Tuyến Bắc Cực: Hàn Quốc thử nghiệm, cạnh tranh thương mại và rủi ro địa chính trị

Hàn Quốc thử nghiệm tuyến Bắc Cực giữa bất ổn Trung Đông

Ngày 22/8, tàu container PanStar Acro rời cảng Busan hướng tới châu Âu qua Bắc Cực, trong chuyến đi thử nghiệm kéo dài khoảng 45 ngày với điểm đến là Felixstowe (Anh), Rotterdam (Hà Lan) và Gdansk (Ba Lan). Đây là lần đầu tiên Hàn Quốc đưa tàu container đi theo Tuyến Biển Bắc (NSR), sau khi xung đột Trung Đông – khởi nguồn từ các cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran hồi tháng 2 – làm gián đoạn vận tải biển toàn cầu.

Tuyến thông thường giữa châu Á và châu Âu đi qua kênh đào Suez, nhưng tuyến Bắc Cực có thể rút ngắn hành trình khoảng 7.000 km và tiết kiệm 10 ngày, theo Viện Chính sách Kinh tế Quốc tế Hàn Quốc. Chuyến đi này diễn ra ngay sau khi tàu Dubai Tower của Trung Quốc rời Ninh Ba hồi đầu tháng, cũng đi qua eo biển Bering và men theo bờ biển Bắc Cực của Nga. Việc hai nước châu Á gần như đồng thời thử nghiệm tuyến đường này cho thấy NSR đang dần trở thành một hành lang vận tải thứ cấp được chuẩn hóa, như nhận định của giáo sư Marc Lanteigne từ Đại học Arctic của Na Uy.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Tác động trực tiếp nhất là lên chi phí vận tải biển và giá hàng hóa. Nếu tuyến Bắc Cực chứng minh tính khả thi về thương mại, nó sẽ giảm sự phụ thuộc vào kênh đào Suez – vốn đang chịu rủi ro địa chính trị từ Trung Đông. Điều này có thể làm giảm phí bảo hiểm rủi ro và chi phí logistics, từ đó ảnh hưởng đến lạm phát toàn cầu. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, tác động lên các cặp tiền tệ như EUR/USD hay USD/JPY là không đáng kể, bởi đây mới chỉ là chuyến thử nghiệm đầu tiên. Thị trường sẽ theo dõi chặt chẽ tiến trình của tàu PanStar Acro, đặc biệt là sau khi nó đi qua vùng biển do Nga quản lý.

Rủi ro trừng phạt Nga và cạnh tranh với Trung Quốc

Một điểm nghẽn lớn là vấn đề tuân thủ trừng phạt. Tàu Hàn Quốc khi đi qua NSR sẽ phải sử dụng dịch vụ hoa tiêu và dự báo thời tiết của Nga, kèm theo các khoản thanh toán nhỏ. Điều này có thể vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ và EU đối với Nga, vốn là đồng minh an ninh của Triều Tiên. Giáo sư Vladimir Tikhonov từ Đại học Oslo lưu ý rằng trừng phạt của Mỹ và EU không phải luật quốc tế như trừng phạt của Liên Hợp Quốc, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc từ chối bình luận, trong khi Bộ Đại dương xác nhận đã tham vấn với các nước và cơ quan liên quan.

Về mặt cạnh tranh, Hàn Quốc lo ngại tụt hậu so với Trung Quốc trong việc khai thác tuyến đường này. Trong khi động cơ của Bắc Kinh mang tính chính trị nhiều hơn, coi vùng cực là "biên giới chiến lược mới", thì Hàn Quốc nhìn nhận tuyến Bắc Cực như một lựa chọn kinh tế. Tuy nhiên, sự khác biệt này không làm giảm lo ngại của phương Tây về an ninh. Các hãng vận tải lớn như CMA CGM, MSC và Hapag-Lloyd đã cam kết tránh tuyến Bắc Cực vì lý do môi trường, tạo ra một khoảng trống mà các hãng châu Á có thể lấp vào.

Yếu tố môi trường và định giá thị trường

Các nhóm môi trường cảnh báo rằng việc gia tăng lưu lượng tàu qua NSR sẽ đẩy nhanh quá trình tan băng vốn đã diễn ra do biến đổi khí hậu. Bắc Cực đang ấm lên nhanh gấp 4 lần mức trung bình toàn cầu, khiến băng biển suy giảm mạnh. Nghịch lý là tuyến đường này chỉ khả thi khi băng tan nhiều hơn, đi ngược lại các nỗ lực chống biến đổi khí hậu. Về mặt thị trường, rủi ro môi trường chưa được định giá đáng kể, nhưng có thể ảnh hưởng đến các quỹ ESG và chi phí bảo hiểm cho các hãng tàu sử dụng tuyến này.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên theo dõi tiến trình của tàu PanStar Acro, đặc biệt là thời điểm nó đi qua vùng biển Nga và các phản ứng từ phía Mỹ và EU. Ngoài ra, cần chú ý đến bất kỳ tuyên bố nào từ Hàn Quốc về việc mở rộng dịch vụ thương mại thường xuyên, cũng như các diễn biến ở Trung Đông có thể đẩy nhanh nhu cầu tìm tuyến thay thế. Trên thị trường, biến động của giá dầu và chi phí vận tải sẽ là chỉ báo sớm cho thấy mức độ ảnh hưởng thực tế của tuyến Bắc Cực.