tỷ giá USD/CNY, nhưng hiện tại đồng USD vẫn đang ở mức thấp (DXY 98.83), phản ánh kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất. Nếu giá dầu tăng gây áp lực lạm phát, kỳ vọng này có thể thay đổi, từ đó hỗ trợ đồng USD và tạo áp lực ngược lên giá hàng hóa.

Những gì nhà giao dịch cần theo dõi

Tuần này, thị trường sẽ tập trung vào dữ liệu tồn kho dầu thô API (đêm nay) và PPI của Mỹ (ngày 10/9). Nếu tồn kho giảm mạnh, giá dầu có thể được đẩy lên nhanh hơn. Ngoài ra, cần theo dõi diễn biến tại Trung Đông – bất kỳ leo thang nào cũng có thể đưa Brent vượt 100 USD. Và quan trọng nhất, hãy để mắt đến hợp đồng dầu thô Thượng Hải: nếu premium so với Brent tiếp tục nới rộng, đó là tín hiệu nhu cầu Trung Quốc vẫn đang rất mạnh, và cuộc đua giành nguồn cung sẽ còn khiến giá dầu biến động mạnh.